مناسبات جمهوری اسلامی ایران و امارات: همکاری اقتصادی و واگرایی سیاسی» عنوان مقاله علمی-پژوهشی به قلم ابراهیم عباسی و مصطفی خسروی است که از زاویه دیگر به روابط ایران و امارات پرداخته و روابط این دو کشور را در دو ساحت اقتصاد و سیاست متفاوت از هم در نظر گرفته است.
در بخش جمعبندی این مقاله آورده شده است: «امروزه تعامل بین اقتصاد و سیاست بیش از هر زمان دیگر بر حوزههای حیات انسانی سایه انداخته است. درهمتنیدگی این تعامل و تأثیر و تأثر متقابل آنها، بـه حدی است که نمیتوان مرزی بین این دو مشخص کرد و جدا کردن آنها از یکدیگر هر یک از این دو حوزه را دچار انفکاک و بحران میکند. آنچه موجب ایجاد همکاریهای گسترده میان دولتها میشود نیازهای اقتصادی و حداکثرسازی میزان حجم تجارت خارجی است. در واقع همکاریهای اقتصادی راهی برای برون رفت از تعارضات محسوب میشود. از میان زیرسیستمهای خاورمیانه، دو کشور اماراتمتحدهعربی و جمهوری اسلامی ایران بسترهای لازم را برای همکاریهای اقتصادی دارند و از این پتانسیل میتوانند راهی را برای برون رفت از تعارضات سیاسی فراهم کنند به همین دلیل، کاهش سطح روابط دیپلماتیک کشور امارات و محدود کردن رابطه سیاسی خود، تأثیر مستقیمی بر مبادلات تجاری مشترک طرفین نداشته و کشور امارات مجبور به اتخاذ سیاستی خاص برای از دست ندادن امتیاز همکاری اقتصادی با ایران است. با نگاه به روابط بازرگانی جمهوری اسلامی ایران و اماراتمتحدهعربی و حجم مبادلات تجاری دو کشور مهمترین بخش مناسبات دو کشور روابط اقتصادی و تجاری است امارات به عنوان یکی از کشورهای دارای رتبه در «صادرات مجدد» محسوب میشود و توانسته در حوزه واردات و صادرات ایران نقش بسزایی ایفا کند. جمهوری اسلامی ایران به دلیل حضور تجار و اتباعش در امارات و سرمایهگذاریهای قابل توجه و حجم بالای مبادلات تجاری با این کشور نقش مؤثری در توسعه این کشور به ویژه دوبی داشته که این امر منجر به همکاریهای اقتصادی نزدیک بین دو کشور شده است، همان طور که دادههای آماری نشان داد علل تداوم سیاستهای همکاریجویانه اقتصادی که بین دو کشور طی سه دهه حادث شده است مواردی: همچون کنفدرالی بودن اماراتمتحدهعربی، اختلافات ابوظبی و دوبی، حضور اقلیت قوی ایران در امارات، امارات به عنوان گلوگاه اقتصادی (صادرات و واردات) ایران، امارات به عنوان ایستگاه صادرات مجدد برای ایران، حضور تجار ایرانی و ثبت شرکتهای اقتصادی در امارات، همکاریهای مشترک سرمایهگذاری در کشور ایران و امارات، نیاز اقتصادی (مالی) ایران به امارات و بالعکس و سود امارات از دور زدن تحریمها به مثابه همکاری اقتصادی با ایران بوده است.
با وجود این میتوان ادعا داشت روابط خوب اقتصادی میان دو کشور، روابط فیمابین را تقویت کرده و به همین جهت است که روابط اقتصادی این دو کشور، به رغم تعارضات، سیاسی همواره روندی رو به رشد داشته و منجـر بـه همکاری آنها (اقتصادی) شده است. این سیاستها همواره توسط امارت دوبی به عنوان پایتخت اقتصادی این کشور دنبال میشود و به نوعی وابستگی متقابل در روابط دو کشور حکمفرماست. در مواردی به نظر میرسد کشورهایی نظیر عمان و ترکیه به عنوان جایگزینی برای دوبی مطرح میشوند. عمـان بـه دلیـل عـدمزیرساختهای لازم در سواحل و عدمامکان پهلوگیری کشتیهای پهن پیکر در بندرهایش، در کوتاه مدت به هیچ عنوان نمیتواند جایگزین مناسبی برای دوبی در مبادلات تجاری با ایران باشد. از دیگر سو، ترکیه فقط مرز خشکی با ایران دارد و فاقد مرز دریایی با ایران است، بنابراین ترکیه هم جایگزین مناسبی خصوص نیست تا بتواند خلأ دوبی را برای ایران پر کند، ضمن اینکه این کشور از دیرباز، ایران را به عنوان رقیب منطقهای خود میداند، بنابراین برای اینکه بتواند در عرصه بینالملل بر ایران فشارهایی را وارد کند تا موجبات کاهش نفوذ ایران در منطقه شود، شاهد تناقضاتی در رفتار و مواضع سیاستمداران آن هستیم و نمیتوان آن را شریک قابل اطمینانی برای ایران به شمار آورد، بنابراین بهترین راهکار برای برون رفت از این مشکلات برای ایران احداث بندرهای وسیع و پیشرفته در سواحل دریای عمان نظیر چابهار و مکران و مبادلات تجاری مستقیم با کشورهای جهان از جمله چین و هنگ کنگ است.»
