طبق گزارشهای ارائه شده از سوی آژانس بینالمللی انرژی در سال ۲۰۲۱ پیشبینی میزان تولید نفت خام و میعانات گازی در جهان در سال ۲۰۵۰ توسط کشورهای عضو اوپک به بالای ۴۰ میلیون بشکه و از سوی سایر کشورها به بالای ۵۵ میلیون بشکه در روز خواهد رسید.
این در حالی است که میزان تقاضای مصرف انرژی با توجه به افزایش جمعیت جهان، سالانه حدود ۴/۱ درصد افزایش خواهد داشت و آمار ارائه شده، حاکی از آن است که حدود ۵۶ درصد انرژی مصرفی در سطح جهان از بخش نفت و گاز تأمین خواهد شد و از سال ۲۰۳۰ گاز طبیعی به عنوان دومین منبع بزرگ انرژی در جهان محسوب میشود؛ بنابراین با عنایت به جایگاه کشور عزیزمان ایران به عنوان دومین کشور دارای ذخایر گاز طبیعی و یکی از کشورهای دارای غنیترین منابع هیدروکربوری، سرمایهگذاری در توسعه میادین نفت و گاز امری اجتناب ناپذیر است.
نگاه اجمالی به روند افت طبیعی تولید از مخازن نفتی و گازی کشور با توجه به اینکه اکثر میادین تولیدی در نیمه دوم عمر خود به سرمیبرند، نشان میدهد که پویا بودن این صنعت، مستلزم سرمایهگذاری در جهت نگهداشت توان تولید میادین، به کارگیری روشهای ازدیاد برداشت و نیز توسعه میادین جدید نفتی و گازی است تا کشور بتواند در بازارهای بینالمللی نفت و گاز ضمن حفظ و ارتقا جایگاه خود نسبت به سایر رقبا در سطح بینالمللی
رقابت کند.
از طرفی اجرای سیاستهای ابلاغی رهبر معظم انقلاب و تحقق شعار سال ۱۴۰۱ (تولید دانشبنیان، اشتغالآفرین)، با توجه به نقش مؤثر صنعت نفت و گاز در تأمین درآمدهای کشور و تأثیر حائز اهمیت آن بر تولید، اشتغال، اقتصاد و امنیت اقتصادی، الزام سرمایهگذاری در این صنعت را دو چندان میکند. این در حالی است که در شرایط فعلی به دلیل کاهش درآمدهای نفتی، عملاً منابع داخلی صنعت نفت به تنهایی قادر به تأمین سرمایه موردنیاز جهت توسعه میادین نبوده، بنابراین ضروری است بیش از هر زمان دیگر اقداماتی جهت برنامهریزی و تعیین اولویتها خصوصاً توسعه و نگهداشت توان تولید میادین مشترک صورت پذیرد.
در این راستا، لازم است با تلاش هر چه بیشتر در جهت تسهیل شرایط برای بخش خصوصی به منظور جلب مشارکت برای سرمایهگذاری در صنایع نفت و گاز کشور با اتکا به شرکتها و سازندگان توانمند داخلی با هدف تأمین حداکثری منافع ملی گام برداشته شود.
خوشبختانه در سال جاری فرآیند تحقق جذب سرمایه از طریق شناسایی و استفاده از پتانسیل شرکتهای اکتشاف و تولید توانمند داخلی و خارجی و توسعه میادین در قالب قراردادهای جدید بالادستی (IPC) و همچنین نگهداشت توان تولید میادین (اجرای فعالیتهایی نظیر حفاری چاههای جدید، تعمیر و تکمیل چاههای موجود، ساخت و نصب تجهیزات فرآیندی، احداث ایستگاههای تقویت فشار گاز و...) در قالب قراردادهای سرمایه گذاری EPCF/ EPDF در دست پیگیری و اجراست.
از جمله مهمترین ملاحظات در رابطه با سرمایهگذاریهای مذکور میتوان به موارد چهارگانه زیر اشاره کرد:
۱- انتخاب سرمایهگذار/پیمانکار توانمند:
در فرآیند واگذاری طرحهای توسعه/نگهداشت توان تولید، طی برگزاری مناقصه یا انجام ترک تشریفات مناقصه لازم است دقت کافی در زمینه ارزیابی همه جانبه تواناییهای سرمایهگذار/ پیمانکار منتخب صورت پذیرد تا طرح توسعه/نگهداشت توان تولید با موفقیت و در مدت زمان مورد انتظار به نتیجه برسد. در این راستا واحدهای مرتبط در هر شرکت که مسئولیت گزینش سرمایهگذار/پیمانکار را بر عهده دارند باید ملاکهای انتخاب را بر اساس نیازهای شرکت، شرایط میدان/مخزن مدنظر و الزامات تعیین شده توسط مراجع بالادستی تدوین و به روزرسانی کنند.
۲- تطابق اهداف توسعه با شرایط واقعی میدان/مخزن مدنظر:
بدیهی است در صورتی که اهداف توسعه فراتر یا فروتر از پتانسیل واقعی تولیدی میادین نفتی یا گازی باشد، علاوه بر اینکه فرآیند سرمایهگذاری با تخمین نادرست هزینهها همراه خواهد بود، در حالت اول منجر به هدر رفت سرمایه و ایجاد ظرفیت غیرضروری برای تأسیسات سطحالارضی خواهد شد و در حالت دوم منجر به ناقص ماندن فعالیتهای توسعهای و کاهش سود سرمایهگذاری خواهد شد.
۳- تعیین قالب قراردادی مناسب طرح توسعه/نگهداشت توان تولید:
تعیین قالب قراردادی مناسب طرح توسعه/نگهداشت توان تولید باید با عنایت به شرایط سرمایهگذار و مذاکرات انجام شده، ریسکهای توسعه، میزان اطلاعات موجود از میدان/مخزن و الزامات تعیین شده برای بازپرداخت هزینههای سرمایهگذاری به نحوی صورت گیرد که بیشترین عایدی را برای شرکت به همراه داشته باشد.
۴- رعایت اولویتبندی برای سرمایهگذاری در طرحهای توسعه/نگهداشت توان تولید:
با توجه به محدودیتهای سرمایهگذاران به لحاظ کمی و کیفی و حجم عظیم ذخایر نفتی و گازی در کشور و همچنین تنوع شرایط و پراکندگی جغرافیایی میادین هیدروکربوری، ضروری است جهت جذب سرمایهگذاری برای اجرای طرحهای توسعه/نگهداشت توان تولید، بین میادین مختلف با اولویتبندی صورت گیرد.
معیارهای اولویتبندی میتوانند شامل برنامههای کوتاهمدت و بلندمدت توسعه/تولید تدوین شده در سطوح کلان، وجود ظرفیتهای فرآورشی/پالایشی مهیا برای دریافت نفت و گاز تولیدی، اطلاعات فنی موجود از میدان/مخزن، ریسکهای فنی/اقتصادی توسعه، خواص مخزنی مناسب و توپوگرافی مساعد منطقه، امکان تجمیع توسعه چند میدان نزدیک به هم و مهمتر از همه مشترک یا مستقل بودن میدان باشد.
مديرعامل شركت نفت مناطق مركزي ايران
