جوان آنلاین: ایران با پیشنهاد یک طرح راهبردی در ششمین نشست وزرای انرژی سازمان همکاریهای شانگهای، مسیر جدیدی را برای تبادل انرژی پایدار و صادرات برق در منطقه باز کرد و پیشنهاد اتصال شبکه برق کشورهای عضو این سازمان که با استقبال گسترده اعضا روبهرو شد، بر همگرایی در مدیریت تقاضا و همچنین تنظیم بازار انرژی منطقه تمرکز دارد.
سازمان همکاری شانگهای در ابتدا با اهداف امنیتی شکل گرفت، اما با توجه به ظرفیتهای عظیم کشورهایی که به عضویت آن درآمدند، در سایر حوزهها بهویژه اقتصادی و انرژی نیز فعال شد. در حال حاضر، همکاری در حوزه انرژی دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی راهبردی برای دستیابی به توسعه پایدار، امنیت انرژی و رشد اقتصادی است. سازمان همکاری شانگهای با ظرفیتهای گسترده خود میتواند نقش مهمی در شکلدهی به نظم چندقطبی و ایجاد نظام عادلانه انرژی در جهان ایفا کند و جمهوری اسلامی ایران نیز آمادگی دارد در این مسیر با سایر اعضا همکاری نزدیک داشته باشد.
افزایش تقاضای مصرف انرژی، کشورهای عضو پیمان شانگهای را متقاعد کرده که با توسعه همکاری در این حوزه، علاوه بر پایداری در تأمین انرژی، تولید کربن را نیز کاهش دهند. در نتیجه برای محقق شدن این دو مهم، باید همکاریهای مشترک خود را بهصورت جدی آغاز کنند. شرایط منحصربهفرد کشورهای عضو این سازمان شامل ایران، چین، هند، روسیه، پاکستان، قزاقستان، ازبکستان، تاجیکستان و قرقیزستان، در صورت برنامهریزی صحیح و تدوین اسناد راهبردی توسعه همکاریهای اقتصادی و فنی، میتواند افق درخشانی را در سایه همکاریهای فیمابین برای آنها رقم بزند.
یکی از حوزههایی که در این سازمان برای کشورهای عضو و بهویژه جمهوری اسلامی ایران مهم است، توسعه همکاریها در بخش انرژی است. در حال حاضر بزرگترین کشورهای دارای ذخایر نفت و گاز یعنی روسیه و ایران با دارا بودن ۴۸ درصد ذخایر گازی و ۲۴ درصد ذخایر نفت جهان و همچنین بزرگترین مصرفکنندگان انرژی جهان یعنی چین و هند عضو این سازمان هستند و در مجموع ۴۳ درصد انرژی دنیا را مصرف میکنند. این اعداد نشانگر ظرفیت عظیم بازار انرژی در بین ۹ کشور عضو است که در صورت برنامهریزی و همکاری کشورهای تولیدکننده و مصرفکننده انرژی در بخشهای استحصال، تولید، انتقال، ذخیرهسازی، تبدیل و مصرف انرژی میتوانند از آن بهره ببرند.
در این راستا با پیگیری جمهوری اسلامی ایران و همکاری کشورهای عضو بهویژه چین و روسیه، سند استراتژی توسعه همکاری انرژی بین کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای تا افق سال ۲۰۳۰ در چهار بخش تدوین شد و در تیرماه سال ۱۴۰۳ در قزاقستان به امضای وزیران انرژی و سپس به تأیید سران کشورهای عضو رسید که از طرف ایران وزیر نیرو در این اجلاس حضور داشت. امضای این سند یک موفقیت استراتژیک برای کلیه کشورهای عضو و بهویژه ایران تلقی میشود. در این سند که تمامی نظرات اصلاحی ایران در آن لحاظ شد، علاوه بر غیرقابلقبول دانستن اقدامات محدودکننده یکجانبه (تحریمها) اعمالشده در بخش سوخت و انرژی کشورهای تولیدکننده، ترانزیتکننده و مصرفکننده برای فشار بر دولتهای مستقل، بر استقلال آزادی انتخاب مسیرهای انرژی، تشکیل موازنه انرژی و توسعه انرژی مطابق با منافع ملی کشورهای عضو و امنیت و دسترسی به انرژی قابلاعتماد برای کلیه کشورهای جهان تأکید شده است. اجرای این سند مهم، فرصتهای جدیدی برای کشورهای عضو و بهویژه ایران فراهم میکند.
مزیت ظرفیت برق ایران
قابلیتهایی که شبکه برق ایران دارد، چه از لحاظ تولید که ظرفیت بسیار بالایی دارد و چه از لحاظ شبکههای داخلی برق و مهمتر از همه نیروهای متخصصی که در کشور وجود دارد، شرایط کافی برای حضور خوب کشورمان در سازمان همکاریهای شانگهای را فراهم میآورد. همچنین وجود شبکههای بسیار قوی و پایدار و نیز نیروهای متخصص چه در بخش کنترل شبکه و چه در بخش تعمیرات و بهرهبرداری، سبب شده پتانسیل بالایی داشته باشیم. از نظر بقیه شرایط مانند توانایی نیروگاهسازی و سایر شرایط نیز آمادگی بالایی در کشورمان وجود دارد که میتواند در تبادل انرژی با کشورهای عضو سازمان شانگهای بسیار مؤثر باشد. همچنین وجود بیش از ۸۸ هزار مگاوات ظرفیت تولید برق در کشورمان، مزیت عالی برای سازمان شانگهای محسوب میشود.
