انتشار فیلمهای بدون مجوز یا آثاری که در صف اکران هستند، اما هنوز نوبت به آنها نرسیده پدیدهای است که این روزها بیشتر از آن با کلیدواژه قاچاق یاد میشود، اما بررسیها نشان میدهد بهکارگیری این عبارت برای این موضوع با واقعیت صحنه انطباق زیادی ندارد. ضمن اینکه آثار منتشر شده به لحاظ انگیزههای انتشار همه در یک قالب مشترک نمیگنجند. یک گروه از این آثار به دلیل بیرغبتی تهیهکننده از اکران عمومی و فرار از زیر بار رفتن ممیزیهای سازمان سینمایی منتشر میشوند. پارهای از آثار به دلیل توقف زیاد پشت درهای اکران ناشی از انباشتگی دوران کرونا و اینکه امیدی به فروش زیاد در اکران عمومی ندارند راه به فضای مجازی مییابند. بخش دیگری از فیلمها هم به دلیل ناامیدی قطعی در اخذ مجوز اکران از سازمان سینمایی منتشر میشوند. این آثار غالباً جزو دستهای هستند که از آنها بیشتر به عنوان فیلمهای سفارتی یاد میشود و از کمکهای مالی مشکوک بهرهمند بودهاند. در این پروسه تهیهکنندهها با انتشار آثارشان با یک تیر، سه نشان میزنند؛ اول اینکه فیلمشان را از محاق دیده نشدن کامل درمیآورند و در فضای مجازی آن را ارائه میدهند. دوم اینکه با جنجالآفرینی از طریق کلیدواژه قاچاق برای فیلمشان تبلیغ میکنند. سوم اینکه با همین کلیدواژه در مقابل مسئولان نظارتی دست به مظلومنمایی میزنند و حتی بعضاً سازمان سینمایی را نیز تلویحاً یا تصریحاً متهم به بیامانتی میکنند!
در واقع دست پیش را میگیرند و به جای اینکه خود را ملزم به پاسخگویی بدانند، طلبکار هم میشوند و جالب اینکه سازمان سینمایی نیز بعضاً پس از انتشار فیلمها برای تبرئه خود در لاک دفاعی فرو میرود و به عبارتی در همان زمینی بازی میکند که برایش طراحی شده است!
امکان درز فیلم از سوی تهیهکنندهها
جعفر انصاریفر، دبیر ستاد صیانت از آثار سینمایی سازمان سینمایی در این ارتباط میگوید: با توجه به کدگذاری صورت گرفته و واترمارک کردن فیلمها و استفاده از بیسیپی، امکان درز و نشر آثار سینمایی از این سازمان بسیار پایین است. نمیگویم صفر است، اما خیلی پایین است و اگر یک روزی این اتفاق با هک رخ دهد با بررسیهایی که صورت خواهد گرفت با آن برخورد میکنیم.
وی در این باره که ممکن است این درز کار خود صاحبان فیلمها باشد، توضیح میدهد: هر امکانی وجود دارد. وقتی فیلم در دفاتر فیلمسازی میرود سطح دسترسیها تعریف نمیشود. البته ما گفتیم با استودیوها مکاتبهای شود وقتی فیلمی ساخته میشود، کسانی که به اثر دسترسی دارند باید سطح این دسترسی را به ما اعلام کنند. این عامل پیشگیرانه است که به زودی اتفاق میافتد و استودیوها برای هر فیلمی باید مشخص کنند که چه کسانی به فیلمها دسترسی دارند تا اگر زمانی قاچاق و نشری اتفاق بیفتد با بررسی فنی پلیس کار خیلی راحتتر خواهد بود تا اینچنین مسائلی کشف و شناسایی شود.
