حجاب چه نقشی در استحکام خانواده دارد؟
در بحث حجاب بانوان چرایی میزان رعایت پوشش اهمیت دارد که خداوند متعال آن را مقرر کرده است. بر همین اساس ما باید وارد بحث و فلسفه آن شویم. در ماجرای حجاب و پوشش مهمترین اصل بحث عفاف است. قرار است زنان و مردان خودکنترلگری و خویشتنداری داشته باشند. در این زمینه برای هر دو گروه زنان و مردان ازدواج بهنگام و در کنار آن سایر موضوعات مثل مدیریت صحبت با نامحرم و کنترل نگاه مطرح میشود. ما شبکهای معنایی در بحث عفاف و خودکنترلگری داریم که حجاب شاخصترین نماد آن محسوب میشود. حجاب به این دلیل شاخص است که در نگاه اول اثرگذار و وجه نمادین آن روشنتر است. حجاب درحقیقت جذابیت زنان را در محیط اجتماعی کنترل میکند. پیشنهاد خدا این بوده که زنان جذابیت خود را در محیط اجتماعی کنترل کنند تا برای زنانی که این جذابیت را ندارند، زندگی سردی ایجاد نشود.
اساساً فرق بین حجاب و عفاف چیست و آیا در کنار یکدیگر قرار میگیرند؟
درباره حجاب و عفاف نگرشهای مختلفی مطرح میشود. گروه اول کسانی هستند که درصدد اجرایی کردن دین هستند و برای گوشزد کردن مسئله دین معنای این دو را از یکدیگر جدا میکنند تا بگویند تمام حقیقت عفاف در حجاب خلاصه نمیشود. گروه دیگری هستند که نگاه مثبت به حجاب دارند و جایگاه آن را در معنای عفاف میدانند و اگر کسی بخواهد عفاف داشته باشد، حجاب را رعایت کند کافی است. یکی از موارد رعایت عفت زن و مرد مقابل یکدیگر پوشش است، اما تمام حقیقت این نیست. همچنین گروهی هستند که این دو را از یکدیگر جدا میکنند و آنها دنبال اهمیت بیشتر عفاف و کمرنگ کردن حجاب هستند. واقعیت این است که نباید اهمیت عفاف را با پررنگ کردن حجاب از میان برد. از سویی با اهمیت دادن بیش از حد به عفاف، اهمیت حجاب را نباید نادید بگیریم.
با این توصیف، عفاف و حجاب هر کدام چه تعریغی دارند؟
عفاف یعنی قدرت خودکنترلی و خویشتنداری جنسی، یعنی وقتی میگوییم فردی عفت دارد، در معنای خودکنترلی جنسی است و وقتی میگوییم فردی عفیف نیست یعنی لاابالی است، البته این لاابالی بودن سطوح مختلفی دارد، اما حجاب یعنی کنترل کردن زیبایی، محدود کردن آن در مقابل نامحرم و صرفاً جلوه کردن مقابل محارم یعنی همان که خداوند در قرآن درباره آن تأکید کرده است. حجاب یعنی زیبایی خود را در مقابل نامحرم پنهان کن.
آیا تنها مسئلهای که اسلام در مورد عفاف گفته منحصر به پوشش است؟
خیر. در سوره نور آیات ۳۰ و ۳۱ خداوند خطاب به زنان و مردان میگوید: «قُلْ لِلْمُؤْمِنِینَ یَغُضُّوا» و «قُلْ لِلْمُؤْمِناتِ یغْضُضْنَ» در معنی کامل باید گفت که خداوند متعال در آیه ۳۰ میفرمایند: «به مؤمنان بگو چشم هاى خود را (از نگاه به نامحرمان) فرو گیرند و عفاف خود را حفظ کنند، این براى آنان پاکیزهتر است» و همچنین در آیه ۳۱ میفرمایند: «و به زنان با ایمان بگو چشم هاى خود را (از نگاه هوس آلود) فرو گیرند و دامان خویش را حفظ کنند.» در واقع عفاف دایره بزرگتر و حجاب دایره کوچکتری در داخل موضوع عفاف است.
مصادیق عفاف چیست؟
عفت در کلام، عفت در لمس، عفت در چشم و عفت در زیبایی و کلاً عفاف دایره گستردهای دارد. وقتی ما وارد بحث عفاف میشویم، سؤال مهمی مطرح میشود که «آیا عفاف و خویشتنداری مختص مردان است یا زنان؟!» بر اساس آیات و روایات میتوانم ثابت کنم که اصولاً مسئله عفاف از مردان آغاز میشود و اگر قرار باشد ما نسبت به جامعهای حساسیت داشته باشیم و عفاف را گسترش دهیم، وظیفه مردان در این زمینه جدیتر است. درست است که خداوند به زنان نعمت زیبایی را بیشتر از مردان داده و جذابیتهای مختلفی برای آنها قرار داده است، اما اینجا با واژهای به نام غیرت مواجه هستیم. غیرت یعنی احساس مسئولیت مهربانانهای که مرد در قبال ناموس خود دارد. مردی که عاشق همسر و دختر خود باشد برای علاقه خود از همسر و دختر خود مراقبت میکند. امیرالمؤمنین (ع) میفرمایند: «و عفته علی قدر غیرته» (و عفت هر کس به اندازه غیرت اوست)، اما مرد به همان اندازه که غیرت دارد باید خودکنترلی نیز داشته باشد. غیرت یک مرد باعث عفت او نیز خواهد شد. در واقع اگر غیرت را یکی از عناصر سبک زندگی عفیفانه و اسلامی در مردها بدانیم دو کارکرد دارد؛ یکی مراقبت از همسر و دختر در قالب عشق ورزی و محبت و دیگری خودکنترلی است که باید حد نگاه کردن به حریم دیگران را نگه دارند.
اصل دیگر معماری عفیفانه است که برای حفظ ملاحظات عفت باید رعایت شود. یکی از این ملاحظات چگونگی معماری سبک زندگی عفیفانه در رسوم خانه است که از معماری منزل تا میهمانی گرفتن در منزل را شامل میشود؛ و سخن آخر
پوشش بانوان زمانی اهمیت پیدا میکند و تأثیرگذاری بیشتری دارد که از سر خویشتنداری باشد و دختر من خودش حجاب را پذیرفته باشد و بتواند آن را تبلیغ کند. وظیفه ما تبیین منابعی است که نشان میدهد مسئله حجاب یک مسئله اجتماعی بوده و فایده آن برای جامعه است و باعث تحکیم خانواده میشود.
