جوان آنلاین: بیش از دو ماه از انتشار فراخوان جشنواره فیلم فجر میگذرد، اما همه قرائن و شواهد از برگزاری رویدادی شترگاوپلنگی و البته جشنوارهای پربسامد از منظر غلبه حواشی بر متن خبر میدهند. با اینکه کمتر از یکماه تا برگزاری مهمترین رویداد سینمایی کشورمان زمان مانده، دبیر آن هیچ نیازی به برگزاری نشست خبری و توضیح به رسانهها در مورد تغییرات عجیب و غریب و دفعی آن نمیبیند. رئیس سازمان سینمایی به عنوان متولی حاکمیتی برگزاری این جشنواره مهم که پیشانی همه رویدادهای فرهنگی هنری کشور (به لحاظ جذابیت برای مخاطب و حجم تولید محتوای رسانهای) محسوب میشود درگیر کارهای دیگری است! بعد از افتضاحات جشنواره جهانی فجر در شیراز ظاهراً باید منتظر تکرار آن اتفاقات ناخوشایند در چهل و چهارمین دوره جشنواره ملی فیلم فجر باشیم، جشنوارهای که هیئت انتخاب ندارد و قرار است همه چیز به سلیقه دبیر آن انجام شود! رویداد سینمایی که باید آن را جشنواره فیلم شاهسواری بخوانیم، نه جشنوارهای پرسابقه به اسم فیلم فجر! این تغییرات در ادامه اتفاقاتی مانند خارج کردن معرفی نماینده سینمای کشور به رویدادهای جهانی و همچنین زمزمههای حذف مجوزهای ساخت و اکران فیلمهای سینمایی قابل تحلیل است. مجموعه اقداماتی که به دنبال خارج کردن سینما از دست حاکمیت به نفع جریانات ضدایرانی است.
به گزارش «جوان»، چندین روز است که رسانههای دغدغهمند و فعال عرصه فرهنگ و هنر در مورد تغییرات چهل و چهارمین دوره جشنواره ملی فیلم فجر مطلب مینویسند و نکات مورد نظرشان را مطرح میکنند، تغییراتی که در فراخوان این دوره از جشنواره رسانهای شدهاند.
تغییرات شکلی و محتوایی
براساس یک روال نانوشته، اما کاملاً عقلایی و مرسوم در طول چهل و سه دوره قبلی جشنواره فیلم فجر، حتی در ادواری که در روزگار دفاع مقدس هشت ساله یا اوج فتنه ۱۴۰۱ برگزار شدند، دبیران قبلی جشنواره با برگزاری نشست خبری ضمن ادای احترام به ساحت رسانهها و منتقدان سینمایی، گزارشی از روند اتفاقات و برنامههایی که قرار است در جشن ملی و سالانه سینمایی فجر که از آن با تعبیر سال نو سینما یاد میشود، رخ بدهند به رسانهها، فعالان سینمایی و افکار عمومی علاقهمند ارائه میکردند. این در حالی بود که مهمترین تغییرات ادوار گذشته در سطح حذف و اضافه سیمرغ مردمی یا محل برگزاری جشنواره خلاصه میشد، برعکس این دوره که تغییراتی اساسی و عجیب در آن قرار است رخ بدهد.
سال گذشته که به همراه نمایندگان دیگر رسانهها با منوچهر شاهسواری، دبیر این سالهای جشنواره ملی فجر در دفترش دیدار کردیم، او مهمترین و خاصترین شاخصه جشنواره فیلم فجر را در مقایسه با دیگر رویدادهای سینمایی دنیا، تفاوتهای ویژهای مانند وجود هیئت انتخاب، نمایش فیلمهای اکران نشده و بهطور کلی مؤلفههای انحصاری آن دانست که به همین سبب شبیه به هیچکدام از رویدادهای سینمایی دنیا نیست. شاهسواری در آن دیدار، یکی از مهمترین ویژگیهای مثبت و قابل اعتنای جشنواره فیلم فجر را خاص بودن آن دانست و با لحنی افتخارآمیز از آنها یاد کرد.