در مقام تأیید موضوع یا قضاوت نیستیم
به گفته انصاریفر، ما در مقام تأیید موضوع یا قضاوت نیستیم. فقط بررسی فنی پلیس، فضای مجازی و پیدا کردن آیپی است که کمک میکند اثر کجا درز پیدا کرده است. بعد از آن میتوانیم اعلام کنیم که چه اتفاقی افتاده است. اما در مورد یکی از فیلمها، فیلمی بود که از سال ۹۵ به دلایلی که نمیدانم، اکران نشده و این قضیه چند سال ادامه پیدا کرده است. کارگردان این فیلم خارج از کشور است و به ما اعلام کرده و چند بار تهدید یا اعلامنظر هم کرده که اگر برای فیلم من مجوز صادر نشود، خودم آن را منتشر خواهم کرد و این فیلم منتشر شده است.
وی توضیح میدهد: نخستین چیزی که به ذهن متبادر میشود، احتمالاً خود کارگردان یا کسانی که دسترسی کامل به اثر داشتند این کار را انجام دادهاند. اینکه ما باز هم میگوییم اگر احیاناً فقط تهدید بوده و این کار را نکرده و حس میکند فیلم قاچاق شده است، اگر شکایت کند بررسی میشود.
انصاریفر با اشاره به نشست ستاد صیانت با مسئولان مربوطه فنی پلیس برای همکاری بیشتر در این زمینه میگوید: اگر این همکاری اتفاق بیفتد خیلی بهتر میتوانیم بحث مدیریت فضای مجازی در حوزه قاچاق را انجام دهیم.
وی در پاسخ به اینکه سه فیلم در ۳۶ ساعت منتشر شده است، آیا این موضوع عجیب نیست که آثار سه فرد در دفاتر پخش مختلف، پیش از اکران منتشر شده است، توضیح میدهد: در مقام ظن نیستم، فقط کارم بررسی و احقاق حقوق صاحبان آثار است. اینکه چنین اتفاقی میافتد نهادهای نظارتی باید نظر دهند و من صلاحیت این حوزه را ندارم.
انصاریفر درباره همکاری پلیس فتا و اینکه در طول سالهای گذشته چرا این همکاری در این زمینه اتفاق نیفتاده است، عنوان میکند: در زمان حاضر فیلمهای خیلی مطرح جهان هم قاچاق میشود. این چیزی نیست که فکر کنید صددرصد جلوی آن را میتوانیم بگیریم. پیش از این، مسئله فنی داریم که باید آن را تقویت کنیم. با توجه به پخش عمده فیلمها در فضای مجازی، با این تحولات فناورانه باید همگام باشیم و از پروتکلهای دیگر جاها اعم از بلاکچین استفاده کنیم که این کار احتمال قاچاق، نشر، درز و سرقت را کاهش میدهد، اگرچه صددرصد اتفاق نمیافتد.
وی خاطرنشان میکند: سازمان سینمایی اقدامهایی در دست انجام دارد و سینماشهر هم در کدگذاری کارهایی میکند که اعلام خواهد شد.
انصاریفر میگوید: قرار است به عنوان سازمان سینمایی کمک کنیم ارتقای ضریب حفاظتی فیلمها و آثار بالاتر برود و این کار باید انجام شود و تهیهکنندهها هم باید این کار را انجام دهند.
عضو کنوانسیون حق نشر نیستیم
وی درباره بحث کپیرایت هم اظهار میدارد: ما عضو کنوانسیون کپیرایت نیستیم و در دنیا هم خیلی از آثار قاچاق میشود که شکایت میکنند و خسارات خیلی خوبی میگیرند. به دلیل همین عدم عضویت، اگر فیلمها و آثار ما را سرقت و در خارج از کشور یا شبکههای ماهوارهای پخش کنند، نمیتوانیم احقاق حق کنیم.
انصاریفر میافزاید: به همین خاطر پیشنهادی تهیه شده که جزئیات آن را نمیتوانم بگویم تا ببینیم در شرایط فعلی با توجه به این عدم عضویت اگر قاچاقی اتفاق افتاد، اگر در حوزه وزارت ارشاد و سازمان سینمایی است به افرادی که متضرر شدند کمک کنیم.
