جوان آنلاین: مریم سقایت، روانشناس، در برنامه «ایران سربلند» با اشاره به شرایط خاص روزهای منتهی به امتحانات پایان ترم دانشآموزان و دانشجویان اظهار کرد: در چنین روزهایی بخشی از نگرانی و استرس دانشآموزان و خانوادهها طبیعی است، اما آنچه اهمیت دارد نحوه مدیریت این اضطراب و جلوگیری از تشدید بحرانهای روانی است.
به گزارش مهر، وی با بیان اینکه بحران، موقعیتی غیرمنتظره است که میتواند تعادل روحی، روانی، عاطفی و اجتماعی افراد را بر هم بزند، افزود: اکنون با نوعی بحران محیطی و موقعیتی مواجه هستیم؛ شرایطی که نه میتوان آن را کاملاً جنگ دانست و نه صلح، و همین ابهام، اضطراب خانوادهها و دانشآموزان را افزایش داده است.
سقایت ادامه داد: در جلسات مشاوره مشاهده میکنیم که بسیاری از والدین، بهویژه مادران، بیش از فرزندان دچار اضطراب شدهاند و نگرانیهایی درباره افت تحصیلی یا آماده نبودن فرزندشان برای امتحانات دارند.
این روانشناس با اشاره به اهداف اصلی مدیریت بحران تصریح کرد: نخستین هدف، جلوگیری از تشدید بحران است؛ دوم، کاهش آسیبهای روانی و سوم، حمایت از فرد یا گروه درگیر بحران برای بازگشت به عملکرد طبیعی زندگی.
وی با انتقاد از سختگیریهای افراطی در نظام آموزشی گفت: نباید شرایط امتحانات را بیش از اندازه هراسآور جلوه دهیم. آموزش و درس خواندن ارزشمند است، اما اضطراب بیش از حد، آرامش خانوادهها و دانشآموزان را از بین میبرد و روند یادگیری را مختل میکند.
سقایت با اشاره به تغییر مداوم شیوه برگزاری کلاسها و آزمونها افزود: دانشآموزان باید برای شرایط مختلف آمادگی ذهنی داشته باشند؛ چه امتحان حضوری باشد و چه مجازی. سرعت عمل و انعطافپذیری، مهارتی است که در بحرانها اهمیت ویژهای پیدا میکند.
وی تأکید کرد: والدین نباید مدام به فرزندان خود اضطراب منتقل کنند. اگر دانشآموز درس خود را خوانده باشد، تفاوت چندانی میان امتحان حضوری و مجازی وجود ندارد. مهم آن است که فرزندان احساس امنیت روانی داشته باشند.
این روانشناس خاطرنشان کرد: خانوادهها باید به جای تمرکز بر «نفر اول شدن»، فرزندان را به «خوب بودن» تشویق کنند. بسیاری از افراد موفق، کسانی بودهاند که مسیر مورد علاقه خود را انتخاب کردهاند، نه صرفاً رتبههای برتر.
وی با اشاره به اهمیت امنیت جسمانی و روانی دانشآموزان اظهار کرد: اختلال در خواب، بینظمی در ساعات بیداری و کاهش تمرکز از پیامدهای شرایط فعلی است. والدین باید به تغذیه، خواب کافی و تنظیم برنامه روزانه فرزندان توجه ویژه داشته باشند.
سقایت «گوش دادن فعال» را یکی از مهمترین اصول مدیریت بحران دانست و گفت: زمانی که کودک یا نوجوان از شرایط گلایه میکند، نباید او را سرزنش کرد. جملاتی مانند «میفهمم شرایط سخت است»، «کنارت هستم» و «با هم راهحل پیدا میکنیم» میتواند احساس امنیت و اعتماد به نفس را در فرزند تقویت کند.
وی ادامه داد: والدین، معلمان و استادان باید برای دانشآموزان به «محل امن» تبدیل شوند تا آرامش روانی دوباره به آنان بازگردد.
این روانشناس همچنین بر ضرورت ارائه راهکارهای عملی به دانشآموزان تأکید کرد و افزود: باید از قبل، سناریوهای مختلف برگزاری امتحانات برای دانشآموز توضیح داده شود تا او در مواجهه با تغییرات دچار سردرگمی و اضطراب نشود.
سقایت در رادیو گفتوگو با اشاره به ضرورت همکاری خانوادهها با نهادهای آموزشی و مراکز مشاوره بیان کرد: در حال حاضر مجموعههایی مانند هلال احمر، آموزش و پرورش و برخی مراکز مشاوره، خدمات روانشناسی رایگان ارائه میکنند و خانوادهها میتوانند در صورت نیاز از این ظرفیتها استفاده کنند.
وی در پایان با اشاره به تجربه دوران کرونا گفت: گاهی بحرانها میتوانند زمینه کشف استعدادهای جدید را فراهم کنند. در دوران آموزش مجازی، برخی دانشآموزان با هدایت صحیح خانوادهها به سمت یادگیری مهارتهای هنری و کاربردی رفتند و توانستند مسیر تازهای برای رشد و موفقیت خود پیدا کنند.
