مرجان خورسند، کارگردان نمایش «سبز- آبی»، روی صحنه رفته در بخش بزرگسال نوزدهمین جشنواره بین المللی نمایش عروسکی تهران- مبارک، خود و همسرش رضا فقیهی را چراغ به دستانی میداند که برای حفظ تکنیک نمایشی سایه میکوشند.
پیدا شدن پیکر ۱۷۵ شهید غواص جنگ ایران و عراق با دستان بسته عواطف و احساسات جامعه را به شدت تحت تأثیر قرار داد. این شهدا که جمعی از غواصان عملیات کربلای ۴ بودند، دیماه ۱۳۶۵ خط عملیاتی اروند را شکستند و حتی از جزیره امالرصاص هم عبور کردند. طبق شواهد موجود، این رزمندگان در حالی که بیشترشان مجروح بودند، جلوتر از خط مقدم به اسارت درآمدند و پیکرشان با دستها و بعضاً پاهای بسته در یک گور دستهجمعی دفن شد. این خبر روزها و ماهها دستمایه سیاستمداران، تحلیلگران، خبرنگاران، اهالی هنر و بهطور کلی عموم مردم قرار گرفت و هر کدام کوشیدند وقایع منتهی به این جنایت را بهگونهای مرور کنند. مراسم خاکسپاری این شهدا سرانجام روز سهشنبه ۲۶ خردادماه ۱۳۹۴ از میدان بهارستان به سمت معراجالشهدای تهران انجام شد.
مرجان خورسند در پاسخ به اینکه چه شد که احساس کرد میتواند این واقعه را در قالب تکنیک نمایشی سایه روی صحنه بخش بزرگسال نوزدهمین جشنواره بینالمللی نمایش عروسکی تهران- مبارک بیاورد، به «جوان» گفت: «ماجرا برای من از همان سال ۱۳۹۴، هنگام تفحص و بازگشت پیکر این شهدا به وطن آغاز شد و مانند بسیاری دیگر از مردم تا پیش از آن از این اتفاق تراژیک و دردناک مطلع نبودم. این خبر در آن زمان برایم مانند دیگر هموطنانم بسیار تکاندهنده بود و این دغدغه را در ذهن من و همسرم رضا فقیهی که نویسندگی «سبز- آبی» را برعهده گرفت، ایجاد کرد که اثری صحنهای را اجرا کنیم.»
وی ادامه داد: «من و همسرم ۱۲ سال است که با تکنیک سایه کار میکنیم و طبیعتاً برای اجرای اثر مدنظرمان به این تکنیک هم اندیشیدیم و در نهایت به این نتیجه رسیدیم که اثرمان را به جشنواره نمایش عروسکی تهران- مبارک ارائه دهیم.»
او در جواب اینکه تکنیک سایه، جدا از توانایی بیحدوحصرش در برقراری ارتباط با مخاطب چه مزایای دیگری ایجاد میکند، ادامه داد: «شما در تکنیک سایه میتوانید به سادگی و با خیالی آسوده از این بابت که مخاطبتان چیزی را از دست نخواهد داد، اثری بیکلام را روی صحنه ببرید. ما این بیمرزی در برقراری ارتباط با مخاطب را به عنوان مثال در جشنواره بینالمللی تئاتر کودک و نوجوان ترکیه - اسکیشهیر مشاهده کردیم و دیدیم که کودکان ترکیهای چطور ضمن درک و دریافت تمامی داستان، نسبت به آن واکنش نشان میدادند. این نکته دست شما را برای برقراری ارتباط با هر طیف، قشر و ملیتی کاملاً باز میگذارد و از جمله نکات جذاب این سبک کار برای من است.»
مزایای رقابتی شدن جشنواره مبارک
خورسند در این مورد که بازگشت بخش رقابتی به جشنواره نوزدهم را چطور ارزیابی میکند هم گفت: «من شاید در ابتدا ترجیح میدادم که چنین اتفاقی رخ ندهد و مانند سالیان قبل به صورت غیررقابتی در جشنواره حضور پیدا کنیم و حتی در جلساتی که با حضور هادی حجازیفر، دبیر جشنواره برگزار شد به این نکته اشاره کردم، اما زمانی که توضیحات او را شنیدم، متوجه شدم که شاید این طرز تفکر ناشی از هراس از ساختارشکنی بوده است و در جلسات توجیهی به این نتیجه رسیدم که رقابتی بودن موجب ایجاد شور و حالی میشود که بر اثر آن نهتنها تلاش میکنید اثری باکیفیت را به جشنواره بیاورید، بلکه میکوشید بهترین خودتان را هم ارائه کنید.»
کارگردانداور بودن یک توفیق اجباری است
او با اشاره به شکلگیری موقعیت کارگردان- داور در نوزدهمین جشنواره بینالمللی نمایش عروسکی تهران- مبارک از این اتفاق به عنوان نکتهای مثبت یاد کرد و افزود: «ما امسال به لطف دبیرخانه جشنواره، کارگردانداور هستیم. به این معنا که باید به تماشای همه کارهای بخش خودمان بنشینیم و به آنها امتیاز بدهیم. من این مسئله را توفیقی اجباری میدانم و از آن استقبال میکنم.»
کارگردان نمایش «سبز- آبی» در پایان با بیان اینکه او و همسرش سالیان سال است که چراغ به دستشان گرفتهاند و سایه کار میکنند، افزود: «سایه سبک مهجوری است و هر کسی به سراغ آن نمیرود، چراکه حرفهایها و کاربلدها عموماً ترجیح میدهند روی صحنه باشند و حضور پشت پردهای که سایهشان را بازمیتاباند چندان محبوبشان نیست.»
