کانال رسمی «بنیاد شهید مطهری» در ایتا خلاصهای از بیانات استاد شهید مرتضی مطهری را به استناد کتاب بیست گفتار، صص۸۳- ۸۲ به اشتراک گذاشت. استاد شهید فرمودهاند: فقر و احتیاج- سببش هر چه باشد، خواه بیعدالتی یا چیز دیگر- یکی از موجبات گناه است، اگر ضمیمه بشود با احساس مغبونیت و محرومیت، دیگر بدتر، اگر ضمیمه بشود با حسرت کشیدنهای تجملات عدهای، باز از آن هم بدتر، آن وقت همیشه خواهد گفت:
سخن درست بگویم نمیتوانم دید/ که میخورند حریفان و من نظاره کنم
همین «نمیتوانم دید» سبب سرقتها میشود، سبب رشوهگیریها میشود، سبب اختلاسها و خیانتها به اموال عمومی میشود، سبب گناهها میشود، سبب غل و غش و تقلب در کارها میشود؛ سبب میشود افرادی برای اینکه خود را به دستهای دیگر برسانند، رشوه بخورند، دزدی بکنند، زیر حساب مردم بزنند و همینطور.
علی (ع) به فرزند عزیزش محمد بن حنفیه درباره فقر میفرماید: «یا بنَی انی اَخاف عَلَیک الْفَقْرَ، فَاسْتَعذْ بالله منْه فَانه مَنْقَصَه للدین، مَدْهَشَه للْعَقْل، داعیه للْمَقْت». فرزند عزیزم! من از دیو مهیب فقر بر تو میترسم، از او به خدا پناه ببر، فقر موجب نقصان دین است، یعنی فقر آدمی را که ایمان قوی نداشته باشد، زود وادار به گناه میکند، لذا رسول اکرم (ص) فرمود: «کادَ الْفَقْر اَنْ یکونَ کفْرآ» فقر نزدیک به سر حد کفر است. فقر، روح را عاصی و عزیمت را ضعیف میکند.
ایشان اثر دیگر فقر را فرمود: «مَدْهَشَه للْعَقْل». فقر فکر را پریشان و دهشتزده میکند. عقل و فکر در اثر احتیاج و فقر تعادل خود را از دست میدهد، انسان دیگر نمیتواند خوب در قضایا فکر کند، همان طوری که مصیبتها تولید پریشانی فکر و خیال میکند.
تدبیر صواب از دل خوش باید جست/ سرمایه عافیت کفاف است نخست
البته باز افرادی استثنایی هستند که این طور نیستند، اما همه که این طور نیستند.
ایشان در مورد اثر سوم فرمود: «داعیه للْمَقْت» یعنی فقر سبب ملامت، سرکوبی، تحقیر مردم و در نتیجه سبب پریشانی روح و موجب عقدهایشدن انسان میشود. شاید مقصود این جمله این است که تو با مردم عداوت پیدا خواهی کرد و مردم را مسئول بدبختی خود خواهی خواند.
