اثری که هم اینک در معرفی آن سخن میرود، خاطرات شفاهی زندهیاد آیتالله سیدمرتضی پسندیده، برادر بزرگ امام خمینی است که توسط محمدجواد مرادینیا تدوین شده و انتشارات سوره مهر به انتشار آن همت گمارده است. تدوینگر در دیباچه خویش بر این مجموعه، در باب محتوای آن چنین آورده است:
«کتابی که پیشرو دارید، خاطرات آیتالله سیدمرتضی پسندیده، برادر بزرگ امام خمینی است که پیرامون حوادث و رخدادهای گوناگون یکی دو قرن گذشته، به صورت شفاهی روی نوار کاست ضبط و پس از تحریر روی کاغذ و ویراستاری، به دست چاپ سپرده شده است. آیتالله پسندیده، در ۱۳۱۳ ق (هفت سال پیش از تولد امامخمینی)، در شهرستان خمین متولد شد و در سال ۱۳۷۵ ش (هفت سال پس از ارتحال امام) نیز درگذشت. خاطرات وی در برگیرنده دو موضوع به شرح زیر است:
۱. تاریخچه خاندان امام (شامل جد بزرگ، جد، پدر، عمو، عمهها و...) و اطلاعاتی تاریخی از پیشینه شهرستان خمین (زادگاه امام) در طول یک قرن گذشته.
۲. خاطراتی پراکنده از برخی حوادث سیاسی، در طول یکصد سال گذشته مانند جزئیاتی از کودتای ۱۲۹۹ ش یا ناگفتههایی از ماجرای کشف حجاب، تبعید امام به ترکیه و تلاش امریکاییها برای رهایی گروگانهای خود در تهران.
بخش اول خاطرات آیتالله پسندیده، به لحاظ منحصر به فرد بودن آن از اهمیت بالایی برخوردار است. این قسمت که شجرهنامه خاندان امام و نیز حوادث و رخدادهای تلخ و شیرین «بیت موسوی» را دربرمیگیرد، فصلی حساس و خطیر از تاریخ معاصر ایران و تاریخ انقلاب اسلامی به شمار میآید که با توجه به فقدان امام و برادر دیگرشان سید نورالدین، هیچ منبع و مأخذی برای آن جز شخص آیتالله پسندیده نمیتوان یافت. این ویژگی باعث شده تا خاطرات آیتالله پسندیده در شمار منابع اصلی و ارزشمند تاریخ انقلاب اسلامی به حساب آید. علاقه همگان به شناخت و آگاهی از مراحل مختلف تکوین شخصیت بزرگ امام و آشنایی با محیط جغرافیایی و خانوادگی ایشان، مسئلهای انکارناپذیر است. همه طالب آن هستند تا بدانند چه عواملی دست به دست هم داده تا موجب پیدایش شخصیتی بینظیر در جهان اسلام گردد، شخصیتی که منشأ دگرگونیهای بس بزرگ در دنیای کنونی و سرنوشت مسلمانان در زمان حیات خویش و حتی بعد از فقدانش شد. خاطرات آیتالله پسندیده، برخی از عوامل شکلدهنده شخصیت امام را تلویحاً برای خواننده شرح میدهد. خواننده در ضمن مطالعه بخش اول کتاب، همچنین با جغرافیای تاریخی شهرستان خمین و برخی حوادث تاریخی آن طی یکصد سال گذشته آشنا میشود. این موضوع از دو جنبه حائز اهمیت است، اول: آنکه خواننده با تاریخچه شهری آشنا میشود که از سال ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۹. ق (۱۹ سال) محل رشد و تکامل رهبر کبیر انقلاب اسلامی بوده و دوم این اثر، میتواند راهنمای محققان، دانشجویان و علاقهمندان رشته تاریخ بهویژه در بخش تاریخهای محلی قرار گیرد. بخش دوم خاطرات آیتالله پسندیده، به صورت پراکنده، برخی رخدادهای با اهمیت تاریخ معاصر ایران را مورد توجه قرار داده که میتوان آن را اوراقی از تاریخ دوران پادشاهی قاجار و پهلوی به شمار آورد. پرداختن آیتالله پسندیده به موضوعاتی نظیر: نحوه برگزاری انتخابات مجلسشورایملی، ماجرای کشف حجاب و متحدالشکل شدن لباس مردان، برخورد مدرس با رضاشاه، کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، ماجرای دستگیری و تبعید امام به ترکیه، ترفند امریکاییها برای نزدیک شدن به امام در قضیه گروگانها و نهایتاً دست رد امام به سینه آنها و... کتاب حاضر را به مجموعهای متنوع و جذاب (در عین اختصار) تبدیل نموده که خواننده با مطالعه آن علاوه بر آشنایی با تاریخچه خاندان امام خمینی و پیشینه شهرستان خمین بر اطلاعات مفیدی از برخی حوادث تلخ و شیرین سده گذشته نیز دست مییابد....»
