از آنجا که روحانی یک شخص سیاستمدار به شمار میرود، شاید سخن فوق را به عنوان یک کنش سیاسی بتوان به شمار آورد، به ویژه اینکه نزدیکی او به عبدالناصر همتی، وی را به اظهار نظر بر اساس فکتهای اقتصادی مدنظر دکتر محمود سریعالقلم بیشتر نزدیک کرده است، زیرا اخیراً به این جریان تأکید شده که زین پس اصلاحطلبان بیش از پیش روی کنشگری سیاسی به همراه فکت مانور دهند. در واکنش به این اظهارات روحانی، وزیر اقتصاد دولت سیزدهم نیز با اشاره به اینکه اگر وضعیت دولت وقت در ماههای پایانی خوب بود چرا تنخواه ۵۴ هزار میلیارد تومانی از بانک مرکزی دریافت کرد، گفت: بهتر است با صداقت بیشتری صحبت کنیم.
با اینکه دولتمردان یازدهم و دوازدهم در طول دوران تصدیگری خود پیوسته منتقدان را به نقد منصفانه دعوت میکردند و مدتزمان زیادی از آغاز به کار دولت سیزدهم نگذشته است و بدهیهای برجامی مانده از دولت قبل و اصلاح طرحهایی، چون ارز ترجیحی و مسائل مربوط به بهداشت و درمان و کرونا حسابی دولت را به زحمت انداخته است، شاهد آغاز نقدهای غیرمنصفانه و تکهپرانیهای سیاسی توسط دولتمردان گذشته هستیم.
یکی از نکات جالب توجه که این روزها فضای خبری کشور را پر کرده مربوط به اظهارات حسن روحانی در روز عید غدیر است. در این روز که دولتمردان گذشته به دیدن حسن روحانی در دفتر کارش رفته بودند، خبری به نقل از حسن روحانی در خروجی رسانهها قرار گرفت مبنی بر آنکه دولت را در سال ۱۳۹۲ با خزانه خالی تحویل گرفتیم و در سال ۱۴۰۰ با چندین میلیارد دلار اسکناس تحویل دادیم.
اظهار نظر فوق در حالی مطرح میشود که حسن روحانی یک سیاستمدار به شمار میرود و اینگونه است که وقتی سیاستمداران سخنی میگویند، حساب و کتابی پشت آن است و به عنوان یک کنشگری سیاسی به شمار میرود و وقتی به مسائل سیاسی با فکت اقتصادی پرداخته میشود، اینگونه تلقی میشود که قرابت روحانی به عبدالناصر همتی باعث شده است به دستورالعمل اخیر محمود سریعالقلم، استاد علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی مبنی بر سخنوری همراه با فکت به خوبی عمل و کنشگری سیاسی خود را با فکتهای اقتصادی همراه کند.
از سوی دیگر وقتی خبر تفاهمنامه ایران و روسیه برای سرمایهگذاری ۴۰ میلیارد دلاری در حوزه توسعه نفت و گاز ایران همزمان با حضور پوتین در ایران خبرساز میشود و شاهد این موضوع هستیم که مجدداً عدهای با بیان رقم تفاهمنامههای گذشته ایران و روسیه به خروج شرکتهای روسی همزمان با احیای تحریمهای برجامی اشاره میکنند، این فرضیه تقویت میشود که رقبای دولت کنونی با ابزار آمار و ارقام اقتصادی و فکت در پی سنجش کیفی و کمی عملکرد دولت در حوزههای مختلف هستند.
منصف باشیم
هر چند نقد به همراه فکت بسیار هم خوب است و کسی نمیتواند آن را رد کند، اما حال که قرار است با فکت اقتصادی واکنشگری سیاسی و نقد صورت بگیرد، باید به این موضوع توجه داشت که انصاف مورد تأکید دولتمردان دولتهای یازدهم و دوازدهم حکم میکند تصویر کاملی از فکت در مقابل چشم و ذهن مخاطبان قرار دهیم تا بتوانند حقیقت را خوب درک کنند.
هر چند حسن روحانی به اسکناسهای موجود در خزانه اشاره میکند، اما تصویر کاملتر زمانی ترسیم میشود که بگوییم در کنار ذخایر نقد دلاری خزانه، دولت گذشته چقدر بدهی به شکل خارجی و داخلی و اوراق مالی سوددار و هزینههای جاری افزایش یافته در جریان بودجهریزیهای اشتباه از خود برای دولت سیزدهم و ملت به یادگار گذاشت.
