جوان آنلاین: روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی نوشت در حالی که دونالد ترامپ با لحنی تهدیدآمیز از حرکت «ناوگانی عظیم» بهسوی ایران سخن میگوید و تلاش میکند تهران را با سرنوشت ونزوئلا مقایسه کند، تحلیلگران امنیتی هشدار میدهند که ایران، برخلاف کاراکاس، بازیگری است که توان بیثباتسازی کل خاورمیانه و وارد کردن هزینههای سنگین نظامی و سیاسی به ایالات متحده و متحدانش را دارد؛ موضوعی که حتی در داخل دولت آمریکا نیز تردیدهایی جدی درباره عملی شدن گزینه نظامی ایجاد کرده است.
به گزارش فارس، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، طی روزهای اخیر با تشدید لفاظیهای خود علیه ایران، بار دیگر احتمال اقدام نظامی را بهطور علنی مطرح کرده است. او در پیامی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» اعلام کرد که «کشتیهای بسیار بزرگ و بسیار قدرتمند آمریکا» در حال حرکت بهسوی ایران هستند و هشدار داد که اگر تهران خواستههای واشنگتن را نپذیرد، با واکنشی سریع و خشن مواجه خواهد شد.
تحقق خواستههای ترامپ از ایران بسیار بعید به نظر میرسد
ترامپ عملاً به ایران یک ضربالاجل داده است: پایان دادن به برنامه هستهای، توقف تولید موشکهایی که قادر به رسیدن به اسرائیل هستند و قطع کامل حمایت از نیروهای نیابتی مسلح در منطقه. مجموعه این مطالبات به گفته ناظران، به معنای کنار گذاشتن تمام اهرمهای بازدارنده و نفوذ منطقهای ایران است؛ خواستهای که تحقق آن بسیار بعید به نظر میرسد.
رئیسجمهور آمریکا در توجیه تهدیدهای خود، بارها به تجربه ونزوئلا اشاره کرده است. ایالات متحده پیشتر در قالب یک کارزار فشار، نیروهای نظامی خود را در نزدیکی سواحل ونزوئلا مستقر کرد و پس از آنکه رئیس جمهور این کشور از کنارهگیری خودداری کرد، در عملیاتی ناگهانی او را بازداشت کرد. ترامپ اکنون میکوشد با تکیه بر همین الگو، تهران را به عقبنشینی وادار کند.
واکنش تهران پیامدهایی فراتر از یک درگیری محدود خواهد داشت
با این حال، تحلیلگران امنیتی و دیپلماتهای آمریکایی تأکید میکنند که این مقایسه گمراهکننده است. به گفته دیویدای. سنگر، خبرنگار ارشد حوزه امنیت ملی، «الگوی رفتاری ترامپ آشناست، اما هدف کاملاً متفاوت است». او میگوید ایران نهتنها از نظر نظامی و منطقهای قابل مقایسه با ونزوئلا نیست، بلکه توان پاسخگویی آن میتواند پیامدهایی فراتر از یک درگیری محدود داشته باشد.
ظرفیت گسترده ایران برای هدف قرار دادن آمریکا و متحدانش
برخلاف ونزوئلا، ایران از ظرفیتهای گستردهای برای هدف قرار دادن منافع آمریکا و متحدانش برخوردار است. توان موشکی ایران، شبکه متحدان و نیروهای همپیمان در منطقه و نفوذ این کشور در معادلات امنیتی خاورمیانه، هرگونه اقدام نظامی مستقیم را به سناریویی پرریسک تبدیل میکند. تحلیلگران هشدار میدهند که در صورت درگیری، اسرائیل بهطور مستقیم در معرض حملات موشکی قرار خواهد گرفت و مسیرهای حیاتی انرژی در منطقه نیز ممکن است دچار اختلال شوند.
همین ملاحظات باعث شده است که با وجود لفاظیهای تند، در داخل دولت آمریکا هنوز اجماعی درباره اجرای تهدیدهای نظامی شکل نگیرد. به گفته منابع آگاه، مشاوران ارشد ترامپ در حال بررسی پیامدهای احتمالی یک اقدام نظامی هستند و نگراناند که چنین تصمیمی به تشدید بحران در خاورمیانه و افزایش نفوذ رقبایی، چون چین و روسیه منجر شود.
ترامپ با تهدیدها به دنبال فشار سیاسی و روانی بر تهران است
ترامپ در عین حال با این تهدیدها میکوشد فشار سیاسی و روانی بر تهران را افزایش دهد. برخی تحلیلگران معتقدند رئیسجمهور آمریکا از مثال ونزوئلا بیشتر بهعنوان ابزار ارعاب استفاده میکند تا طرحی دقیق برای اقدام نظامی. این رویکرد، اگرچه ممکن است در کوتاهمدت فضای تنشآلود ایجاد کند، اما بدون هدفگذاری روشن، خطر محاسبه اشتباه را افزایش میدهد.
در سوی دیگر، ایران نیز بارها اعلام کرده که تحت فشار تهدید و تحریم، از برنامههای دفاعی و امنیتی خود عقبنشینی نخواهد کرد. مقامهای ایرانی تأکید کردهاند که هرگونه حمله نظامی با پاسخ قاطع مواجه خواهد شد و مسئولیت پیامدهای آن بر عهده آمریکا خواهد بود.
هدف قرار دادن ایران قمار بزرگی خواهد بود
در مجموع، هرچند تشبیه ایران به ونزوئلا ممکن است برای ترامپ جذاب باشد، اما واقعیتهای میدانی و ژئوپلیتیکی نشان میدهد که تهران بازیگری بهمراتب پیچیدهتر و پرهزینهتر است. همین تفاوتها سبب شده است که تهدیدهای نظامی علیه ایران، بیش از آنکه به اقدام فوری منجر شود، به موضوعی برای بحث و تردید در واشنگتن تبدیل شود؛ تردیدی که نشان میدهد هدف قرار دادن ایران، قمار بزرگی است که پیامدهای آن میتواند فراتر از پیشبینیها باشد.
