قیمت حملونقل در ایام اربعین یکی از دغدغههای اصلی زائران است و میلیونها نفر از مردم برای حضور در این مراسم معنوی برنامهریزی میکنند و بخش قابل توجهی از آنها هزینههای سفر را با پسانداز چندماهه تأمین میکنند بنابراین در چنین شرایطی، افزایش قیمت خارج از چارچوب، فشار بیشتری بر خانوارها وارد میکند و با روح خدمترسانی به زائران سازگار نیست.
اعلام سقف قیمت بلیت پروازهای اربعین از سوی سازمان هواپیمایی کشوری، اقدامی برای ایجاد نظم در بازار حملونقل هوایی و جلوگیری از رشد بیضابطه نرخهاست و براساس این تصمیم، قیمت بلیت یکطرفه تهران به نجف یا بغداد ۱۲ میلیون تومان و برای برخی استانها مانند خراسان رضوی ۱۴ میلیون تومان تعیین شده و در شرایطی است که پیش از آن، برخی شرکتهای هواپیمایی پیشنهاد افزایش قیمتها را مطرح کرده بودند که با مخالفت مجلس مواجه شد.
مدیریت بازار حملونقل در ایام اربعین با شرایط عادی سال تفاوت دارد چه آنکه تقاضا برای سفر در یک بازه زمانی کوتاه بهشدت افزایش پیدا میکند و همین مسئله ممکن است زمینه را برای رشد قیمتها فراهم کند، با این حال، شرکتهای هواپیمایی نیز مانند هر بخش اقتصادی دیگری حق دارند هزینههای خود را مدیریت کنند و انتظار دارند فعالیت آنها از نظر اقتصادی توجیه داشته باشد، بنابراین مسئله اصلی، ایجاد تعادل میان منافع شرکتها و توان مالی زائران است.
در این میان، نباید فراموش کرد که سفر اربعین برای بسیاری از مردم یک سفر تفریحی یا تجاری نیست و زائرانی از اقشار مختلف جامعه در این مسیر حضور پیدا میکنند و بخش زیادی از آنها با محدودیتهای مالی مواجه هستند پس نگاه صرفاً اقتصادی به این سفر و تلاش برای جبران کاهش درآمد یا افزایش هزینهها از محل افزایش قیمت بلیت، میتواند بخشی از جامعه را از این امکان محروم کند.
شرکتهای هواپیمایی در سالهای گذشته همواره بر افزایش هزینههای عملیاتی، محدودیت ناوگان و دشواریهای فعالیت در صنعت حملونقل هوایی تأکید کردهاند و طبعا این مسائل واقعی است و نمیتوان آنها را نادیده گرفت، اما راهکار جبران مشکلات شرکتها نباید به گونهای باشد که بار اصلی آن بر دوش مسافرانی قرار گیرد که برای یک مناسبت مذهبی و مردمی راهی سفر شدهاند.
ضروری است نظارت بر اجرای نرخهای مصوب با جدیت دنبال شود و تعیین قیمت بدون کنترل نحوه عرضه، امکان تخلف را از بین نمیبرد و در دورههای پرتقاضا، فاصله میان نرخ رسمی و قیمت واقعی ممکن است افزایش پیدا کند، بنابراین، برخورد سریع با فروش خارج از ضابطه و ایجاد دسترسی برابر برای همه متقاضیان، اهمیت زیادی دارد.
از سوی دیگر، برنامهریزی دقیق برای افزایش ظرفیت پروازها باید بخشی از سیاست اربعین باشد چراکه کاهش عرضه در برابر تقاضای بالا، همواره زمینهساز افزایش قیمت و شکلگیری بازارهای غیررسمی است و شرکتهای هواپیمایی باید ظرفیتهای موجود را به شکل عادلانه در اختیار مردم قرار دهند و دستگاههای مسئول نیز شرایط لازم برای انجام پروازهای منظم و بدون اختلال را فراهم کنند.
