اماراتمتحدهعربی فقط کشوری حدود ۸۴هزار کیلومتر مربعی در جزیرهالعرب نیست که از بههمپیوستگی هفت شیخنشین کوچک ایجاد شده باشد و با یک نظام پادشاهی، پنجمین کشور مهاجرپذیر دنیا قلمداد شود، چه آنکه به روایت برخی آمار، فقط ۱۹درصد اهالی این کشور اصلیت اماراتی دارند و مابقی از جاهای مختلف به آنجا رفتهاند، بلکه آنچه امروز از امارات یاد میشود تلاش مسئولان این کشور برای توسعه درآمدهای غیرنفتی از جمله گردشگری، ترانزیت، حملونقل هوایی، صادرات مجدد، فرآوری و ایجاد ارزش افزوده است و اینکه به خوبی از اقتصاد وابسته به نفت برای توسعه زیرساختهای مرتبط با درآمدزایی غیرنفتی تلاش میکند، البته این کشور که در خلال تحمیل محدودیتهای بینالمللی علیه «ایران ما» همواره یکی از شرکاری تجاری کشورمان بود، بعضاً به تحریک کشورهای فرامنطقهای و رژیمهای نامشروعدرصدد «ایجاد زحمت» برای ایران اسلامی برآمد ولی با «صبر راهبردی» و بعضاً «دیگر روش»ها مدیریت شد. طبعاً در ارزیابی وضعیت یک کشوری باید به متغیر مهم «شرایط بینالمللی از جمله نبود موانع همچون تحریمها» و از آن مهمتر «استقلال سیاسی» آن کشور نیز توجه کرد. «اولویت ارتباط با همسایگان» یکی از مهمترین محورهای اولین نشست خبری رئیس دولت سیزدهم بود که ۳۱خرداد ۱۴۰۰ مطرح کرد و بارها «دیپلماسی اقتصادی» به عنوان کارویژه مهم این دولت در عرصه سیاست خارجی مطرح شده است، البته اغتشاشات اخیر زمینهساز وضع محدودیتهای جدید چند کشور غربی علیه کشورمان شد و طبعاً منجر به تحدید اقتصاد میشود، اما آنچه مهم است تدوبیر مسئولان اقتصادی است که بعضاً دچار «تعارض منافع» و «گروه سالاری» هستند. امارات به عنوان یکی از همسایگان ایران این روزها نقش مهمی در مراودات تجاری با تهران دارد ولی معالأسف روابط تجاری طرفین متوازن نیست چه آنکه ایران بیشتر واردکننده است تا صادرکننده! در سومین بخش سلسلهگزارشهای واکاوی وضعیت تجارت ایران با کشورهای همسایه سراغ اماراتمتحدهعربی رفتیم که بعد از عراق و ترکیه، سومین مقصد صادراتی «ایران» به شمار میرود.
عرفان شاکری، رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و امارات به «جوان» میگوید: «از چند سال گذشته تاکنون روابط تجاری ایران و امارات رو به رشد بوده است، به طوری که سال گذشته گردش مالی (Turnover) مبادله شده بین دو کشور ۲۱میلیارد دلار بوده که ۷۰درصد از آن را واردات ایران از کشور امارات تشکیل داده است. وضعیت تجاری ایران و امارات در ۹ ماهه نخست سال جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل روند افزایشی داشته است یعنی در این مدت ۶/۱۳میلیارد دلار واردات و ۶/۴میلیارد دلار صادرات صورت گرفته و مبادلات تجاری با کشور امارات در مجموع ۲/۱۸میلیارد دلار بوده است.»
رشد مبادلات تجاری ایران و امارات
وی میافزاید: «در ارتباط با عملکرد اقتصادی در حوزه دیپلماسی اقتصادی دولت کنونی، با توجه به فعالیتهای انجام شده نمره قابل قبولی به آنها داده میشود، به طوری که در این راستا هیئتهای تجاری بین دو کشور اعزام شده است و از زمان حضور سفیر امارات در داخل ایران، این مبادلات به شدت افزایش یافته است. ما در اتاق بازرگانی ایران و امارات به عنوان نماینده بخش خصوصی در عرصه افزایش تبادلات و رفع مشکلات، فعالیتهای مؤثری انجام دادهایم و حتی میتوان گفت اتفاقات مثبت خوبی افتاده است به طوری که به دنبال جذب سرمایهگذاری هستیم و سرمایهگذاری مشترک بین دو کشور را پیشنهاد دادیم، در مجموع اقدامات بین دو کشور رو به افزایش است.»
به گفته رئیس اتاق مشترک ایران و امارات، «نقاط ضعف موجود بین دو کشور ایران و امارات به تحریمهای بینالمللی باز میگردد، اما نقاط قوت، اراده اقتصادی بین دو کشور است که اکنون هم بیشترین میزان واردات ایران از کشور امارات صورت میگیرد که به روند روبه رشد مبادلات کمک کرده است.»
