از مسائلی که در رابطه با مثنوی مولانا طرح شده این است که مخصوصاً مستشرقین گفتهاند: مثنوی فاقد انسجام است، اما علامه معتقد است مثنوی دارای انسجام است و ابیات در ارتباط با یکدیگر هستند.
سلمان صفوی با بیان این مطلب در مراسم گرامیداشت بیستوسومین سالگرد ارتحال علامه محمدتقی جعفری (ره) گفت: در طول ۷۰۰ سال گذشته، شروح متعددی بر مثنوی نوشته شده است که از منظرهای مختلف قابل تقسیم هستند، مثلاً از منظر جغرافیایی شروح مثنوی در ایران و شبهقاره را داریم. از حیث کمی نیز شروحی داریم که به صورت جامع است و همه ابیات را دارد، مانند بسیاری از شروح و همچنین شروحی که گزیده ابیات را بیان کردهاند. از منظر دیگر نیز شروحی را داریم که از حیث رویکردی متفاوتند. یکی از اینها رویکرد عرفانی است که معروفترین رویکرد شروح مثنوی است. همچنین رویکرد ادبی نیز به مثنوی داشتهایم، مانند شرح دکتر شهیدی یا شروح فلسفی، مانند شرح ملاهادی سبزواری. برخی نیز موضوعی است، مانند شرح استاد همایی یا زرینکوب. اخیراً هم تفاسیری داریم که به روش کلنگر نوشته شدهاند و به ساختار مثنوی توجه کردهاند.
مؤلف کتاب تفسیر ساختاری مثنوی معنوی ادامه داد: در این سیر تاریخی، تفسیر معنوی علامه جعفری در این بستر حائز اهمیت و ویژگی خاصی است، چون تفسیر معنوی علامه جعفری با یک رویکرد تطبیقی نوشته شده است. علامه در تفسیر مثنوی خود کوشش کردهاند که تعالیم مثنوی مولانا را در گفتمان با ادبیات امروز جهان قرار دهند و به خصوص به آثار «تولستوی» و «شکسپیر» اشاره کرده و به برخی آرای دانشمندان علوم ریاضی و فیزیک نیز اشاره داشتهاند، همین بهکارگیری روش مطالعات تطبیقی، اسباب جذابیت بیشتر این متن برای دانشجویان و جوانان شده است.
او افزود: ویژگی دیگر شرح مثنوی علامه مسئله انسجام مثنوی معنوی است. یکی از مسائلی که در رابطه با مثنوی مولانا طرح شده این است که مخصوصاً مستشرقین گفتهاند: مثنوی فاقد انسجام است، اما علامه معتقد است مثنوی دارای انسجام است و ابیات در ارتباط با یکدیگر هستند و داستانها در پی القای یک مفهوم کلی قرار دارند و در تفسیر خود نشان دادهاند ابیات چطور به رغم پراکندگی ظاهری در یک انسجام معنایی با یکدیگر هستند.
صفوی درباره سومین ویژگی این اثر نیز گفت: ویژگی سوم شرح مثنوی علامه رویکرد کلنگر است. از آن حیث که مثنوی شش دفتر است و هر دفتر حدود ۴ هزار بیت است، غالباً خوانندگان هنگام خواندن تفسیر تکتک ابیات گم میشوند، اما علامه تلاش کردهاند پیام کلی هر داستانی را بیان کنند و یک نگاه کلی به هر داستانی داشتهاند تا خواننده متوجه مفهوم کلی و مقصد کلی هر داستانی بشود.
او اضافه کرد: مسئله دیگر اهمیت هویت حوزوی علامه جعفری در شناساندن مثنوی معنوی به جامعه ایران است. پیش از علامه جعفری، ملاهادی سبزواری، فیلسوف بزرگ دوره قاجار شرح گزیده مثنوی معنوی را نوشته است، اما به هر حال در جوامع اسلامی و ایرانی برخی حوزویان و فقها در مقابل مثنوی به طور خاص و عرفان به طور کلی موضع منفی داشتهاند، اما علامه با شخصیت برجسته حوزوی که داشتند که فقیه و فیلسوف و مفسر نهج البلاغه بودند، از این اتوریته علمی خود استفاده کردند و با ارائه یک تفسیر علمی معتدل از عرفان اصیل اسلامی در مثنوی، نقش مهمی در شناساندن مثنوی به جامعه حوزوی داشتند. از این حیث شخصیت حوزوی ایشان تأثیر مهمیدر شناساندن مثنوی به جامعه مذهبی ایران داشت. صفوی تأکید کرد: ویژگی دیگر شرح مثنوی علامه، روابط بینامتنی و بازتعریف افکار مولانا بر اساس قرآن و روایات است. علامه جعفری در تفسیر خود، جا به جا ریشههای قرآنی مطالبی را که مولانا مطرح کرده است، بیان کرده و از طرف دیگر ریشههای آن فکر را در ادبیات عرفانی آثار گذشته نشان دادهاند.
