جوان آنلاین: جامعه پزشکی در دوران دفاع مقدس نقشی پررنگ و تعیین‌کننده داشتند. پزشکان، پرستاران، دانشجویان علوم پزشکی، امدادگران و رانندگان آمبولانس در آن سال‌ها دوشادوش رزمندگان در جبهه‌ها حضور داشتند. تشکیل تیم‌های اضطراری بهداری و راه‌اندازی بیمارستان‌های صحرایی در نزدیکی خطوط نبرد، موجب شد خدمات درمانی با کمترین فاصله از محل درگیری به مجروحان ارائه شود؛ به‌گونه‌ای که گاهی فاصله میدان نبرد تا اتاق عمل تنها چند کیلومتر یا چند دقیقه بود. روحیه خدمت‌رسانی جامعه پزشکی پس از پایان جنگ نیز استمرار یافت و پزشکان با حضور در روستا‌های محروم، امدادرسانی در حوادث طبیعی و مقابله با بحران‌های سلامت، خدمت‌رسانی به مردم را ادامه دادند. اجرای طرح ملی مبارزه با فلج اطفال نمونه‌ای از این رویکرد بود و در جریان این عملیات گسترده، ۹ میلیون کودک زیر پنج سال در مدت‌زمانی کوتاه واکسینه شدند. در این اقدام ملی، صد‌ها هزار نیروی بسیجی در کنار کارکنان نظام سلامت مشارکت کردند تا پوشش واکسیناسیون در سطح کشور گسترش یابد. پس از آن گروه‌های جهادی سلامت با نام و یاد شهید دکتر محمدعلی رهنمون شکل گرفتند و در مناطق مختلف کشور، از روستا‌های دورافتاده تا مناطق آسیب‌دیده از سیل و زلزله، به ارائه خدمات پرداختند. در دوران کرونا هم طرح شهید حاج قاسم سلیمانی با محوریت مشارکت مردمی و حضور میدانی نیرو‌های سلامت اجرا شد. در قالب این طرح، ۷۱۶ مرکز واکسیناسیون با همکاری وزارت بهداشت و ۲۷۵ مرکز مستقل واکسیناسیون بسیج راه‌اندازی شد. حالا هم سازمان بسیج جامعه پزشکی برای تحقق عدالت در سلامت و اجرای طرح‌های ملی همچون پزشک خانواده به میدان آمده تا از ظرفیت مساجدی که به تعبیر معمار انقلاب سنگر هستند، برای ارائه خدمات تخصصی سلامت به مردم استفاده کند. هدف از اجرای این طرح این است که هیچ محله‌ای از خدمات سلامت محروم نماند و مساجد به پایگاه‌هایی فعال برای ارتقای سلامت جامعه تبدیل شوند. برای دانستن جزئیات بیشتر از طرح «جامعه سلامت؛ مردم‌یار و مسجد‌محور» پای صحبت‌های محمدحسین زارع‌زاده، مسئول سازمان بسیج جامعه پزشکی، نشسته‌ایم.
آقای دکتر زارع‌زاده! طرح «جامعه سلامت؛ مردم‌یار و مسجد‌محور» که هم‌اکنون بسیج جامعه پزشکی در دستور کار دارد و با رویدادی با حضور رئیس‌جمهور کلید خورد، بر چه اساسی برنامه‌ریزی شد و چه اهدافی در این طرح هدف‌گذاری شده‌است؟
پیشینه سازمان بسیج جامعه پزشکی به فعالیت همکاران ما در حوزه سلامت برمی‌گردد که در زمان جنگ فعالیت‌های امدادی و درمانی داوطلبانه انجام می‌دادند و پس از آن، این فعالیت‌ها در قالب کمک‌های مردم‌یاری و به انحای مختلف در حوزه درمان ادامه یافت. آنچه قابل‌توجه و شاخص است، اردو‌های جهادی تحت عنوان اردو‌های جهادی شهید رهنمون است که همکاران ما در مناطق کم‌برخوردار حضور پیدا می‌کردند و خدمات خود را به مردم ارائه می‌دادند. این رویه در سال‌های قبل نیز جاری بود، اما واقعیت این است که با توجه به شرایط اخیر کشور و الزاماتی که در حوزه مأموریتی خودمان داریم و نگاهی که دولت محترم به خدمات مردم‌یاری دارد، تدابیری اتخاذ شد تا این اقدامات حول جغرافیای محله صورت گیرد. همچنان که در ابتدای انقلاب و حتی پیش از آن، مساجد محل رجوع مردم و ارائه نیازمندی‌هایشان بوده و مسائل و مشکلات مردم در مسجد حل‌وفصل می‌شد، قرار شد که فعالیت‌های مردم‌یاری ما در حوزه سلامت هم حول جغرافیای محله اتفاق بیفتد. شروع این کار، همان‌طور که فرمودید، با یک رویداد ملی بود که تحت عنوان «رویداد ملی جامعه سلامت مردم‌یار و مسجد‌محور» شکل گرفت؛ این رویداد شروعی است برای استمرار خدمات جهادی درمانی ما و - نه صرفاً درمانی، بلکه موضوعات سلامت به صورت جامع - ان‌شاءالله دیده شده و فعالیت‌ها ادامه پیدا کند.