«امارات» مقصد تأمین یکسوم واردات ایران
همچنین فرشید فرزانگان، عضو هیئت مدیره فعلی و رئیس پیشین اتاق مشترک بازرگانی ایران و امارات به «جوان» میگوید: «مهمترین شرکای تجاری ایران در ۱۰ماهه نخست امسال، امارات بوده که طرف معامله واردات کشورمان بوده است، به طوری که ۳۱درصد از واردات ایران از امارات انجام میشود. پس از امارات، چین با ۲۶درصد، ترکیه با ۵/۱۰درصد، هند با ۵درصد و آلمان ۱۵/۳درصد در ردههای بعدی قرار دارند.»
وی میافزاید: «بر اساس آمار رسمی گمرک، سال گذشته میزان واردات به ایران حدود ۶/۳۸میلیارد دلار بوده که امسال به رقم ۳۳/۴۴ میلیارد دلار رسیده است که به دلایلی از جمله بالارفتن قیمت کامودیتیها به ویژه پس از جنگ روسیه و اوکراین باز میگردد. از نظر حجمی نیز در سال گذشته ۳۱ میلیون و ۳۳۲هزار تن بوده که ۲۸میلیون و ۱۸۰هزار تن کاهش یافته است که نشان میدهد تورم جهانی باعث افزایش ارزش واردات بوده است.»
ثبات در مراودات تجاری تهران- دوبی
عضو هیئت مدیره اتاق مشترک بازرگانی ایران و امارات در ارتباط با کشورهای مقصد کالاهای صادراتی ایران نیز میگوید: «۲۷درصد از صادرات ایران به کشور چین، ۲۰درصد به عراق، ۹/۱۴درصد به ترکیه، ۶۸/۱۰ درصد به امارات و ۳ درصد به هند انجام میشود. ارزش صادرات کالاهای غیرنفتی ایران در سال گذشته ۳۶میلیارد دلار بوده که اکنون به رقم ۴۳میلیارد دلار رسیده است و از نظر وزنی از ۹۵میلیون تن به ۹۷ میلیون تن در سال جاری رسیده که از حیث وزنی و ارزش با افزایش همراه بوده است و گواه افزایش کل است.»
وی میافزاید: «به نظر میرسد پس از یک دوره فراز و نشیب در روابط بین ایران و امارات به نقطهای رسیدیم که نوسانات کمتری در روابط مشاهده میشود. روابط ایران و امارات با شیب مناسبی در حال پیشرفت است، به طوری که هر دو طرف بر توسعه روابط تأکیددارند و طرف اماراتی به صورت دولتی نیز عزم خود را جزم کرده است که با طرف ایرانی به صورت دولتی یعنی G to G هم ارتباطاتی داشته باشد که میتوان در حوزههای نظیر انرژی، حمل و نقل و گردشگری روابط بین دو کشور را در این سطح توسعه بخشید.»
به گفته عضو هیئت مدیره اتاق مشترک بازرگانی ایران و امارات، «به دلیل جلوگیری از تکرار فراز و نشیبهای گذشته و ثبات آن بین دو کشور بهترین مسیر توسعه روابط، توسعه روابط
(B to B) در بین بخش خصوصی دو کشور است چرا که از این طریق حاشیه امنی برای توسعه روابط ایجاد میشود، زیرا هرگونه روابط در بخشهای خصوصی دو کشور عمق و دوام آن را دوچندان خواهد کرد.
کاهش مشکلات افتتاح حساب در امارات
فرزانگان میگوید: «مشکلاتی مانند افتتاح حساب بانکی برای ایرانیها در امارات کمتر شده است و به نظر میرسد ایرانیان هم به توسعه کسب و کار خود در کشور امارات علاقهمند هستند تا برای بخشی از فرایند تولید به ویژه در قسمت بستهبندی یا برای برقراری ارتباط با سایر کشورهای دنیا از هاب ترانزیتی و تجاری امارات به ویژه دوبی استفاده کنند. وی با بیان اینکه تجارب قبلی بین دو کشور ایران و امارات اندوخته مهمی است. هر چه توسعه روابط بین بخش خصوصی دو کشور به جای دولتها باشد، پایدارتر است و توسعه بازاریابی و بازار شرکتهای ایرانی به منظور کسب بازارهای صادراتی از نقاط قابلتوجهی است که نیاز به کار بیشتر است.»
برآیند روابط ایران و امارات نشان میدهد بهرغم فرازوفرودهای سیاسی، روابط تجاری طرفین از یک روند تقریباً باثباتی برخوردار بوده، ولی متأسفانه متوازن نبوده، چه آنکه ایران بیشتر واردکننده بوده است، ضمناً ضرورت دارد ایران به سمت تنوع مقاصد وارداتی حرکت کند و از وابستگی وارداتی به چند کشور خاص بپرهیزد.
