حوزه علم و فناوری کشور، بازوی اصلی تکمیل زنجیره ارزش و تحقیق و توسعه صنعتی کشور هستند. نبود بخش توانمند در حوزه بومیسازی فناوری طی سالیان اخیر سبب شده بود صنعت کشور یک واردکننده تجهیزات و فناوری باشد، ولی با شکلگیری اکوسیستم اقتصاد دانشبنیان و ایجاد شرکتهای دانشبنیان با محوریت دستیابی به فناوریهای نوین و در لبه علم در کنار نیازسنجی از صنعت موجب شد بخش نفت و گاز کشور طی دهه اخیر رشد بسیار خوبی در زمینه بومیسازی فناوری و تجهیزات استراتژیک خود داشته باشد.
توجه به فرایند طیشده و موفقیت آن در کنار تغییر قوانین حمایتی از اکوسیستم اقتصاد دانشبنیان کشور در قانون جهش تولید دانشبنیان ابلاغی سال گذشته در کنار تجربه موفق صنعت نفت و گاز از همکاری تکنولوژیک با شرکتهای دانشبنیان، سبب شد نگاه حاکمیت و مجلس به مسئله علم و فناوری متحول شود. در برنامه هفتم توسعه، شرکتهای فناور دانشبنیان محور و متولی اصلی تحقیق و توسعه در کنار بومیسازی فناوری و تجهیزات راهبردی صنایع بزرگ کشور هستند، از همین رو حمایتهای مالی و منابع کافی نیز باید در اختیار اکوسیستم اقتصاد دانشبنیان قرار گیرد.
در سناریوی مربوط به بومیسازی فناوری و تجهیزات که سازوکار تولید بار اول مورد پیگیری قرار میگیرد و عمده نیاز این بخش، همکاری صنایع در کنار ارائه تسهیلات به شرکتهای دانشبنیان این حوزه است، در طول اجرای برنامه هفتم توسعه معادل نیمی از منابع حاصل از اخذ مالیات بر صادرات محصولات خام و نیمهخام در اختیار صندوق نوآوری و شکوفایی قرار خواهد گرفت که از این طریق منابع لازم جهت اعطای تسهیلات به این بخش فراهم خواهد شد.
در سناریوی مربوط به تحقیق و توسعه و تکمیل زنجیره ارزش صنایع با توجه به حجم بالای سرمایهگذاری موردنیاز و ریسک بالای تحقیق و توسعه، یک مشوق مالیاتی جدید و مشروط برای صنایع تعریف شده است که طی آن به میزان بهکارگیری از شرکتهای دانشبنیان در حوزه تحقیق و توسعه صنعتی، معادل سرمایهگذاری انجام شده در این بخش توسط صنایع، اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه برای این شرکتهای صنعتی لحاظ خواهد شد. در برنامه هفتم توسعه علاوه بر تأکید بر تقویت اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه، منابع متعددی نیز در اختیار اکوسیستم علم و فناوری کشور قرار گرفته است تا بتوانیم از این منابع در اختیار سازمان امور مالیاتی قرار دهیم تا بتواند اعتبار مالیاتی را بدون هیچ کموکاستی در اختیار صنایع قرار دهد و همچنین مشوق اصلی مشروط تولید در طول سالهای اجرای برنامه و مدل جدید حمایتی دولت از تمامی صنایع کشور نیز به این شکل خواهد بود و مشروط به تحقیق و توسعه صنعتی و بومیسازی تجهیزات و فناوری است.