آقای دکتر، همان‌طور که اشاره داشتید، ما پیش از این اردو‌های جهادی را داشتیم، ولی بیشتر به صورت غیرمتمرکز به نظر می‌رسید؛ به این شکل که گروهی از پزشکان داوطلب جمع می‌شدند و به منطقه‌ای محروم‌تر - چه داخل تهران و چه خارج از تهران و نقاط دیگر- می‌رفتند، عده‌ای از بیماران به آنها مراجعه می‌کردند، ولی انگار این خدمات منقطع می‌شد. در این طرح برای استمرار خدمات، دارو و درمان چه تدابیری اندیشیده شده تا آن فرایند، سیستماتیک‌تر و سازوکار مستمرتری باشد؟
دقیقاً همین‌طور است که فرمودید. برای اینکه خدمات استمرار بیشتر و بهتری داشته‌باشد و قابلیت ارزیابی و پایش فراهم شود، این شیوه جدید می‌تواند کمک‌کننده باشد و اقدامات انجام‌شده به صورت دقیق‌تر - و همان‌طور که عرض کردم، حول جغرافیای محله - مورد رصد و پایش قرار گیرد، اما آنچه تغییر دیگری را رقم می‌زند، نگاه جامع و کامل به موضوع سلامت است. شاید کسانی که فعالیت‌های قبلی سازمان بسیج جامعه پزشکی را در طول سالیان مختلف دیده باشند، این خدمات را صرفاً در زمینه ارائه خدمات درمانی در مناطق کم‌برخوردار مشاهده کرده‌اند، اما ما تعریف جامعی از موضوع سلامت داریم: ابعاد مختلف سلامت در حوزه روانی، روحی و اجتماعی، موضوع سلامت معنوی و موضوع سلامت جسمی که یکی از ابعاد سلامت است و مورد توجه جدی‌تری بوده‌است، بنابراین ما با نگاه جامع به موضوع سلامت و ابعاد مختلف آن می‌توانیم خدماتمان را بهتر و بیشتر در مساجد گسترش دهیم و فعالیت‌هایمان را ادامه دهیم.
با توجه به سابقه بسیج ما در حضور در طرح‌های ملی مثل واکسیناسیون فلج اطفال که حضور بسیار مؤثری داشتند و توانستیم فلج اطفال را ریشه‌کن کنیم، تعاملات شما با وزارت بهداشت چگونه است؟ آیا می‌توانیم این طرح را در امتداد اجرای برنامه پزشک خانواده قلمداد کنیم و بسیج جامعه پزشکی از طریق مساجد و آن شبکه‌ای که بین مردم دارد، بازوی همکاری برای وزارت بهداشت باشد؟
بله، دقیقاً همین‌طور است. ما هم‌راستا و هم‌افزا با فعالیت‌های وزارت بهداشت در حوزه سلامت حرکت می‌کنیم و در جلساتی که با حضور خود رئیس‌جمهور داشتیم، وزیر محترم بهداشت نیز حضور داشتند، فعالیت‌ها تشریح شده و ان‌شاءالله در همین موضوعی که عرض کردم، تداوم خواهد داشت.
در حال حاضر چه تعداد از پزشکان آماده همکاری با شما بودند و چه کار‌هایی انجام شده‌است؟ همه مساجد است یا مساجد منتخب در محلات؟
این موضوع شروع این طرح است و ان‌شاءالله برنامه‌ریزی می‌کنیم که به استان‌های مختلف ابلاغیاتی داشته‌باشیم تا این طرح اجرایی شود. برای شروع، نگاهمان این است که هر کدام از کانال‌های ما ان‌شاءالله یک مسجد محوری را در منطقه خودشان داشته باشند و فعالیت‌هایشان را حول آن مساجد متمرکز کنند.
رئیس سازمان نظام پزشکی مصاحبه‌ای داشتند که گفتند ۴۰۰ هزار پزشک آماده همکاری در این طرح هستند.
البته شاید عدد جابه‌جا شده یا خود آقای دکتر توضیحی داشته باشند. ولی شاید مجموع پزشکان و پیراپزشکان شامل همکارانمان در حوزه داروسازی، دندان‌پزشکی، رشته‌های مختلف تخصصی، پزشکان عمومی و رشته‌های پیراپزشکی است که مجموعه اینها بیش از ۴۰۰ هزار نفر می‌شود. آنچه ما در سازمان بسیج جامعه پزشکی با آنها سروکار داریم و همکاران ما هستند، بیش از ۲۰۰ هزار نفرند که آماده همکاری و حضور در فعالیت‌های عام‌المنفعه، ایثارگرانه و فداکارانه هستند. این ۲۰۰ هزار نفر اعضای جامعه پزشکی هستند و همه برای حضور در این طرح اعلام آمادگی کرده‌اند.
آیا این ارائه خدمت در مساجد به پرونده الکترونیک سلامت متصل خواهد شد؟
بله، باید این اقدام انجام شود، چون می‌خواهیم این فعالیت‌ها و خدمات، در سیستم خدمات تکمیلی را هم دریافت کنند؛ این اقدام انجام می‌شود.
از نظر هزینه چطور؟ آیا برای ارائه خدمات سلامت در مساجد هزینه‌ای از مردم گرفته می‌شود یا مانند سایر طرح‌های جهادی بسیج جامعه پزشکی این خدمات هم رایگان هستند؟
ما در حوزه بسیج جامعه پزشکی هیچ‌گونه هزینه‌ای دریافت نمی‌کنیم. این طرحی جهادی برای خدمت به مردم است که با توجه به شرایط اجتماعی و اقتصادی جامعه می‌تواند خیلی کمک‌کننده باشد؛
و سخن پایانی
موضوع این است که ما دغدغه رفع نیاز مردم را در حوزه سلامت داریم و نگاهمان این است که با هم‌افزایی، همراهی و همکاری همدیگر باید در این شرایط خطیری که در آن هستیم و نیاز مردم در حوزه سلامت و درمان، به آنها کمک شود، ان‌شاءالله بتوانیم کمک‌های خوبی برای مردم داشته باشیم تا در حوزه سلامت کمترین دغدغه را داشته‌باشند.
