جوان آنلاین: یکی از اقدامات اساسی در حوزه مدیریت اقتصاد جنگ و شرایط پس از آن، کاهش وابستگی به مرزهای محدود در تجارت خارجی و تقویت کریدورهای تجاری کشور با محوریت تحقق پدافند غیرعامل، کاهش هزینهها و ریسک تجارت خارجی کشور و از همه مهمتر افزایش مبادی تجاری کشور در مرزهای مختلف و متنوع کشور است که در دستور کار ستاد هماهنگی مدیریت مرزها قرار گرفته است.
تحولات ژئوپلیتیکی سالهای اخیر، تشدید تحریمهای اقتصادی و افزایش نااطمینانیهای ناشی از تنشهای منطقهای، اهمیت بازآرایی شبکه تجارت خارجی کشور را بیش از گذشته آشکار کرده است. اقتصادهایی که وابستگی بالایی به یک یا چند مسیر محدود ترانزیتی دارند، در شرایط بحران با افزایش هزینههای حملونقل، اختلال در زنجیره تأمین و حتی کمبود کالاهای اساسی مواجه میشوند. از همین منظر، تغییر کریدورهای تجاری کشور با محوریت متنوعسازی مبادی ورود و خروج کالا، نه صرفاً یک سیاست اقتصادی بلکه بخشی از راهبرد ملی پدافند غیرعامل محسوب میشود. طی سالهای گذشته، دولت با درک این ضرورت، مطالعات گستردهای برای بازآفرینی مسیرهای تجاری انجام داده و زیرساختهای لازم برای استفاده از مسیرهای جایگزین را توسعه داده است.
یکی از چالشهای دیرینه تجارت خارجی کشور، پراکندگی تصمیمگیری میان دستگاههای مختلف اجرایی، نظارتی و امنیتی در مبادی مرزی بوده است. این تعدد مراکز تصمیمگیری علاوه بر افزایش زمان ترخیص کالا، هزینههای تجاری را نیز افزایش داده و زمینه بروز ناهماهنگیهای متعدد را فراهم کرده است. واگذاری مدیریت واحد مرزها به وزارت امور اقتصادی و دارایی و گمرک جمهوری اسلامی ایران را میتوان گامی مهم در جهت اصلاح ساختار حکمرانی تجاری کشور دانست. در این چارچوب، گمرک به عنوان نهاد هماهنگکننده میان تمامی دستگاههای مستقر در مرزها عمل خواهد کرد و فرآیندهای تجاری را به صورت یکپارچه مدیریت میکند. این اقدام علاوه بر کاهش بروکراسی اداری، موجب تسریع در عبور کالا، کاهش هزینههای انبارداری و افزایش شفافیت در فرآیند تجارت خارجی خواهد شد.
تنوعبخشی به مبادی تجاری؛ کاهش ریسکهای تحریمی و امنیتی
یکی از مهمترین اصول مدیریت تجارت خارجی در شرایط پرریسک، توزیع ریسک میان مسیرهای مختلف حملونقل است. هرچه وابستگی تجارت یک کشور به یک بندر، یک مرز زمینی یا یک مسیر دریایی بیشتر باشد، احتمال آسیبپذیری آن در شرایط جنگی، تحریمی یا بحرانهای طبیعی افزایش مییابد. بر همین اساس، توسعه همزمان کریدورهای شمالی، جنوبی، شرقی و غربی و استفاده از ظرفیت کشورهای همسایه میتواند انعطافپذیری اقتصاد ایران را افزایش دهد. متنوعسازی مسیرهای حمل کالا موجب میشود در صورت ایجاد اختلال در یک مسیر، سایر کریدورها بتوانند بخشی از بار تجاری کشور را پوشش دهند و زنجیره تأمین بدون وقفه ادامه یابد. این سیاست علاوه بر کاهش ریسکهای امنیتی، موجب افزایش قدرت چانهزنی ایران در تعاملات منطقهای نیز خواهد شد و امکان بهرهبرداری از ظرفیتهای جدید ترانزیتی را فراهم میکند.