تحول و توسعه فناورانه صنایع بزرگ کشور
در برنامه هفتم
علی پاشاییبیدار، کارشناس فعال در حوزه برنامه و بودجه بخش علم و فناوری و فعال حوزه اقتصاد دانشبنیان در گفتگو با «جوان» در رابطه با نقش مهم اکوسیستم علم و فناوری و اقتصاد دانشبنیان در تحقیق و توسعه صنعتی کشور گفت: حوزه علم و فناوری و اقتصاد دانشبنیان نقشی حیاتی در تکمیل زنجیره ارزش و هدایت تحقیق و توسعه صنعتی در هر کشور ایفا میکند. در سالهای اخیر، نبود بخش بومیسازی فناوری توانمند باعث شده است صنایع کشور به شدت بر تجهیزات و فناوری وارداتی تکیه کنند، با این حال، استقرار اکوسیستم اقتصاد دانشبنیان، همراه با ظهور شرکتهای دانشبنیان با تمرکز بر فناوریهای روز و پیشرفتهای علمی، بخش نفت و گاز کشور را به سمت دستاوردهای مهمی در بومیسازی فناوری و تجهیزات استراتژیک سوق داده است. با توجه به موفقیت این فرایند، تغییرات اخیر در قوانین حمایتکننده از اکوسیستم اقتصاد دانشبنیان، مانند قانون جهش تولید دانشبنیان، دولت و مجلس را بر آن داشته است قدرت تحولآفرین علم و فناوری را به رسمیت بشناسند. در برنامه هفتم توسعه آتی، شرکتهای دانشبنیان به عنوان محرکهای اولیه تحقیق و توسعه، بومیسازی فناوری و توسعه تجهیزات راهبردی صنایع مختلف کشور قرار گرفتهاند.
وی بومیسازی فناوری و تجهیزات را به عنوان یک راهکار مهم خنثیسازی تحریمهای فناورانه و کاهش وابستگی به واردات تجهیزات راهبردی عنوان کرد و ادامه داد: بومیسازی فناوری و تجهیزات یک جنبه حیاتی برای کاهش وابستگی به واردات و محرک رشد صنعتی داخلی است. موفقیت بخش نفت و گاز در بومیسازی فناوری و تجهیزات استراتژیک در دهه گذشته به عنوان الگویی برای سایر صنایع برای تقلید عمل میکند. تجربه موفق صنعت نفت و گاز در همکاری با شرکتهای دانشبنیان ظرفیت همکاریهای فناورانه را نشان داده است. این همکاری به صنایع اجازه میدهد از تخصص و فناوریهای پیشرفته ارائهشده از سوی شرکتهای دانشبنیان استفاده و در نتیجه فناوری و تجهیزات استراتژیک را بومیسازی کنند.
این کارشناس فعال در حوزه برنامه و بودجه بخش علم و فناوری در رابطه با مدل جدید حمایت دولت از صنایع در برنامه هفتم توسعه گفت: برای تقویت رشد اقتصاد دانشبنیان و ترویج بومیسازی فناوری، ارائه حمایت مالی و منابع کافی برای اکوسیستم ضروری است. با توجه به سرمایهگذاری بالای مورد نیاز و ریسکهای ذاتی مرتبط با تحقیق و توسعه، مشوق مالیاتی مشروط برای صنایع تعریف شده است. در برنامه هفتم توسعه بر تقویت اعتبارات مالیاتی تحقیق و توسعه تأکید و منابع متعددی به اکوسیستم علم و فناوری تخصیص داده شده است تا از ارائه یکپارچه اعتبارات مالیاتی به صنایع اطمینان حاصل شود. مدل جدید حمایت دولت برای همه صنایع برای تشویق تحقیق و توسعه صنعتی، بومیسازی فناوری و اعتبارات مالیاتی تحقیق و توسعه طراحی خواهد شد. با همسویی انگیزهها با این اهداف، صنایع برای سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه، تکمیل زنجیره ارزش و اتخاذ فناوریها و تجهیزات بومیسازی انگیزه خواهند داشت.
وی در پایان گفت: تحول علم و فناوری برای توسعه اقتصاد هر کشوری حیاتی است. با تقویت اکوسیستم قوی اقتصاد مبتنی بر دانش و توانمندسازی شرکتهای دانشبنیان، دولتها میتوانند تحقیق و توسعه، بومیسازی فناوری و تکمیل زنجیره ارزش را در صنایع مختلف هدایت کنند. برنامه هفتم توسعه، نقش محوری شرکتهای فناوری دانشبنیان را در پیشبرد این اهداف میشناسد و بر تأمین حمایتهای مالی و منابع برای اکوسیستم تأکید میکند.
