طوفان گرد و غبار به پدیدهای گفته میشود که سرعت باد و هجوم غبار بیش از ۵۵ کیلومتر در ساعت باشد. تالاب هامون که از سرریز رودخانه هیرمند تغذیه میکند، عمقی حداکثر حدود ۲ متر دارد و مدتهاست که با خشکیدگی دست و پنجه نرم میکند. در نتیجه خاک بستر آن به سادگی با طوفان همراه و تبدیل به گرد و غباری بزرگ میشود.
سرعت ۱۰۶ کیلومتری گرد و غبار
آن طور که دفتر مدیریت بحران استانداری سیستان و بلوچستان اعلام کردهاست، هفته دوم خرداد ماه، این استان درگیر طوفان گرد و خاک و پراکندهشدن ریزگرد بوده و به زیرساختهای برقی استان هم خسارتهای زیادی وارد شدهاست.
مدیریت بحران سیستان میزان خسارت طوفان تابستان سال قبل در استان را هم بیش از ۱۰۰میلیارد تومان اعلام کردهبود. این در حالی است که بخشی از خسارات طوفان قابل ارزیابی نیست و نمیتوان برای آن عدد گذاشت. در واقع لطمه روحی، فشارهای روانی و مختل شدن فعالیتهای اقتصادی مردم قابل احصا نیست.
آنطور که خبرگزاری صدا و سیما هم گزارش دادهاست، در پی تشدید طوفان در منطقه جنوب شرق کشور بسیاری از زیرساختهای شمال سیستان و بلوچستان خسارت دید و آمار بیماران بستری تنفسی فقط در یک روز از مرز ۵۰ نفر گذشت. در پی شدت گرفتن طوفان سیستان، سرعت گرد و غبار در زابل به ۱۰۶ کیلومتر بر ساعت هم رسید! این وضعیت موجب شد تا ادارات پنج شهرستان شمال استان نیز تعطیل شوند.
گرد و غبار تهران یک دهم سیستان هم نبود
در همین زمینه، نماینده مردم زابل در مجلس به «جوان» گفت: در خصوص ریزگردها در حوزه سیستان باید این مسئله را عنوان کنم که در دهههای قبل بحث احیای تالاب هامون جدی نبود و بهرغم اینکه این تالاب هم بینالمللی شد، اما باز هم در یک دهه اخیر یک اقدام عملیاتی برای نجات کامل این تالاب مهم جنوب شرق کشور صورت نگرفت. در واقع این تالاب را به حال خود رها کردند و اکنون مردم تاوان این بیدرایتیها را میدهند.
محمد سرگزی افزود: ما در حوزه سیستان بادهای ۱۲۰ روزه داریم که با توجه به تغییر اقلیم و وجود خشکسالی بیسابقهای که در دهه اخیر در حوزه سیستان بوده، مشکلات متعددی را برای مردم ایجاد کردهاست. البته اقدامی هم برای حل مشکل ریزگردها صورت نگرفتهاست.
دادستان سابق زابل ادامه داد: ایجاد موانعی همچون بادشکنها، مالچهایی که طبیعی هستند یا تشکیل یک کمربند سبز میتواند کمک کند گرد و غبار از بستر دریاچه هامون به سمت مردم هجوم نبرد. در بخشهای دیگر کشور مثل تهران گاهی گرد و غباری رخ میدهد که در برابر گرد و غبارهای سیستان و بلوچستان، یک به ۱۰ است؛ یعنی در برابر طوفانهای جنوب شرق هیچ است. با وجود این، تمام دستگاههای اداری به خاطر رعایت حال مردم هم به صف و هم تعطیل شدند.
حتی یک فوق تخصص ریه نداریم
به گفته این حقوقدان، منطقه سیستان به نوعی تنگه احد جمهوری اسلامی ایران است و نگهداشت مردم هم در این منطقه خیلی مهم است. متولیان امر هم در حوزه حل مشکل ریزگردها و هم در حوزه دیپلماسی عمومی باید بیش از قبل فعال شوند. بخشی از این مشکل ریزگردها ریشه در کشور افغانستان دارد که باید با دیپلماسی برطرف شود.
سرگزی افزود: در حوزه سیستان باید اقدامات جدی صورت داد. بیشترین کانون گرد و غبار هم در حوزه سیستان است. ما مرکز ریه داریم، مرکز بیماریهای آسم داریم، اما یک فوقتخصص ریه نداریم! باید نگاه دولتمردان ما به این منطقه ویژه شود. اکثر مردم این منطقه شغل آزاد دارند و هر بار که طوفانی رخ میدهد، به اشتغال مردم هم آسیب وارد میشود. این طوفانها تا به حال خسارتهای زیادی به مردم وارد کرده که بهتر است دولتمردان از این پس، ساز و کاری برای جبران بخشی از خسارتهای مردم پیدا کنند.
دادستان سابق زابل در نهایت پیشنهاد داد: یکبار برای همیشه دولت بیاید و مطالعه کند درباره مسئلههایی که ناشی از طوفان و گرد و غبار حوزه سیستان است؛ یعنی برای این مشکلاتی که برای مردم ایجاد میشود، یک نسخههایی را در حوزه بهداشت، مالیات و اقتصاد پیشبینی کنند. ماندگاری مردم در این نقطه اهمیت زیادی دارد، بنابراین این انگیزه برای آنها ایجاد شود که این تنگه احد نظام با قوت بیشتری حفظ شود.
گفتنی است سرعت بادهای شمالی ۱۲۰ روزه در جنوب شرق کشور نسبت به قبل افزایش یافتهاست. البته هواشناسی همیشه از قبل در این زمینه هشدار میدهد، اما مهمترین راهحل در این زمینه احیای تالاب هامون است.
