کمبود بنزین در کشور به عنوان یک مشکل جدی اقتصادی مطرح شده و واردات بنزین را ضروری کرده است. تحریمهای مرتبط با فروش فرآوردههای نفتی به ایران از سال۱۳۸۹ اجرایی شد و دولت دهم به سمت گسترش سبد سوختی کشور در حوزه سوختهای موتور خودروهای سواری رفت و ناوگان حملونقل شهری را به سوخت دوم یعنی گاز طبیعی فشرده شده مجهز کرد. دوگانهسوز کردن خودرو، قدم اول از رفع وابستگی به بنزین و جبران ناترازی بنزین است.
مهمترین راهکار در طرف عرضه، توسعه بیشتر خودروهای دوگانهسوز و حرکت صنعت حملونقل کشور به سمت دوگانهسوزشدن و مصرف کامل گاز طبیعی فشردهشده است.
تشویق به استفاده از خودروهای دوگانهسوز که میتوانند از بنزین و گاز طبیعی فشردهشده استفاده کنند، گامی مهم در کاهش وابستگی به بنزین است.
دولت باید مشوقهایی مانند معافیتهای مالیاتی و اعطای مزیتهای یارانهای بیشتر را برای ترویج خرید خودروهای دوگانهسوز در نظر بگیرد. علاوه بر این، سرمایهگذاری در زیرساختهای لازم برای ایستگاههای سوختگیری گاز طبیعی فشردهشده برای حمایت از استفاده گسترده از آن به عنوان سوخت جایگزین ضروری است. در کنار این موضوع احیای توسعه ظرفیت پالایشگاه برای افزایش تولید بنزین داخلی حیاتی است. به باور کارشناسان دولت باید صدور مجوز برای پالایشگاههای جدید را از سر بگیرد و برای ارتقای امکانات موجود سرمایهگذاری کند. این امر توانایی کشور را برای تأمین تقاضای بنزین و کاهش وابستگی به واردات افزایش میدهد.
همچنین جدای از ترویج گاز طبیعی فشردهشده، کاوش در سایر سوختهای جایگزین مانند سوختهای زیستی و خودروهای الکتریکی میتواند به تنوع منابع سوخت کشور و کاهش اتکا به بنزین کمک کند. سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه این فناوریها به همراه زیرساختهای لازم برای اجرای موفقیتآمیز آنها بسیار مهم است.
با دوگانهسوز کردن خودروها، امکان افزایش ظرفیت مصرف گاز طبیعی فشرده شده تا بیش از ۵۰درصد ظرفیت موجود وجود دارد که حدود ۳۶میلیون مترمکعب میشود. همچنین پیشبینی میشود تا پایان برنامه هفتم توسعه، ظرفیت خودروهای دوگانهسوز و مصرف گاز طبیعی فشردهشده به بیش از ۵۰میلیون مترمکعب در روز برسد که بخش بزرگی از صنعت حملونقل کشور را میتواند پوشش دهد و با اصلاح سازوکار اعطای سهمیه بنزین به نفر به جای خودرو و پوشش بیش از ۸۰درصد حملونقل درونشهری، معضل مصرف بنزین تا میزان مناسبی حل شود، البته تمامی این راهکارهای ذکرشده در بخش تولید و افزایش ظرفیت سوختی کشور است و باید به مسئله مصرف نیز به طور ویژه توجه کرد.
بحث مصرف غیربهینه و تقریباً دوبرابری خودروهای داخل کشور در زمینه بنزین و بیتوجهی به اسقاط خودرو و تولید خودروهای با مصرف بنزین بالا و عدمتولید خودروهای هیبریدی از سوی صنعت خودروسازی کشور از دیگر مسائلی است که ناترازی مصرف بنزین را تشدید کرده است و باید در سمت مصرف نیز سیاستگذاریهای کلانی صورت بپذیرد. همچنین دولت باید اصلاح سیستم موجود یارانه سوخت را مدنظر قرار دهد تا اطمینان حاصل کند در عین جلوگیری از مصرف بیرویه بنزین، نیازمندان را هدف قرار میدهد که این امر با تکیه بر اعطای سهمیه بنزین به نفر به جای خودرو و شکلگیری بازار مبادلات انرژی امکانپذیر خواهد بود.
