فرید آریان متین طراح و بازیسازی که ۱۵ سال است در این رشته به طور تخصصی فعالیت میکند، هر چند تحصیلات سینمایی دارد، ولی میل و گرایش به بازی او را به این سمت کشانده تا بازی طراحی کند. آریانمتین سفرهای زیادی به کشورهای مختلف داشته تا توان و تجربه خود را بالا ببرد. بازی «اسماءالحسنی» اثر وی که به تازگی وارد بازار شدهاست، هر چند در ابتدا شبهاتی را در پی داشت، اما بعد از رفع شبهه از سوی آیتالله مکارم شیرازی و به دلیل محتوای مذهبی و آموزش قرآنی با استقبال خوبی مواجه شد. جوان با این بازیساز گفتگو کردهاست. بازیها همواره از دیروز نقشی غیرقابل انکار در پر کردن اوقات فراغت بخش قابلتوجهی از کودکان و نوجوانان داشتهاند. علاقه شما به بازیسازی ریشه در کودکی دارد؟
من بازی را دوست دارم، یک بار فیلمی به نام «بازی» کاری از دیوید فینچر را دیدم، خیلی خوشم آمد و به بازی علاقه پیدا کردم و تصمیم گرفتم به صورت جدی وارد این حرفه بشوم. با تجربه و تخصصی که داشتم توانستم طراحی را با بازی تلفیق کنم و بعدها یک دوره آموزشی مجازی در آکسفورد انگلیس دیدم، دورهای که روی ذهن کار میکرد. خیلی در پیشبرد کارهایم مؤثر بود تا به حال ۴۶ بازی طراحی و درست کردهام، اما خب اغلب آنها را هنوز به مرحله اجرایی نرساندم.
چه چیزی مانع این مسئله شدهاست؟
مخاطب برایم خیلی مهم است، آن هم در این دورهای که با انبوه رسانهها مواجهیم و مخاطب با رسانههای متعددی سروکار دارد، شناخت و سلیقهاش سخت شدهاست. اگر نگاه کنیم اغلب کارها بدون توجه به مخاطب ساخته شده برای همین است که در بازی مخاطب زیادی نداشتیم، بنابراین به نظرم اول باید مخاطبشناسی کنیم، بعد بازیسازی داشتهباشیم.
بازیهای شما مذهبی هستند؟
نه همه بازیهای من موضوع مذهبی و دینی ندارند. این اولین کار من است که موضوع مذهبی دارد و البته اعتراف میکنم که تجربه خوبی بود، اسم آن را «زیباسم» گذاشتم که با اسماءالحسنی ساخته شدهاست. یک بازی فکری - مذهبی که آموزش غیرمستقیم توسط هک ذهنی دارد.
هک ذهنی چیست؟
جدیدترین شیوه آموزشی دنیاست که به صورت غیرمستقیم به مواردی اشاره دارد و با توجه به اینکه نسل کنونی را فرزند رسانه میگویند، نمیشود به آنها مانند گذشته آموزش مستقیم داد، قبول نمیکنند بنابراین هک ذهنی و آموزش غیرمستقیم خیلی مؤثرتر است. در این بازی هم که ۱۵ دور دارد، اطلاعات مذهبی ابتدا در حافظه کوتاهمدت ثبت میشود و سپس به حافظه بلندمدت میرود و در ذهن نقش میبندد.
این بازی چه مختصاتی دارد؟
یک بازی کارتی ساده است که روی آن اسماءالحسنی نوشته شدهاست. ۴۸ اسماءالحسنی و پشت کارتها اعداد است به سه زبان فارسی، عربی و انگلیسی به همراه تلفظ آنها که باعث میشود در ذهن بچهها جا بیفتد. در این بازی هکشدن ذهن با چهار رنگ است. قرمز، زرد، مشکی و آبی که هر کدام ۱۲ تاست. در واقع اولین بازی شعبدهبازی است که از ۵ تا ۲۵ دقیقه است و میتواند بچهها را سریع جذب کند، از همه مهمتر اسماءالحسنی را به آنها یاد بدهد.
