جوان آنلاین: اوراق قرضه امریکا که به مدت دههها به عنوان نماد امنیت و استحکام مالی در سطح بینالمللی شناخته میشد، اکنون به تدریج جایگاه خود را در ذخایر ارزی کشورها از دست میدهد. این اوراق که رژیم امریکا برای تأمین کسری بودجهاش صادر میکند و به خریداران خود وعده سود مشخص و بازپرداخت اصل سرمایه در سررسید را میدهد، پیش از این مطمئنترین ابزار سرمایهگذاری برای بانکهای مرکزی و سرمایهگذاران خارجی به شمار میرفت، اما به روایت آمارها، سرمایهگذاران خصوصی خارجی بیش از بانکهای مرکزی خارجی، اوراق خزانهداری امریکا را در اختیار دارند و این تغییر نمایانگر کاهش اعتماد جهانی به دلار و بدهی رژیم امریکاست.
جنگافروزیهای رژیم امریکا، مخصوصاً تجاوز غیرقانونی و وحشیانه به جمهوری اسلامی ایران، بدون تبعات نمانده و مسیر سرمایههای جهانی را به گونهای تغییر داده است که وابستگی کشورها به دلار و اوراق امریکا کاهش یابد. بانکهای مرکزی کشورهایی مانند چین و روسیه بخش قابل توجهی از اوراق خود را یا فروختهاند یا خریدهای تازه را محدود کردهاند. پیش از این، بانکهای مرکزی نقش اصلی در خرید اوراق قرضه امریکا داشتند و با حجم بالای سرمایههای ذخیرهای، تقاضای پایداری برای این اوراق ایجاد میکردند. اما اکنون این توازن به هم خورده و سرمایهگذاران خصوصی با سرعت بیشتری وارد بازار اوراق میشوند و بخش قابل توجهی از سرمایهگذاریها تحت فشار فروش یا رفتارهای واکنشی قرار میگیرد. در شرایط بحران، سرمایهگذاران خصوصی ممکن است دست به فروش وحشتزده بزنند، اما بانکهای مرکزی اقدامات خود را با برنامهریزی انجام میدهند. این تغییر وضعیت نشاندهنده آن است که اوراق امریکا دیگر بدهی مطمئن و امن برای کشورهای جهان محسوب نمیشود و جایگاه آن به عنوان محور ذخایر بینالمللی سقوط کرده است. در این زمینه، چین نمونه برجستهای از تغییر سیاستهای مالی است؛ به طوری که پکن در اواخر فروردین ماه سال جاری تقریباً نیمی از داراییهای خود در اوراق قرضه امریکا را فروخته و ذخایر طلای خود را افزایش داده است. این اقدام کمترین میزان داراییهای دلاری چین از سال ۲۰۰۸ به این طرف را نشان میدهد و بیانگر آن است که اعتماد به دلار در بلندمدت کاهش یافته است. فروش اوراق امریکا از سوی چین صرفاً ناشی از نیاز به تأمین دلار برای پرداخت هزینههای نفت و انرژی نیست، بلکه در چارچوب کاهش وابستگی به داراییهای دلاری و تنوعبخشی به ذخایر ارزی صورت گرفته است. همزمان با کاهش استقبال از اوراق امریکا، سرمایهگذاران خارجی توجه بیشتری به داراییهای غیردلاری نشان دادهاند. حجم معاملات اوراق قرضه داخلی چین که از طریق هنگکنگ انجام میشود، در ماه مارس به رکورد ۱۷۹ میلیارد دلار رسیده است. این روند بیانگر تمایل به جایگزینی اوراق امریکا با داراییهایی است که از ثبات بیشتری برخوردارند و تحت تأثیر خودسریهای یک مشت جنگطلب قرار نمیگیرند. طلا نیز به عنوان دارایی امن، جایگاه خود را در ذخایر بانکهای مرکزی و سرمایهگذاران خصوصی تثبیت کرده است. آمارهای اخیر نشان میدهد برای اولین بار ارزش ذخایر طلای بانکهای مرکزی از داراییهای دلاری پیشی گرفته است و سهم دلار در ذخایر جهانی به کمترین میزان ۲۶ سال اخیر، یعنی ۴۶ درصد، کاهش یافته است. جنگطلبی و اقدامات تروریستیمآبانه رژیم امریکا علیه کشورهای مستقل، به طور مستقیم بر اعتماد جهانی به دلار و اوراق قرضه خزانهداری این رژیم تأثیر گذاشته است. کشورهایی که در برابر فشارهای یکجانبه مقاومت میکنند، اکنون به جای تکیه صرف بر دلار امریکا، ذخایر ارزی خود را تنوع میدهند و به داراییهای جایگزین مانند طلا و اوراق کشورهای مستقل روی میآورند. این تغییرات نشاندهنده بازتعریف جایگاه دلار و اوراق امریکا در اقتصاد جهانی است و بر ثبات مالی جهانی نیز اثرگذار خواهد بود. کاهش اعتماد جهانی به اوراق قرضه امریکا پیامدهای اقتصادی و سیاسی گستردهای دارد. از منظر اقتصادی، این روند باعث افزایش هزینههای تأمین مالی رژیم امریکا میشود، زیرا کاهش تقاضا برای اوراق موجب افزایش نرخ بهره و بالا رفتن کسری بودجه میشود. از منظر سیاسی نیز کاهش جایگاه دلار و اوراق امریکا در ذخایر بانکهای مرکزی، قدرت اهرمی رژیم امریکا را در سیاستهای تحریمی و اقتصادی محدود میکند.
پیشبینی میشود روند کاهش سهم دلار در ذخایر جهانی و کاهش اقبال به اوراق قرضه امریکا در بلندمدت ادامهدار خواهد بود و کشورهایی که به دنبال امنیت و ثبات مالی هستند، از سرمایهگذاری در اوراق امریکا اجتناب کرده و به داراییهای مستقل و کمریسک روی خواهند آورد. طبعاً این روند باعث تغییرات ساختاری در بازارهای مالی جهانی خواهد شد و موقعیت تاریخی رژیم امریکا را به عنوان محور ذخایر بینالمللی به چالش میکشد.
سقوط جایگاه اوراق امریکا همچنین نشاندهنده تغییر در نظم مالی جهانی است. کشورهای مستقل که به دنبال کاهش وابستگی به دلار هستند، اکنون به تدریج ذخایر طلای خود را افزایش داده و به بازارهای اوراق داخلی کشورهای قابل اعتماد وارد میشوند. این تغییرات در بلندمدت به ایجاد ساختاری چندقطبی در بازارهای مالی جهانی منجر خواهد شد و قدرت کنترل دلار امریکا را محدود میکند.
