محمدتقی فهیم منتقد پیشکسوت سینما با بیان این مطلب گفت: نباید شک کرد که رابطه فیلم خوب و کتاب اثبات شدهاست و این دو در کنار هم میتوانند منجر به خروجی قابلتوجه و ماندگار شوند، اما متأسفانه خیلی از فیلمسازان اصلاً دنبال کتاب نیستند! شاید نهایتاً کتابهای انگیزشی که این روزها مد شده را مطالعه کنند، اما ادبیات غنی را نمیشناسند و وقتی تهیهکننده با این منابع فاصله دارد، بیشک باعث افت و نزول جدی سینما میشود.
این منتقد سینما که با سینما پرس گفتگو کردهاست، در ادامه به این نکته اشاره میکند که در واقع اسکلت و درونمایه سینمای ما فریاد از بیسوادی میزند و هنگامی که این سینما در مجموع بیسواد است، نمیتوانیم انتظار تولید آثار شاخص و ارزشمند در آن را داشته باشیم! بیسوادیای که میان سینماگران وجود دارد، برای این است که بخش اعظمی از آنها اهل مطالعه و تحقیق و پژوهش و جستوجوگری برای ارتقای خویش از منظرهای مختلف اندیشهای و آرمانی نیستند.
داور چهل و یکمین جشنواره بینالمللی فیلم فجر در همین راستا یادآور میشود: این در حالی است که در زمانهای نهچندان دور سینمای ایران سرشار از فیلمسازان دغدغهمند و با مطالعه بود. حتی بسیاری از فیلمسازان ما که به لحاظ فرمی آثار قابل تأملی ساختند و فیلمهایشان ماندگار شد و مورد توجه قرار گرفت، اهل مطالعه بودند؛ فیلمسازانی مانند درویش، تقوایی، کیمیایی، مهرجویی و حاتمیکیا از جمله این افراد بودند.
به گفته فهیم، اینها اگر امروزه همچنان آثار اولیهشان در یادها مانده و خاطرهساز شدهاست، به دلیل آن است که اهل کتاب خواندن، مطالعه و تحقیق و پژوهش جدی بودند. اینها افرادی بودند که قبل از فیلمسازشدن هر چه کتاب بود، بلعیده بودند! افرادی مانند کیمیایی قبل از فیلمسازشدنشان اغلب رمانها و کتابهای مشهور جهانی را خواندهبودند و تردیدی نیست که پشت فیلمهای خوبشان مطالعه وجود داشتهاست.
این منتقد سینما سپس با تأکید بر اینکه امروزه بیسوادی در سینما موج میزند، تصریح کرد: لمپنیزم حاکم بر سینما که بنیانکن است و در ابتدا باعث از همگسیختگی سینما و کاهش ارزشهای سینما شده به دلیل حضور سینماگرانی است که از حرف زدنشان تا بقیه نشانههای مختلفشان نشئت گرفته از بیسوادی و نداشتن مطالعه است.
وی متذکر شد: ما وقتی اغلب فیلمهای خوب دنیا را بررسی میکنیم، متوجه میشویم بیشترشان اقتباسی هستند. یعنی فیلمسازانشان با ادبیات قرابت و سنخیت داشتهاند. نویسندگان این آثار دائم در حال کتاب خواندن و مطالعه بودند و همین باعث شده سطحشان ارتقا پیدا کند.
این کارشناس فرهنگی در ادامه این گفتگو با بیان اینکه فیلمهای نازل و سطحی که بر ذائقه زودگذر مخاطب سوارند، ناشی از سازندگانی هستند که برای اندیشه و هنر ارزشی قائل نیستند، تأکید کرد: این افراد به همین جهت تن به ساخت این نوع کارها میدهند در صورتی که باید بدانند سینما نباید صرفاً سرگرمی ایجاد کند.
فهیم خاطرنشان کرد: البته که وجه سرگرمی هم در سینما مهم است، اما این سرگرمی باید دراماتیک و نمایشی باشد، نه بر اساس هیجان و تیترهای نازل که مرتب باز تولید میشوند و بیشترشان بر اساس مطالب فضای مجازی و جوکهای پایین تنهای و گرایشهای لمپنی به تولید میرسند که رسماً نشان از بیسوادی و کمدانشی کارگردانان و تهیهکنندگانشان است.
وی افزود: مگر تهیه کنندهای در سینمای ما وجود دارد که صاحب اندیشه باشد و ما به عنوان نظریهپرداز بتوانیم به آنها اتکا کنیم؟ ما معتقدیم باید فیلم مفرح تولید شود، اما دستکم این فیلمها جزو آثاری باشند که ارزش دو بار دیدن را داشتهباشند.
