محسن بهارزاده، استاد مطرح خوشنویسی است که ۲۵ سال به صورت حرفهای کار خطاطی کرده و در حوزه علوم قرآنی فعال بوده است. وی تاکنون ۱۳ نمایشگاه انفرادی و گروهی در داخل و خارج از کشور داشته است. هنرمندی بینالمللی و کاربلد که در کشورهای زیادی هنر اصیل و زیبای خوشنویسی ایرانی را در معرض دید علاقهمندان به هنر قرار داده است. «جوان» با او گفتگو کرده است.
هنر خوشنویسی برای ما ایرانیها اصالت و لطف خاصی دارد و روحیات خاصی را هم میطلبد. چه شد که شما به این رشته وارد شدید؟
ابتدا علاقه شخصیام بود. یادم است در نوجوانی نزدیک منزل ما، استاد فضایلی سکونت داشت. روزهایی که مدرسه میرفتم و در طول مسیر استاد را میدیدم به کار و هنر ایشان علاقه پیدا کردم و بعدها به این رشته وارد شدم، چون به فعالیتهای مذهبی علاقه خاصی دارم. ۱۳ نوع خط از خطوط اسلامی را کار میکنم؛ خطوط ایرانی در سه رشته نستعلیق، تعلیق و شکسته نستعلیق تقسیمبندی میشوند که من به صورت حرفهای نزد استادان صاحبنام این سه را تعلیم دیدم.
کدام شهرهای ایران سرآمد خوشنویسی هستند؟
از لحاظ آماری و کمی مسلماً تهران مرکزیت دارد، ولی عملاً هنرمندانی که در تهران هستند، هنرشان زاییده شهرهای خودشان است که به تهران مهاجرت کردهاند. امروز به دلیل انجمنهای خوشنویسی و کشف استعداد جوانان، خوشنویسی رونق خوبی پیدا کرده است و شهرهای مشهد، قم و کردستان رشد خوبی در این هنر داشتهاند، اما در کنار همه اینها در اصفهان، چون بین خوشنویسی و سایر رشتههای هنری ارتباط محکمی وجود دارد این هنر رونق خیلی خوبی داشته است. من خودم در فعالیتهای خوشنویسی با بیش از ۸۰ رشته هنری ارتباط دیدم، درحالیکه در سایر شهرها خوشنویسی فقط روی کاغذ است، اما در اصفهان به غیر از کاغذ، روی کاشیکاریهای معرق، هفترنگ، سفالگری، حجاری، مینا و قلمزنی میتوان تأثیرات خوشنویسی را در کارهای استادان اصفهانی دید. از نظر آرایی رشتههایی که به صورت کتاب گردآوری کردهام، بیش از ۸۰ رشته هنری مرتبط با خوشنویسی است.
تأثیرات این آثار در زندگی شخصی شما چگونه بوده است؟
اصلاً نمیتوانم این دو را از هم جدا کنم؛ زندگی من با هنر درآمیخته است. خانواده من هم همینطور هنری هستند. اصولاً خوشنویسی به خاطر آرامشی که ایجاد میکند برایم شیرین است.
شما خواب خوشنویسی هم میبینید؟
خیلی مواقع وقتی خواب خوبی دارم بهخاطر آرامشی است که از کار خوشنویسی دارم، چون خواب نتیجه کارهایی است که انسان در طول روز دارد و خوشنویسی هم هنری مملو از آرامش است. یک هنر درمانی خوب، به همینخاطر به این هنر گرایش دارم و آرامش میگیرم.
از میان استادان خوشنویسی به کدام بیشتر علاقه دارید؟
علاقه معنوی به استاد فضایلی دارم، ولی از لحاظ خطی در این مسیر از محضر استادان زیادی بهره بردهام که همه آنها را دوست دارم و مدیونشان هستم، مثلاً استاد همتی که خیلی چیزها از او یاد گرفتم.