رفع ناترازی بنزین در گرو توسعه ظرفیت گاز طبیعی فشردهشده
قاسم ساعدی، عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی در مورد راهکارهای رفع ناترازی بنزین به «جوان» میگوید: «برای رفع ناترازی در سوخت باید گاز طبیعی فشردهشده را توسعه دهیم و مجوزها را برای درخواستکنندگان تسهیل کنیم و از پیچوخمهای قانونی غیرضروری بپرهیزیم تا افراد و سرمایهگذار را تشویق به تأسیس جایگاه گاز طبیعی فشردهشده کنیم.»
وی در رابطه با به حداقل رساندن ناترازی بنزین در طرف تولید با دوگانهسوزکردن خودروها میافزاید: «دوگانهسوز کردن خودروهای فعال در صنعت حملونقل با تکیه بر توسعه گاز طبیعی فشردهشده میتواند نیاز ما به سوخت بنزین را کم و به حداقل برساند تا به این ترتیب در طرف عرضه بتوانیم مسئله ناترازی بنزین را حل کنیم. ما باید به سرمایهگذاران داخلی و خارجی این فرصت را دهیم و کار آنها را برای سرمایهگذاری در این بخش تسهیل کنیم.»
عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی تصریح میکند: «خیلی از سرمایهگذاران خارجی وقتی وارد کشور میشوند، نیاز به ضمانت دارند، بانک مرکزی باید این مسئله ضمانت را حل کند و مشوقهایی را برای ایجاد تسهیلات و احداث پالایشگاه و پتروپالایشگاهها به این سرمایهگذاران بدهد تا این مشکلات به حداقل برسد.»
ساعدی در رابطه با اهمیت توسعه ظرفیت پالایشگاههای موجود و همچنین ساخت پالایشگاهها و پتروپالایشگاههای جدید تصریح میکند: «در واقع باید در کنار توسعه جایگاههای گاز طبیعی فشردهشده، تأسیس و احداث پالایشگاهها و پتروپالایشگاهها را در دستور کار قرار دهیم و مشکلات سرمایهگذاران بخش دولتی و خصوصی را با دادن تسهیلات و برداشتن قوانین دستوپا گیر رفع کنیم. اعطای تخفیف و همچنین مجوز تنفس خوراک نیز یکی از این اقدامات مهم بوده است که مجلس در قانون تسهیل سرمایهگذاری در این زمینه مصوب کرده است.»
وی در پایان با اشاره به اهمیت توسعه و تنوعبخشی به سبد سوختی خودروهای سواری در کشور با توسعه ظرفیتگاز طبیعی فشردهشده خاطر نشان میکند: «در کنار توسعه پالایشگاهها و گاز طبیعی فشردهشده، بهینهسازی و اصلاح مصرف و قیمت را نیز باید در دستور کار قرار دهیم تا بتوانیم مشکلات ناترازی بنزین را حل کنیم. باید در زمینه تولید به سمت افزایش تنوعبخشی به سبد سوختی پیش برویم، در بخش مصرف نیز علاوه بر بهینهسازی، در زمینه اصلاح یارانههای انرژی نیز اقداماتی صورت گیرد تا بتوانیم به مسئله ناترازی بنزین پایان دهیم.»
جمعبندی
کمبود بنزین در کشور موضوع پیچیدهای بوده و حل آن نیازمند رویکردی چندجانبه است. با ترویج استفاده از خودروهای دوگانهسوز، توسعه ظرفیت پالایشگاهها، اجرای برنامههای اسقاط و تنوع بخشیدن به منابع سوخت، کشور میتواند ناترازی بنزین خود را برطرف کند و وابستگی به واردات را کاهش دهد، بنابراین گسترش دوگانهسوز کردن خودروهای سواری و تنوعبخشی به سبد سوختی کشور در حوزه خودروهای سواری با توسعه ظرفیت گاز طبیعی فشردهشده از اهمیت مضاعفی برخوردار است.