هزینه ارز ترجیحی
همچنین باید اشاره کرد طرح دولت حسن روحانی مبنی بر راهاندازی ارز ترجیحی جهت واردات کالاهای اساسی و تأخیر در اصلاح این طرح چقدر رانت در کشور ایجاد کرد و هزینه تأخیر نیز تا چه حد قابل ملاحظه بود. بیشک اگر دولت ارز ترجیحی را اصلاً طراحی نمیکرد هم سرمایه زیادی از این طریق به باد نمیرفت و هم اینکه دولت مجبور نبود از بازار آزاد ارز خریداری کند و به واردکنندگان با نرخ ارز ترجیحی تخصیص دهد، نکته جالب اینکه حتی از این واردکنندگان یک وثیقه ملکی اخذ نشده بود که خیانت در امانت نکنند.
فریب مخاطب با فکت اقتصادی ناقص
اگر قرار است اصلاحطلبان زین پس بر اساس فکت اقتصادی کنشگری سیاسی کنند و دولتمردان یازدهم و دوازدهم نیز بر همین اساس کار را از عید غدیر سال جاری آغاز کردهاند، حداقل لطف کنند تصویر کامل و شفافی از واقعیت در اختیار افکار عمومی قرار دهند نه اینکه با اساس منافعشان و در جهت اهدافشان به شکل گزینشی بخشی از فکتهای اقتصادی را در اختیار جامعه قرار دهند.
در حقیقت به نظر میرسد احزاب رقیب دولت سیزدهم زین پس روی فکتهای اقتصادی متمرکز شوند تا از این طریق بتوانند هم وضعیت ایران را با سایر کشورهای دنیا مقایسه کنند که تولید و نشر و بازنشر حداکثری ویدئوهایی مبنی بر مقایسه قدرت خرید یک شخص در یک کشور خارجی با مردم ایران در قالب همین دستورالعمل تعریف میشود و همچنین وضعیت کنونی با دولتهای قبل مورد مقایسه قرار گیرد.
وزیر اقتصاد: با صداقت بیشتری صحبت کنیم
لازم به توضیح است در مقابل این سخنان حسن روحانی، وزیر اقتصاد دولت سیزدهم از خود واکنش نشان داد. وزیر امور اقتصادی و دارایی با انتقاد از اظهارات حسن روحانی درباره ذخایر ارزی کشور هنگام تحویل دولت، به بیان توضیحاتی درباره وضعیت ذخایر ارزی و تعهدات و بدهیهای به جای مانده از دولتهای یازدهم و دوازدهم حین آغاز به کار دولت سیزدهم پرداخت و پیشنهاد کرد با صداقت بیشتری با مردم صحبت کنیم.
سیداحسان خاندوزی در جمع خبرنگاران در حاشیه جلسه هیئت دولت درباره آنچه اخیراً رئیسجمهور پیشین گفته است مبنی بر اینکه در چه وضعیت اقتصادی و ارزی دولت را تحویل داد، تصریح کرد: مجموع ذخایر اسکناس ارزی کشور در وضعیت خوبی در سال گذشته بود، اما این برای پرداختهای خدماتی است و به کار واردات کشور و حل مسائل تجارت کشور کمک نمیکند. خوب بود در کنار این شاخصها، طبق نامه آقای واعظی به آقای نوبخت به مسئله خزانه خالی با بیش از ۵۴همت استفاده از تنخواه نیز اشاره میشد.
وی ادامه داد: با وجود اینکه امسال هزینههای دولت بالاست، هنوز در چهار ماهه اول نتوانستهایم به سقف تنخواه سال گذشته برسیم و هزینههای دولت را در سطح پایینتری مدیریت کردهایم.
وی در ادامه واکنشها به اظهارات اخیر روحانی گفت: خوب بود به استفادهای که از مجموع اوراق شده بود، در پنج ماه اول سال یا به ۵۵۰ درصد افزایش بدهی دولت به صندوقهای بازنشستگی از ابتدا تا انتهای دوره هشت سالهشان و همچنین به افزایش ۵۳۰ درصدی بدهی دولت به مجموع شبکه بانکی و بانک مرکزی اشاره میکردند، مجموع اینها تصویر دقیقتری را ایجاد میکند که اقتضا میکند با مردم با صداقت بیشتری صحبت کنیم.
در پایان با تأکید بر این موضوع که نقد منصفانه و کنشگری سیاسی و اظهار نظر مبنی بر فکت مورد تأکید قوه عاقله است، اما باید به این مهم اشاره داشت که فکتدهی گزینشی نه تنها مخاطب را به حقیقت نزدیک نمیکند بلکه امکان دارد از حقیقت دور هم کند تا جایی که این اتهام را به کنشگر سیاسی بزند که وی به دنبال آن است به شکل هنرمندانهای با فکت مخاطب را فریب دهد.
