جوان آنلاین: در شرایطی که اخبار متعدد و حتی اعتراضات گسترده و تجمع صنف کلینیکهای ترک اعتیاد مبنی بر کاهش داروهای ترک اعتیاد به خصوص شربت تریاک در سطح وسیع منتشر شده و جریانسازی جدی روی این موضوع شکل گرفتهاست، در نشست کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، برای بررسی وضعیت تأمین و توزیع دارو در مراکز ترک اعتیاد و راهکارهای جلوگیری از نشت آن در بازار آزاد، حتی نمایندگان مجلس هم به این نتیجه رسیدند که نظارت اصولی بر توزیع دارو در مراکز ترک اعتیاد وجود ندارد به گونهای که بعد از تصویب قانون تسهیل صدور مجوزهای کسب و کار یکباره تعداد این مراکز از ۵ هزار به ۲ برابر افزایش یافت و باعث شد نظارتها نسبت به مصرفکننده واقعی داروهای ترک اعتیاد با مشکل مواجه شود. حالا بهارستانیها مقرر کردند از ابتدای بهمن ماه سامانهای راهاندازی و نظارتها نسبت به تولید، توزیع، پخش و مصرف این داروها تشدید شود تا به دست مصرف کننده واقعی برسد.
مدتی است خبرهایی مبنی بر کاهش توزیع داروهای ترک اعتیاد همچون متادون یا شربت تریاک در سطح وسیعی در بین رسانهها منتشر میشود. ریشههای ماجرا هم به کاهش کشف تریاک باز میگردد؛ موضوعی که موجب شده تا داروهای مشتق از تریاک تولیدشان چالش جدی مواجه شود.
با وجود این، اما بررسی سوابق مراکز ترک اعتیاد در کشورمان نشان میدهد، این مراکز در هدف اصلیشان که همان ترک اعتیاد معتادان است هیچگاه موفق عمل نکردهاند و در عمل همچنان وابستگی به داروهای ترک اعتیاد در میان معتادانی که داوطلب ترک هستند وجود دارد. به گونهای که ممکن است یک معتاد سالها به این مراکز رفت و آمد کند، اما در نهایت به جای ترک وابستگی به تریاک یا سایر موادمخدر به داروهای ترک اعتیاد وابسته شود!
همین موضوع هم نشان میدهد نظارت مناسبی روی عملکرد مراکز ترک اعتیاد وجود ندارد.
از سوی دیگر ما با نشتی داروهای ترک اعتیاد همچون متادون در بازار سیاه مواجهیم، داروهایی که همه میدانیم به غیر از مصارف دارویی برای افراد معتاد هم کاربرد دارد و بسیاری از معتادان به جای استفاده از مواد مخدر معمول این نوع داروها رابرای برطرف کردن خماریشان مصرف میکنند.
ورود مجلس به کلینیکهای ترک اعتیاد
حالا در واکنش به جریانسازیهای صورتگرفته و اخبار مبنی بر کاهش توزیع شربت تریاک و دیگر داروهای ترک اعتیاد مجلس دستکار شده و کمیسیون بهداشت جلسهای تشکیل دادهاست.
این جلسه با حضور رئیس سازمان غذا و دارو و مسئولانی از مبارزه با موادمخدر، معاونت درمان وزارت بهداشت، شستا، وزارت صمت، دستگاههای نظارتی، نظام پزشکی، فراجا، قوه قضائیه و فعالان این حوزه به بررسی وضعیت تأمین و توزیع دارو در مراکز ترک اعتیاد و راهکارهای جلوگیری از نشت آن در بازار آزاد، میزان اجرای مصوبه هیئت دولت در مورد کشت شقایق ایرانی و راهکارهای فوری با هدف جبران کمبود دارو ناکوتیک پرداخته شدهاست.
رشد قارچگونه مراکز ترک اعتیاد
سلمان اسحاقی، سخنگوی کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با تأکید بر اینکه ۳ میلیون و ۳۰۰هزار نفر بیمار معتاد به مواد مخدر داریم که به صورت روزانه مصرف دارند و ۲ میلیون نفر نیز به صورت تفننی مصرف میکنند، افزود: «سالانه ۱۲۰ همت هزینه مستقیم و غیرمستقیم این ۵ میلیون و ۳۰۰هزار نفر است.»
وی با اشاره به وجود ۱۲ هزار مرکز ترک اعتیاد در کشور، اینگونه توضیح داد: «متأسفانه بعد از تصویب قانون تسهیل صدور مجوزهای کسب و کار یکباره تعداد این مراکز از ۵ هزار به دو برابر افزایش یافت و باعث شد نظارتها نسبت به مصرفکننده واقعی داروهای ترک اعتیاد با مشکل مواجه شود، البته نظارت درست و اصولی در این مراکز در مورد توزیع و مصرف داروی ترک اعتیاد وجود ندارد.»
به گفته وی بر همین اساس و برای نظارت بر عملکرد این مراکز مقرر شد از ابتدای بهمن ماه سامانهای راهاندازی و نظارتها نسبت به تولید، توزیع، پخش و مصرف این داروها تشدید شود تا به دست مصرفکننده واقعی برسد و تأکید شد این داروها نباید به صورت مستمر در اختیار آنان قرار گیرد و جایگزینی برای مواد مخدر باشد.
بحران سیاستهای غلط
بنا به تأکید اسحاقی، علت کاهش کشفیات مواد مخدر کاهش قاچاق است. وی افزود: «برخی تصور میکنند که کاهش کشفیات به دلیل حرفهای شدنتر قاچاقچیان است، اما چنین چیزی صحت ندارد؛ متأسفانه با توجه به سیاستهای غلطی که طی چهار دهه داشتیم در حال حاضر با بحران کمبود داروهای ضد درد از جمله مورفین مواجه هستیم، به گونهای که برخی عملها به دلیل کمبود و نبود مواد اولیه متوقف شدهاست؛ سیاستگذاریهای ما در این حوزه دچار اشکالات و ایرادات فراوان است، به گونهای که اولویت را توزیع و مصرف قرار دادیم و درمان رها شدهاست.»
کشت آزمایشی شقاق
کشت خشخاش به منظور تأمین مواد اولیه ساخت داروهای مخدر هم موضوع دیگری است که در کمیسیون بهداشت مجلس مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. کشت خشخاش که موافقان خودش را دارد حساسیتهایی را هم در بین مخالفان برانگیختهاست.
وزارت بهداشت و ستاد مبارزه با موادمخدر از موافقان کشت خشخاش به منظور تأمین نیازهای صنعت داروسازی کشور هستند. البته که به شکل قانونمند و کنترل شدهاست، اما به واسطه برخی حساسیتها حالا موضوع کشت شقاق، گیاهی از تیره همان گیاه خشخاش مطرح شدهاست که این موضوع هم موافقان و مخالفان خودش را دارد.
حالا سخنگوی کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، با اشاره به کشت شقایق ایرانی گفت: «در مورد میزان اجرای مصوبه هیئت دولت در مورد کشت شقایق ایرانی نیز بحث و گفتوگو و مقرر شد کشت ۱۰ هکتار شقایق انجام و اگر جواب داد ۱۰۰ هکتار انجام خواهد شد البته اگر نتیجهبخش بود، آبان سال آینده نتیجه لازم حاصل خواهد شد.»
