نوسازي ناوگان حمل‌و‌نقل معطل تسهيلات بانكي

بهناز قاسمي بر اساس برنامه چهارم، عمر ناوگان حمل و نقل کشور بايد به 10 سال کاهش مي‌يافت، اما امسال که در سال پاياني برنامه قرار گرفتيم متوسط عمر ناوگان به 21 سال رسيده است و به‌رغم تکليف برنامه، طرح نوسازي ناوگان ناکام مانده است. از سال77، گرچه زمزمه‌هاي نوسازي ناوگان حمل و نقل برون شهري شنيده مي‌شد، اما پس از گذشت 10 سال، هنوز هم رانندگان با کمبود تسهيلات و سودهاي سنگين بانکي مواجه هستند. با توجه به اينکه نوسازي ناوگان، با اعطاي تسهيلات مناسب به مالکان خودروهاي فرسوده آغاز شد اما عدم استقبال کاميون‌داران به‌دليل نداشتن استطاعت مالي براي پرداخت مابه‌التفاوت قيمت خودروي فرسوده و جديد از يک سو و تأخير خودرو‌سازان در تحويل خودروي جديد و متضرر شدن صاحبان اين خودرو‌ها از سوي ديگر موجب در جا زدن اين طرح در مدت اين سال‌ها شده است. در ابتداي طرح سازمان راهداري و حمل و نقل جاده‏اي با اعلام ممنوعيت تردد کاميون‌ها و اتوبوس‌هاي بالاي 25 سال در جاده‌هاي کشور تلاش کرد صاحبان اين خودرو‌ها را ملزم به اسقاط کند اما بسياري از رانندگان با تعويض سقف يا تغيير ظاهر، مجدداً از همان اتوبوس به عنوان سرويس کارکنان ادارات يا حمل مسافر در جاده‌هاي روستايي استفاده کردند زيرا قيمت اتوبوس نو در مدل‌هاي ولوو، اسکانيا و بنز، دست‌کم بين 70 تا 125 ميليون تومان و قيمت کاميون نيز بين 100 تا 200 ميليون تومان برآورد مي‌شد.در کنار اين مشکلات هدايت نادرست طرح و عدم حمايت از صاحبان اين خودروها موجب عدم موفقيت طرح شد به طوري که در سال گذشته از 234 هزار و 703 دستگاه کاميون در کشور،70 هزار و 429 دستگاه زير 16 سال،20 هزار و 493 دستگاه بين 16 تا 20 سال، 40 هزار دستگاه بين 36 تا 40 سال سن دارند که اين آمار به وضوح عقب ماندگي دولت را در اجراي برنامه چهارم نشان مي‌دهد.عدم پيشرفت طرح طي سال‌هاي گذشته موجب شد تا تکليف 10 سال متوسط عمر ناوگان جاده‌اي به برنامه پنجم موکول شود و طرح جامع نوسازي ناوگان حمل و نقل جاده‌اي طي برنامه پنج ساله تدوين و به ستاد مديريت حمل و نقل و سوخت ارائه شود. براساس اين طرح پيشنهاد شده است تسهيلات10 ساله با سود هفت درصد به علاوه يارانه نقدي براي خريداران ناوگان اختصاص يابد. در اين طرح عمر متوسط ناوگان بايد تا پايان سال93 به10 سال برسد که هم اکنون اين طرح در حال بررسي و تأمين اعتبار از سوي دولت است. براساس اين طرح ميزان ارائه تسهيلات به صاحبان وسيله نقليه فرسوده جهت خريد وسايل نقليه نو، 70 درصد کل مبلغ خودرو است و 30 درصد بقيه، توسط رانندگان پرداخت مي‌شود.ناکامي خودرو‌سازان در تحويل به موقع خودروبه اعتقاد کارشناسان، عقب‌ماندگي خودروسازان سنگين کار ايران در توليد خودروهاي تجاري و تحويل به موقع آن به کاميون داران به خوبي نشان مي‌دهد که هنوز هم خودروسازان ما اندر خم يک کوچه‌اند تا طرحي را که دولت چندين سال است خودروسازان را مکلف به اجراي آن کرده است را اجرايي کنند.