محمدجواد اخوان با بیان این مطلب درباره نقش رسانهها در شکلدهی افکار عمومی به ستاد خبری جشنواره ملی رسانههای ایران گفت: «چه در رسانههای داخلی و چه در رسانههای دشمن رقابت وجود دارد. آن چیزی که معنا دارد، این است که یک ارزیابی در حوزه رسانهها اتفاق بیفتد و از این لحاظ جشنواره ملی رسانه یک محیط خوبی است. یعنی غیر از ارزیابی طبیعی که به لحاظ مردمی اتفاق میافتد، از منظر کارشناسیتری هم چنین اتفاقی رخ دهد میتواند به نفع رسانههای کشور باشد.»
مدیر مسئول روزنامه جوان در ادامه لوازم اثرگذاری رسانهها را در راستای اصلاح امور اینگونه تشریح کرد: «برای تحقق چنین هدفی باید چند اتفاق بیفتد. اولاً نقد باید دلسوزانه باشد و نقد دلسوزانه نیز نیاز به تعریف دارد. همانطور که باید حواسمان باشد اعتراض به اغتشاش تبدیل نشود، در رسانه نیز باید بین انتقاد و هتاکی تمایز قائل شویم. نکته دیگر این است که در جامعه، اصناف و مسئولان باید تحمل انتقاد شنیدن بالا برود. نباید اینگونه باشد که هیچکس کوچکترین انتقادی به خود را بر نتابد. در کشور ما نقد کار سختی است. حتی احزاب را که قدرت اجتماعی ندارند، نمیشود نقد کرد، چراکه از طرق سیاسی لابی و بر رسانهها اعمال فشار میکنند. خود رسانهها نیز باید در درجه اول نقدپذیر باشند و اگر کسی ایراد صحیحی به آنها وارد کرد، آن را بپذیرند.»
اخوان در ادامه با اشاره به نقش خبرنگاری تحقیقی و تحلیلی در توسعه رسانهها، این شیوه فعالیت را لازمه حیات رسانهها دانست و توضیح داد: «امروز خبر خام کارکردش را در رسانههای رسمی از دست دادهاست، چراکه دیگر تنها رسانههای رسمی کنترلکننده اخبار نیستند. کارکرد فعلی رسانه روایتگری است و این برای مخاطب اهمیت دارد که هر رسانه چه تحلیل و تفسیری از وقایع ارائه میدهد، چرا اگر واقعهای در جایی رخ دهد، همه آن را پوشش میدهند و اینجا دیگر ابعاد پشت پرده یا ابعاد کمتر دیده شده اهمیت پیدا میکند.»
اخوان مهمترین عامل گسترش روزنامهنگاری تحقیقی را تربیت و تقویت نیروی انسانی دانسته و در انتقاد از رویکردهای تربیت نیروی انسانی میگوید: «دانشگاهها و مراکز تربیت نیروی رسانهای کشور هنوز با رویکردهای آموزشی دهههای قبل در حال تربیت خبرنگار هستند، حال آنکه ما به اندازه کافی خبرنگار داریم و آنچه نیاز رسانههای کشور است، نیروی انسانی واجد خلاقیت و قدرت تفکر و پژوهش است.»
وی همچنین سختگیری نکردن دستگاههای نظارتی را عامل دیگری برای تقویت حوزه روزنامهنگاری تحقیقی برشمرد و توضیح داد: «دستگاههای نظارتی باید راه را باز کنند. خبرنگار تحقیقی همچون کارآگاهی است که باید زمینه فعالیتش فراهم باشد، به غیر از مواردی که به امنیت ملی مربوط است، در سایر زمینهها باید اجازه فعالیت به خبرنگاران داده شود.»
مدیر مسئول روزنامه جوان در ادامه به افزایش رسانههای فردی نیز اشاره و راه مواجهه با این بعد جدید از فعالیت رسانهای را اینگونه تشریح میکند: «باید تفکیکی بین رسانههای فردی و رسانههای حرفهای وجود داشته باشد. دو اتفاق در دنیا برای مقابله با اخبار جعلی رخ دادهاست، یکی افزایش سواد رسانه است، یعنی کار اجتماعی شدهاست تا خود مخاطب بتواند به فهمی برسد که اخبار جعلی را تشخیص دهد. مسئله دیگر گسترش حوزه تنظیمگری است. در دنیا، تنظیمگری یک مسئله خیلی جدی است. ما البته به لحاظ سنتی ساختارها را داریم، منتها خیلی به روز نشده و دایرهاش محدود است. ما باید تنظیمگری را در حوزه رسانه گسترش و به رسانههای جدید هم تعمیم بدهیم. در کشور ما عموماً رسانههای رسمی تحت کنترل تنظیمگری هستند. مطبوعات و خبرگزاریها تابع قوانین هستند، مجوز دارند، اما رسانههای جدید که در بستر پیامرسانها فعالیت میکنند، به کسی پاسخگو نیستند و اگر به کسی ظلمی کنند، معلوم نیست با آنها برخورد شود.»
