آغاز و فرجام تنها «قائممقام رهبری» در نظام جمهوری اسلامی، داستانی خواندنی و پر فراز و نشیب دارد. سوگمندانه این ماجرا هنوز به گونهای درخور، برای نسل جوان حاضر بازگو نشده است. «سیر در بیراهه» در عداد معدود آثاری است که سعی کرده تا این ماجرا را، روشمند و تحلیلی به مخاطبان عرضه دارد. علی جعفری هرستانی و محمداسماعیل پسندیده مؤلفان این اثر، در دیباچه این کتاب چنین آوردهاند: «ماجرای قائممقامی و عزل آیتالله منتظری و حوادثی که در حاشیه آن اتفاق افتاد، یکی از مسائل مهم و عبرتآموز در طول حیات جمهوری اسلامی به حساب میآید. آیتالله منتظری یکی از روحانیون مبارز و انقلابی بود که در دوران پیش از انقلاب اسلامی در جهت مبارزه با رژیم شاه، شکنجهها و سختیهای فراوانی تحمل نمود. پس از پیروزی انقلاب، آیتالله منتظری به عنوان جانشین احتمالی از طرف مجلس خبرگان انتخاب شد و با تبلیغات اطرافیان فرصتطلب و همراهی ناآگاهانه برخی دلسوزان انقلاب، به عنوان قائممقام رهبری شناخته شد. پس از آن رفتهرفته حوادثی رخ داد که در آخر منجر به عزل ایشان از این سمت توسط حضرت امام شد. نفوذ افراد ضدانقلاب در بیت آیتالله منتظری و سوءاستفاده از سادهلوحی ایشان، علت اصلی این امر بود، از این رو حضرت امام از ایشان خواستند تا از سیاست فاصله گرفته، به تدریس و بحث علمی در حوزه بپردازند. اگرچه ایشان در ظاهر و ابتدای امر، نظر امام را پذیرفت، اما نفوذ اطرافیان باعث شد پس از مدت کوتاهی، ایشان در مقابل حضرت امام موضعگیری کند. جریان انتخاب آیتالله منتظری به عنوان گزینه پیشنهادی رهبر آینده توسط خبرگان و حوادثی که در آخر منجر به عزل آقای منتظری از این سمت شد، قسمت مهم و سرنوشتسازی از تاریخ پس از انقلاب را تشکیل میدهد که تبیین آن، برای فهم بهتر حوادث دوران حیات پربرکت امام و شناخت برخی جریانات انحرافی موجود در جامعه- که پس از رحلت امام به تقابل با ولایت فقیه و نظام اسلامی پرداختند- امری ضروری است. در این میان روشن شدن مواضع حضرت امام در مقابل این جریان بهویژه برای نسل جوان جامعه- که به طور زنده و ملموس دوران حضرت امام را درک نکرده است- بسیار راهگشا خواهد بود. در این مجموعه تلاش شده است ضمن اشاره اجمالی به تاریخ حوادث قائممقام رهبری، متن کامل مواضع و بیانات حضرت امام به عنوان سند تاریخی، برای درک و تحلیل بهتر این حوادث ذکر گردد. از آنجا که هدف مجموعه حاضر تبیین مواضع حضرت امام در مورد آیتالله منتظری است، بررسی کامل زندگی و شخصیت و افکار آیتالله منتظری در این اثر مورد توجه نبوده است. این مجموعه به سبک مختصر با محوریت سخنان و مواضع امام خمینی برای استفاده طالبان حقیقت تهیه و به همین جهت، در بیان مسائل تاریخی به کلیات اکتفا شده است. دوستان علاقهمند به مطالعه بیشتر میتوانند به آثار ذیل مراجعه نمایند:
- خاطرات سیاسی، نوشته محمدی ریشهری
- سنجه انصاف، نوشته محمدی ریشهری
- رنجنامه، نوشته حاجسیداحمد خمینی
- پاسداشت حقیقت، نوشته عباس سلیمینمین
- خاطرات آیتالله منتظری و نقد آن، نوشته اسدالله بادامچیان.
اولین چاپ این اثر در قالب کتابچه و تحت عنوان بولتن تحلیلی، توسط بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق (ع) در ۳هزار نسخه، به فاصله یک روز پس از درگذشت آیتالله منتظری، برای شفافسازی و روشنگری در ایام فتنه سال ۱۳۸۸ منتشر گردید و اکنون با اصلاحات و تغییراتی، مجدداً منتشر شده است. پیشاپیش از حسن نظر شما در مطالعه این مجموعه تشکر نموده، از وجود کاستیها و نقایص احتمالی آن پوزش میطلبیم».
