اینکه در مناسبتهای مذهبی کلاً مجموعههای فرهنگی و هنری را تعطیل کرده و از ظرفیتهای آن استفاده نکنیم، اشتباهترین کار ممکن است. گاهی یک برنامه هنری به اندازه دهها ساعت سخنرانی، قدرت اثرگذاری دارد و به هیچ عنوان نباید هنر آیینی و مذهبی را دستکم گرفت.
چرا فیلمهای کمهزینه دینی ساخته نمیشود؟
در روزهایی که سینما مثل گذشته توان ساخت فیلمهای مذهبی فاخر و پرهزینه را ندارد، باید برای پر کردن خلأ در این زمینه، فکرهای اساسی کرد. اگر امروز به خاطر شرایط اقتصادی و بالا رفتن هزینههای تولید جهت ساخت فیلمهای فاخر، دست و پای تهیهکنندگان بسته است، به جایش باید ساخت فیلمهای مذهبی کمهزینه را در دستور کار قرار داد.
فیلمهای مذهبی حتماً که نباید محصول بزرگ و پرهزینه باشند؛ میتوان با صرف هزینههای کمتر به شرط داشتن ایدههای جذاب، فیلمهای تماشاگرپسند تولید کرد. در چنین مواردی به هیچ عنوان منظور ساخت فیلمهای سفارشی نیست، بلکه باید با اندکی حمایت، فیلمساز را به سمت ساخت فیلمهای مذهبی سوق داد و دستش را برای ساختن این آثار باز گذاشت.
تجربههای قبلی نشان دادهاست اگر به سینماگران در این حوزه فضا دادهشود، آنها میتوانند آثاری درخور تولید کنند. «به خاطر هانیه» به کارگردانی کیومرث پوراحمد، «طلا و مس» به کارگردانی همایون اسعدیان، «سر به مهر» به کارگردانی هادی مقدمدوست، «زیر نور ماه» به کارگردانی رضا میرکریمی، «دل شکسته» به کارگردانی علی روئینتن و چندین فیلم دیگر، نمونهای از فیلمهای مذهبی سینمای ایران هستند که استانداردهای لازم را جهت جذب مخاطب دارند و مخاطبان نیز از آنها استقبال کردهاند.
محمدتقی فهیم از منتقدان باسابقه سینما در گفتگو با «جوانآنلاین» درباره ساخت فیلمهای مذهبی در سینمای ایران میگوید: «حتماً نباید دنبال پروژههای کلان و بزرگ بود. فیلمهای اجتماعی میتوانند با مذهب پیوند بخورند و تماشایی باشند. حتماً نباید ما در فیلمهای دینی، به طور مستقیم به مذهب بپردازیم و میتوانیم در سینمای اجتماعی تأثیرات دین را در فیلم ببینیم. حتماً نباید دسته عزاداری و تعزیه نشان دادهشود، میتوانیم در حوزههای دیگر فیلمهای مرتبط با دین و مذهب بسازیم.»
پس وقتی دیگر در سینما، فیلمهای باکیفیتی از این دست ساخته نمیشود، نشان میدهد مسئولان سازمان سینمایی و وزارت ارشاد و سینماگران دغدغهای درباره این موضوع ندارند. یعنی آنها ترجیح میدهند در ایام عزاداری، سینماها تعطیل شود تا مردم بخواهند پای فیلمهای دینی بنشینند.
بها ندادن به نمایشهای آیینی
در سایر حوزهای هنری نیز همین کمکاری و غفلت تا حدودی دیدهمیشود. در حوزه تئائر به پشتوانه تعزیه در ماه محرم میتواند کارهای مهم و بزرگی انجام شود و انتقال معنا از این طریق صورت بگیرد. امسال «نوای عرشیان و مشق فرشیان» در محوطه باز تئاترشهر اجرا شد و استقبال بالای مردم نشان داد نمایشهای آیینی و سنتی چه ظرفیت بالایی در جذب مخاطب دارد.
مشابه چنین اجراهایی را میتوان در مراکز هنری مهم انجام داد. وقتی گروههای حرفهای برای اجرای نمایشهای آیینی پیشقدم شوند، قطعاً تأثیرگذاری بیشتری خواهند داشت، ولی متأسفانه به اندازه ظرفیتی که در هنرهای نمایشی وجود دارد، اثر آماده نمایش وجود ندارد. این برای کشوری که سابقهای دیرینه در هنر تعزیه دارد، نقطه ضعف بزرگی به حساب میآید. در ایام محرم، فضای شهرهای کشور باید با اجراهای قوی و درست، مردم را به سمت هنر دینی سوق دهد، اما کمکاری و بیبرنامگی در این حوزه، همچون تئاتر مشهود است. «داوود فتحعلیبیگی» از پیشکسوتهای عرصه تعزیه و نمایشهای آیینی و سنتی ایرانی، چندی پیش از بها ندادن به هنر تعزیه گله کرد و تعزیه را بزرگترین هنر ایرانی دانست که بزرگان نمایش جهان پس از دیدن آن حیرتزده شدند.
موسیقی و هنرهای تجسمی نیز چنین وضعیتی دارند. همانطوری که در گذشته کنسرتهای عاشورایی برگزار میشد و مردم هم از آن استقبال میکردند، باز هم باید در این حوزه آثار فاخر تولید شود. گویا امسال قرار است پروژه موسیقایی «وداع» در قالب یک پروژه موسیقایی ویژه محرم اجرا شود که اتفاق خوبی در این حوزه است، ولی باز از تمام ظرفیتهای موسیقایی کشور در این عرصه استفاده نمیشود.