بازخوردهای مخاطبان به بازی چگونه بوده است؟
اتفاق جالبی که رخ داد، این بود که، چون اسم بازی اسماءالحسنی است، مخاطب اعتماد میکند تا آن را امتحان کند و اصلاً هم کسی از چرایی کار سؤال نکردهاست، در حالی که درباره سایر بازیها مدام سؤال میکنند. خوشبختانه استقبال خوبی از این بازی شدهاست.
رصدی هم روی بازیهای کشورهای اسلامی داشتید تا تبادل کار داشتهباشید؟
بله بازیهای آنها را دیدهام؛ متأسفانه کارها مذهبی و قرآنی نبودهاست. به نوعی طراحان بازی در این کشورها به دنبال سود هستند و تفکر مذهبی ندارند. من میخواهم روی قصص و داستانهای قرآنی کار کنم، چون دوست دارم داستانهای قرآنی که مضامین عالی و آموزندهای هم دارند، ملکه ذهن مخاطبی باشد که بازی میکند. در بازیهای کامپیوتری بچهها غیرتخصصی بازی میکنند، ولی گیم استوری اینطور نیست، داستان بازی باید به گونهای باشد که موضوع را دنبال کند.
به نظر شما چرا بازی مافیا در ایران گرفت؟
به خاطر اینکه آدمها با هم درگیر بازی بودند و این درگیری خوب و جذاب است، آدمها میتوانند در بازی نباشند و جای کس دیگری قرار بگیرند؛ البته این را بگویم ما جایگزین برای مافیا نداشتیم برای همین این بازی جا افتاد، در حالی که اگر خوراک خوب و بازی جذاب تولید کنیم، مافیا از رونق میافتد.
بازی شما قابلیت جایگزینی را دارد؟
یکی از بازیهای آن این مشخصه را دارد. من از آیتالله مکارم شیرازی دستنوشتهای دارم که شبهه وارد شده با بازی را رد میکنند، چون چندینبار به من گفته شدهبود بازی شما همان پاسور قدیمی است، گفتم این بازی ۱۲ تاست اگر بازی در صفحه نمایش برود، بله این امکان وجود دارد که نظم چینی شبیه پاسور بشود، اما این بازی ساده ۱۲ عددی است که چیده میشود. یک بازی با محتوای قرآنی که بسیار روندی متفاوت دارد.
بازیهای قرآنی این مشخصه را دارند که میتوانند وارد بازار جهانی بشوند، شما این موقعیت را داشتهاید؟
با اماراتیها صحبت کردهام و قرار شدهاست بازی اسماءالحسنی بعد از ایران به آنجا برود، چون در فهم مفاهیم قرآنی و اذکار آموزنده است.
کار قرآنی و اسلامی برای خود شما به عنوان طراح بازی چه حسی دارد؟
خیلی تجربه خوبی بود، به واسطه این کار با بچههای قرآنی و مذهبی خوبی آشنا شدم که برایم مغتنم هستند. به نظرم برای یک کار خوب نیاز به گروهی سالم است که به هم اعتماد داشته باشند و با خیال راحت بتوانیم کار کنیم، چون همه چیز پول و موقعیت نیست و من در این بازی با این تجربه خوب مواجه شدم.
واقعاً خود قرآن جای کار زیادی برای معرفی دارد که باید مفاهیم آن را به زبان روز و ساده برای بچهها ارائه کرد، اگر اجازه بدهند و برچسب نزنند میتوانیم قصص قرآنی را به خوبی در قالب بازی بیاوریم. برای این بازی به من شبهه وارد شد، اما این فقط یک بازی نیست، بلکه ۱۲ عدد از اسماءالحسنی است که برای بچههای هشت سال به بالا پر از حرفها و اطلاعات قرآنی است. در دنیا ذکرهای زیادی از ادیان مختلف داریم، چون ذکر باعث آرامش فرد است من میخواستم در قالب بازی بچهها را از سنین کم با اذکار آشنا کنم تا بدانند اسماءالحسنی هر کدام با هم فرق دارند و برای چه موضوعی هستند. فرزند خودم، چون با او بازی میکنم بیش از ۴۰ ذکر بلد است.