بنابراین مسئله تغییر کریدورهای تجاری با محوریت متنوعسازی مبادی ورود و خروج به کشور و مدیریت تجارت خارجی کشور در شرایط جنگی و تحریمی فعلی از مدتها قبل از سوی دولت و وزارت اقتصاد و امور دارایی طراحی و بازآفرینی شده بود و به کارگیری همین موضوع در زمان جنگ تحمیلی سوم برای واردات کالاهای اساسی و دارو نیز منجر به عدم کمبود کالا در کشور شد. باید همین مسیر برای تمامی کالاها در تجارت خارجی کشور نیز اجرایی و پیادهسازی شود که مبتنی بر همین امر، مدیریت واحد مرزها به وزارت اقتصاد محول شده است و بر اساس این تصمیم، گمرک ایران به عنوان نهاد اصلی مدیریت این طرح، مسئول هماهنگی بین دستگاههای اجرایی و نظارتی در مبادی مرزی کشور خواهد بود.
تنوعبخشی در کریدورها یعنی ایران راه خنثی کردن فشارها و تحریمها را بلد است
علیرضا سلیمی، عضو هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی، در گفتوگو با «جوان» درباره تنوعبخشی کریدورهای مختلف در کشور به منظور تسهیل در صادرات و واردات اظهار کرد: در ابتدا باید به این نکته مهم اشاره کنم که محاصره دریایی امریکا شکست خورده است. اساساً توان تحقق چنین هدفی را ندارند و نمیتوانند با قلدری خواستههای خود را به دیگران تحمیل کنند. البته آنها در مقاطعی برای کشور ما مشکلاتی ایجاد کردهاند، اما جمهوری اسلامی ایران نیز ابزارهای لازم برای مقابله و پاسخ متقابل را در اختیار دارد.
وی افزود: ایران با ۱۵کشور همسایه مرز مشترک دارد و علاوه بر آن از مرزهای دریایی در شمال و جنوب کشور برخوردار است. همچنین شبکه ریلی مناسبی در اختیار دارد. بنابراین امریکاییها اگر تصور کردهاند که میتوانند ایران را محاصره کنند، سخت در اشتباه هستند.
عضو هیئت رئیسه مجلس تصریح کرد: ممکن است آنها در برخی حوزهها برای ما دردسرهایی ایجاد کرده باشند، اما ایران کشوری قدرتمند است و طی سالهای گذشته مسیرهای مقابله با تحریمها را به خوبی آموخته است. جمهوری اسلامی ایران راههای تأمین نیازهای خود و همچنین مسیرهای صادرات و واردات را به خوبی میشناسد و بدون تردید از این شرایط و گردنه نیز عبور خواهد کرد.
سلیمی تأکید کرد: همانطور که در عرصه نظامی دست ایران بسته نیست، در عرصه اقتصادی نیز دست جمهوری اسلامی ایران بسته نیست. امریکاییها در این حوزه نیز با شکست مواجه خواهند شد، همانگونه که در موارد متعدد دیگر ناکام ماندهاند.
وی با اشاره به اهمیت راهبردی خلیج فارس گفت: حدود ۳۰ درصد گاز جهان، بخش مهمی از هلیوم و کود اوره از مسیر دریایی خلیج فارس عبور میکند. از این رو دست جمهوری اسلامی ایران برای مقابله به مثل باز است و در صورت لزوم، پاسخ متناسب داده خواهد شد.
عضو هیئت رئیسه مجلس ادامه داد: نه تنها امریکا، بلکه شرکای آن نیز باید بدانند که جمهوری اسلامی ایران اجازه نخواهد داد با آسودگی به اقدامات خود ادامه دهند. امروز تورم تولیدکننده در امریکا در سطح بالایی قرار دارد و تورم مصرفکننده نیز روند افزایشی پیدا کرده است؛ بنابراین سیاستهای فشار و تحریم، بیش از گذشته هزینههای سنگینی را برای خود آنها به همراه خواهد داشت.
سلیمی خاطرنشان کرد: امریکا باید بداند که دوران اعمال محدودیتها و تحریمهای یکجانبه به سر آمده است. کلید طلایی تنگه هرمز در دستان قدرتمند جمهوری اسلامی ایران قرار دارد و امریکا قادر نخواهد بود اهدافی را که درباره این گذرگاه راهبردی در سر دارد، محقق کند.
وی در پایان اظهار داشت: هنوز همه ظرفیتها و برگهای برنده جمهوری اسلامی ایران آشکار نشده است. اگر قرار باشد نفت ایران صادر نشود، کشورهای منطقه نیز نباید تصور کنند که میتوانند به راحتی از مسیرهای جایگزین و اسکلههایی مانند فجیره به صادرات نفت خود ادامه دهند. جمهوری اسلامی ایران ابزارهای لازم برای دفاع از منافع ملی خود را در اختیار دارد و در زمان مقتضی از آنها استفاده خواهد کرد.