در چه کشورهایی نمایشگاه داشتید؟
کشورهای زیادی بودهام و آثارم به نمایشگاههای زیادی ارسال شده است مثل الجزایر، قطر، عربستان، سوریه، لبنان و ترکیه. سالها پیش تعامل خوبی با کشورهای عربی داشتیم، اما متأسفانه در طول شش، هفت سال گذشته سازمان ارتباطات ضعیف عمل کرده است. انشاءالله این وضعیت بهبود پیدا کند، چون این تعاملها زمینه خوبی است برای ارتباطات و زبان هنر همیشه بسیار گویا و مؤثر بوده است.
خاطرهای از این برخوردها در کشورهای دیگر دارید؟
مردم کشورهای اسلامی بسیار علاقهمند به خوشنویسی هستند و هر جایی که نمایشگاه داشتم بسیار ابراز علاقه کردند. ممکن است فضای ذهنی که رسانهها در کشورهای دیگر علیه ایران ایجاد کردهاند باعث بدبینی به ایران شود و برخورد مردمشان خوب نباشد، ولی وقتی به عنوان هنرمند حضور پیدا میکنیم و بدون واسطه با تابلوهای هنری و هنرمندان ارتباط برقرار میکنند، اوضاع فرق میکند. برای همین معتقدم زبان هنر بسیار قوی و اثرگذار است که متأسفانه کمتر بدان توجه شده است. برای مثال حوزه هنری حضور خوبی ندارد. فعالیتهای اینها بیشتر اداری و رزومهای است، نه دلسوزانه و دغدغهمند. در یک محیط بسته ذهنی که برای خودشان درست کردند، کارهای تکراری با یکسری افراد مشخص را دنبال میکنند که تأثیری هم ندارد. به نظرم این سیاست اشتباه است و هنرمند نباید سراغ آنها برود و از مسئولان کمک بخواهد، بلکه خودشان باید سراغ هنرمند بروند و شأن هنر را حفظ کنند.
در میان تابلوهایتان کدام را بیشتر دوست دارید؟
به خاطر اینکه کارهایم را گزینشی و با وسواس از روی اعتقاداتم انتخاب میکنم، همه آنها را دوست دارم و هیچ اثری نیست که با ذهنیت من همخوانی نداشته باشد، ولی کارهایی که برای امام رضا (ع) و آستان قدس و عتبات عالیات بود برایم خیلی دلنشینتر و دوست داشتنیتر است. کتیبههایی برای حرم مطهر اهل بیت (ع) در مشهد و عتبات و همچنین ضریح حضرت مسلم و برخی از صحابه امامان را دوست دارم.
کدام آیات قرآن را بیشتر دوست دارید بنویسید؟
آیات قرآن همه کلام خدا و عالی هستند که با خوشنوسی آنها آرامش میگیرم، ولی آیه رزق را خیلی دوست دارم. همیشه با این آیه مأنوس بودم، چراکه روح و روانم را تکان میدهد. البته همه آیات قرآن ذهنم را مشغول کرده، اما با آیه رزق بیشتر انس داشتهام. تمام قرآن چراغ راه آدمی است و تأثیر آن را بارها در زندگی دیدهام. سالها پیش خانهام در آتش سوخت و تمام زندگی و تابلوهایم آتش گرفتند، اما حتی یکی از تابلوهای قرآنیام نسوخته بود و کوچکترین آسیبی ندیده بودند که با دیدن آن صحنه همانجا بلافاصله سجده شکر به جا آوردم. مأموران آتشنشانی متعجب از این معجزه بودند و مردم آنجا دیدند که چطور آیات الهی که خوشنویسی کرده بودم محفوظ مانده بودند. من هرچه دارم از کلام خدا و اهل بیت (ع) است و با قوت تمام به این ریسمان الهی چنگ میزنم و نمیتوانم از آن جدا شوم.
ورودبه استادعزیز حج محسن بهارزاده بسیار شکیل وزیبا تحریر میکنند موفق باشند 