اتصال برق کشورهای عضو شانگهای
براساس بیانیه قرائتشده از سوی معاون برق و انرژی وزیر نیرو، در امتداد رایزنیهای سازنده میان جمهوری اسلامی ایران و دبیرخانه سازمان همکاری شانگهای، طرح «ابتکار همگرایی و اتصال برق کشورهای عضو» از سوی ایران طرح شد که با استقبال کشورهای حاضر در این اجلاس مواجه شد. به گزارش مهر، مصطفی رجبی مشهدی، معاون وزیر نیرو، در نشست وزرای انرژی سازمان همکاری شانگهای در بیشکک قرقیزستان با اشاره به ظرفیتهای گسترده انرژی جمهوری اسلامی ایران اظهار کرد: ایران با برخورداری از سهم قابلتوجهی از ذخایر و تولید نفت و گاز جهان و همچنین صنعت برق با رتبه چهاردهم دنیا، نقش مهمی در پایداری انرژی منطقه و جهان ایفا میکند.
بر اساس اعلام وزارت نیرو، وی افزود: شبکه برق ایران با تمامی کشورهای همسایه دارای مرز زمینی متصل است و تبادلات انرژی الکتریکی میان ایران و این کشورها انجام میشود که نشاندهنده جایگاه مهم کشور در معادلات انرژی منطقه است.
نقش شانگهای در امنیت انرژی جهان
معاون وزیر نیرو با تأکید بر نقش سازمان همکاری شانگهای در آینده امنیت انرژی جهان گفت: این سازمان میتواند با همافزایی ظرفیتهای اعضا، نقش تعیینکنندهای در مدیریت عرضه و تقاضای انرژی و شکلدهی به رویکردهای مشترک در مواجهه با چالشهای این حوزه ایفا کند.
وی گسترش همکاریهای دو و چندجانبه، سرمایهگذاری مشترک و تبادل فناوری را از محورهای اصلی همکاری میان کشورهای عضو دانست و افزود: تجمیع سرمایهها، کاهش هزینهها و تقسیم ریسک در پروژههای بزرگ تولید، انتقال و توزیع انرژی میتواند به تقویت امنیت انرژی منطقه و جهان کمک کند.
معاون وزیر نیرو از ارائه پیشنهاد تشکیل کنسرسیوم انرژی سازمان همکاری شانگهای خبر داد و گفت: پیشنویس تفاهمنامه و اساسنامه این کنسرسیوم توسط جمهوری اسلامی ایران تدوین و به دبیرخانه سازمان ارائه شده است و امیدواریم پس از بررسی و تصویب، به عنوان یکی از اسناد اجلاس سران کشورهای عضو مورد پذیرش قرار گیرد.
رجبی مشهدی به ابتکار ایران برای همگرایی و اتصال شبکه برق کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای اشاره کرد و گفت: این طرح در سال ۲۰۲۴ مطرح شد و مورد استقبال قرار گرفت. وزارت نیرو نیز یادداشت مفهومی این ابتکار را در چهار محور شامل توسعه اتصالات الکتریکی بینمنطقهای، ایجاد چارچوب بازار برق منطقهای، همکاریهای فناورانه در حوزه شبکههای هوشمند و برگزاری همایش سالانه برق SCO تدوین و به دبیرخانه سازمان ارسال کرده است.
معاون برق و انرژی وزیر نیرو در نشست وزرای انرژی سازمان همکاری شانگهای (SCO)، پنج پیشنهاد عملیاتی ایران را برای توسعه همکاریهای انرژی میان کشورهای عضو این سازمان ارائه کرد و با اشاره به سیاستهای ایران برای تنوعبخشی به سبد انرژی گفت: در یک سال گذشته ظرفیت نیروگاههای تجدیدپذیر خورشیدی کشور بیش از پنج برابر افزایش یافته و ایران در کنار آن توسعه فناوریهای صلحآمیز هستهای را نیز دنبال میکند.
وی افزود: این رویکرد علاوه بر کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی و کاهش آلایندهها، در حوزههایی همچون تولید رادیوداروها، افزایش بهرهوری کشاورزی، پایش منابع آبی و ارتقای رفاه و امنیت منطقه نیز نقش مهمی ایفا میکند. جمهوری اسلامی ایران همچنین جهت تنوع سبد انرژی و حفظ محیط زیست، ظرفیت نیروگاههای تجدیدپذیر خورشیدی خود را در یک سال گذشته بیش از پنج برابر کرده است.
رجبی مشهدی تأکید کرد: این رویکرد توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر ضمن کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی، باعث صرفهجویی سالانه ۵/۲ میلیارد مترمکعب در مصرف گاز، کاهش آلایندهها و جلوگیری از انتشار ۹۳/۴ میلیون تن گاز CO۲ و همچنین نقش مهمی در پایداری شبکه برق، ارتقای بهرهوری کشاورزی، توسعه رفاه و امنیت کشور و منطقه دارد.