البته آمار کاهش توليد در اين خودروسازي‌ها نيز خود نشان مي‌دهد که چرا طي اين ده سال پس از ابلاغ رسمي اين مصوبه نتوانسته‌ايم ناوگان تجاريمان را نوسازي کنيم به گونه‌اي که بنا به اظهارات ملک مدير عامل سايپا ديزل و آمار ايدرو تنها در سايپا ديزل طي 5 ماه ابتداي سال، 69 درصد کاهش توليد را تجربه کرده است.به اين جهت حتي اگرخودروسازي‌ها نيز بخواهند به تعهدات خود عمل کرده و تعدادي از کاميون‌هاي توليدي را به بحث خروج خودروهاي تجاري فرسوده اختصاص دهند بازهم از برنامه‌هاي خود عقب خواهد ماند.طبق آمار ارائه شده در سايت ايدرو ميزان توليد شرکت سايپا‌ديزل تا پايان مرداد ماه امسال، يکهزار و 234 دستگاه بوده است که اين رقم در مدت مشابه سال گذشته 4 هزار و 47 دستگاه بوده است. بنابراين 2 هزار و 813 دستگاه (69‌درصد) کاهش توليد را نشان مي‌دهد. در اين ميان ايران‌خودرو برعکس خودروهاي سواري‌اش در همين مدت 4 هزار و 204دستگاه خودروهاي تجاري توليد کرده است و توانسته سهم خود را در بازار به 73 درصد در مقابل سهم 27 درصدي سايپا ديزل برساند.البته بحث خروج خودروهاي فرسوده که در ابتدا به نام کاميون‌داران ثبت شد پس از چند سال به کام خودروهاي سواري رسيد و با وجود تشکيل ستاد و کميته باعث شد تا تنها اين خروج براي خودروهاي فرسوده شخصي و تاکسي‌ها تا حدودي موفق عمل کند و کاميون‌داران در آخر صف قرار گرفتند.بانک‌ها همکاري نکردنددر حالي‌که برخي از مسؤولان تأخيرات طولاني‌مدت خودروسازان را دليل ناکامي طرح عنوان مي‌کنند، اما رئيس طرح نوسازي ناوگان حمل و نقل کشور معتقد است،در اجراي اين طرح بانک‌ها همکاري نکردند و خودروسازان نيز به دليل مشکلات مالي نتوانستند در پيشرفت کار کمک کنند. محسن نصيري در گفت‌و‌گو با جوان گفت: هر خودرو سنگين حدود 50 ميليون تومان تسهيلات مي‌خواهد که صاحبان خودرو و خودروسازان قادر به تأمين اين مبلغ نيستند. وي از همکاري چند شرکت ايراني براي نوسازي ناوگان خبر داد و تصريح کرد: با مشارکت بخش خصوصي امسال 5هزار و500 اتوبوس و 20 هزار کاميون نوسازي مي‌شود که البته در حال فراهم کردن زمينه براي فعاليت اين شرکت‌ها هستيم. نصيري همچنين درباره طرح سازمان راهداري براي سرعت بخشيدن بر روند نوسازي ناوگان گفت: به پيشنهاد اين سازمان از منابع دولتي براي پرداخت تسهيلات استفاده خواهد شد و تا پايان سال 10 هزار خودروي سنگين نوسازي مي‌شود.فقط 86 هزار خودرو در نيمه اول سال اسقاط شدند نصيري با اشاره به از رده خارج شدن 86 هزار خودرو در 6 ماهه امسال گفت: به‌رغم تخصيص بودجه، نسبت به سال‌هاي گذشته روند خوبي داشتيم. اسقاط اين تعداد خودرو در حالي صورت مي‌گيرد که اين سازمان طبق برنامه پيش‌بيني شده بايد تا پايان سال با همکاري خودرو‌سازان 600 هزار خودرو را نوسازي کند و حال با گذشت 6 ماه كمتر از 20 درصد از برنامه محقق شده است. همچنين قرار بود سايپا 100 هزار و ايران خودرو 150 هزار خودرو در سال جاري از رده خارج کنند اما به خاطر مشکلات مالي تاکنون نتوانستند به تعهدات خود عمل کنند.هرچند كه نصيري به پيشرفت طرح در شش‌ماهه دوم سال اميدوار است اما به نظر مي‌رسد ناتواني شبكه بانكي و مشكلات خودروسازان ادامه اين طرح را همچنان در بلاتكليفي نگه دارد.