تعابیر مطنطن و پرطمطراق منوچهر شاهسواری در مورد خصوصیات جشنواره فیلم فجر که انصافاً همینطور هم بود، در لابهلای جملات و سطور فراخوان این دوره از جشنواره که خبر از تغییرات عجیب و غریب میدهند، رنگ باخته است. در فراخوان این دوره از جشنواره، دیگر از خصوصیات ویژه و منحصربهفرد جشنواره فیلم فجر خبری نیست و ظاهراً طبق توافقات صورت گرفته قرار است جشنواره فیلم فجر جمهوری اسلامی در نظمی بزرگتر مضمحل و بیشتر به رویدادهای سینمایی دیگر شبیهتر شود!
جشنواره دبیر فجر!
یکی از مهمترین تغییرات این دوره از جشنواره حذف هیئت انتخاب آثار است که البته دبیر جشنواره و رئیس سازمان سینمایی هنوز در مورد آن به صورت رسمی اطلاعرسانی نکردهاند. این عدم اطلاعرسانی به دو دلیل میتواند باشد؛ یکی اینکه از واکنش احتمالی سینماگران، منتقدان و اهالی رسانه واهمه دارند و دیگری که احتمال آن هم بیشتر است، عدم همخوانی نظر دبیر جشنواره با رئیس سازمان سینمایی است. با فرض حذف هیئت انتخاب از چهلوچهارمین دوره جشنواره ملی فیلم فجر دیگر باید آن را جشنواره سلیقه دبیر یا به تعبیری جشنواره فیلم منوچهر شاهسواری بخوانیم، چون آثاری که درخواست حضور در جشنواره را دارند باید نظر و سلیقه او را تأمین نکند که اگر چنین اتفاقی رخ بدهد باید عواقب همه حواشی و رخدادهای احتمالی در این رابطه متوجه شخص دبیر جشنواره باشد. نکته دیگر در این رابطه اینکه جشنواره چهل و چهارم را نباید جشنواره ملی فیلم فجر بدانیم، بلکه باید آن را جشنواره فیلم شاهسواری بخوانیم.
اقدامات ظاهراً مجزا، اما مکمل یکدیگر
اتفاق بسیار مهمی که از سوی برخی فعالان سینما و در پس این تغییرات در حال تئوریزه شدن است، کمرنگ و پاک کردن همه خط و ربطهای جشنوارههای سینمایی، معرفی فیلم به رویدادهای بینالمللی و همچنین حذف اهرمهای حاکمیتی مانند مجوز ساخت و امثالهم است. این تحلیل با ابتنا بر اتفاقاتی که در جریان معرفی نماینده سینمای جمهوری اسلامی به آکادمی اسکار و بیانیههای منتشر شده از سوی خانه سینما و هیئت انتخاب نماینده سینمای ایران در رویداد فیلم اسکار رخ داد، استوار است و به روشنی معلوم است که این اتفاقات در روزهای آینده با نقشآفرینی دو سمت ماجرا رخ خواهد داد؛ یک طرف با نقشآفرینی برخی جریانات داخلی و طرف دیگر ماجرا نامهپراکنی فیلمسازان فراری و ضدمیهنی در خارج از کشور به برگزارکنندگان جشنوارههای خارجی به منظور تحریم فیلمهایی که مجوز ساخت دارند به عنوان نماینده حاکمیت.
با کنار هم گذاشتن تغییرات صورت گرفته در فراخوان جشنواره فیلم فجر امسال و همچنین اتفاقات داخلی و خارجی مرتبط با فضای سینمایی کشورمان نشان میدهد که جدا کردن بخش بینالملل و داخلی جشنواره فجر از دست دادن ابزارهای نظارتی حاکمیتی (انحصار معرفی نماینده سینمای کشور به رویدادهای بینالمللی، حذف پروانه ساخت و مجوز نمایش و اکران آثار) جزو اهداف تعیین شده برای این جریان است تا سینما را به عنوان اهرم فشاری علیه حاکمیت و همچنین تأمینکننده اهداف و اغراض کسانی که از سینما به سیاسیترین شکل ممکن برای تحقق اهداف ایدئولوژیکی استفاده میکنند و تحمل شنیدن و دیدن حرف مخالفی منطقی مانند جمهوری اسلامی را در هیچ سطح و ترازی ندارند و خواهان تکصدایی مطلق برای پیادهسازی تفکرات ضدفرهنگی و انسانی منبعث از انگارههای تمامیت خواهانه و دیکتاتورمآبانه هستند، اتهامی که آنها همیشه با نهایت فریبکاری به حاکمیت نسبت داده و میدهند.
