سرویس ایران جوان آنلاین: چندسالی است که بر ضرورت تغییر کشت محصولات پرآب بر به محصولاتی که نیاز کمی به منابع آبی دارند تأکید میشود. اما این مهم هنوز مورد توجه قرار نگرفته و روز به روز بر وسعت زمینهای کشاورزی زیر کشت هندوانه و چغندر قند در استانهایی، چون کرمان، اصفهان، آذربایجانغربی و دیگر مناطق کشور به بهانه ارزآوری و صادرات افزوده میشود. موضوعی که به نظر میرسد باید به صورت یک قانون مطرح شود و حالا در اولین اقدام مدیر باغبانی جهاد کشاورزی استان یزد از اجباری شدن کشت محصولاتی با نیاز کم آبی در زمینهای زراعی استان خبر میدهد.
کاهش ذخایر آبی و تغییرات اقلیمی واقعیتی انکارناپذیر است. اتفاقی که نه تنها در استانهای مرکزی و جنوبی بلکه حتی در استانهای پربارش شمالی هم در حال وقوع است. از همین رو کارشناسان متعدد در خصوص ضرورت تغییر کشت و مدیریت منابع آبی تأکید میکنند. یکی از شیوههای مدیریت منابع آبی هم کشت جایگزین است. در این راستا کشاورزان موظف هستند به جای کشت محصولات آبدوستی، چون هندوانه و چغندرقند دست به تولید محصولات کمآبخواهی همچون پنبه و دانههای روغنی بزنند. با این حال باز هم هر روز خبرهایی در خصوص افزایش سطح زیر کشت محصولات آبدوست نه صرفاً برای مصرف داخلی بلکه برای صادرات به گوش میرسد. هندوانهها و چغندرقندهایی که کامیون کامیون به مناطق مرزی فرستاده و به بهای اندک خریداری میشوند یا برگشت میخورند و خوراک دام میشوند. محصولاتی که مایه حیات را از دل خاک بیرون میکشند و بر معضلات ناشی از تغییرات اقلیمی دامن میزنند. از همین رو مدیر باغبانی جهاد کشاورزی استان یزد با بیان اینکه کاشت گیاهان کم آبخواه انتخاب نیست بلکه یک اجبار است میگوید: «به دلیل مشکلات آبی که یزد با آن مواجه است، کشاورزان راهی جز کشت گیاهان کم آبخواه ندارند.» یدالله جوادپور اضافه میکند: «عمده وظیفه سازمان جهاد کشاوری تولید محصولات کم آبخواه است که باید با توجه به آب موجود به تولید این نوع گیاهان برای حفظ ارزش افزوده بپردازد.»
یزد پیشرو کشت محصولات کمآبخواه میشود
گروهی از گیاهان کمآبخواه همین گیاهان دارویی هستند که با کمترین مقدار منابع آبی رشد میکنند و نه تنها در داخل کشور به مصرف میرسند بلکه قابلیت صادراتی خوبی هم دارند. در این راستا مدیر باغبانی جهاد کشاورزی استان یزد بیان میکند: «گسترش طب سنتی در کشور، نیاز به گیاهان دارویی را افزایش داده است و از طرف دیگر تولیدات با کیفیت گیاهان دارویی در یزد باعث شده محصولات این شهر مشتریان خوبی در مرزهای کشور داشته باشد.» جوادپور، اضافه میکند: «نبود تولید انبوه در استان یکی از چالشهای یزد برای ورود به بازارهای منطقهای و صادرات است بنابراین باید سطح تولیدات افزایش یابد.» از این رو در کنار افزایش تولید محصولات کمآبخواه به گفته این کارشناس جهاد کشاورزی باید به صنایع تبدیلی هم توجه ویژهای شود. بنابر این با افزایش کشت و افزایش تعداد واحدهای فرآوری گیاهان دارویی میتوان به بازارهای بزرگ دست یافت و بیشتر از صادرات محصولات آب بری، چون هندوانه و چغندر قند ارزآوری کرد. اتفاقی که اکنون در استان یزد مورد توجه قرار گرفته است و این استان را در آیندهای نزدیک به یکی از قطبهای صادراتی محصولات کمآبخواه تبدیل میکند و ضروری است در استانهای دیگر هم دنبال شود. بهرغم اینکه بارها بر ضرورت تغییر کشت محصولات آب دوست به کمآبخواه تأکید شده است، اما امسال هم همچون سالهای گذشته چغندرقند در ۱۱ استان کشور کشت شد. محصولی که نه تنها سال گذشته نتوانست سودی عاید کشاورزان کند، بلکه آنها را متضرر کرد و منابع آبی را هم به تاراج برد.
تاراج منابع آبی به بهانه افزایش صادرات!
لازم به ذکر است که محصول چغندر قند در استانهای آذربایجانغربی، خراسان شمالی، خوزستان، اصفهان و چند منطقه دیگر هرساله کشت میشود و روز به روز بر وسعت کشت آن هم افزوده شده است. بر اساس آمار ارائه شده از سوی کارشناسان امسال سطح زیر کشت چغندر قند به ۱۷ هزار هکتار افزایش یافته و قرار است تا سال آینده نیز به ۳۰ هزار هکتار برسد. محصولی که بعد از برداشت در استانهایی، چون خراسان شمالی نتوانست بازاری برای فروش بیابد و در نهایت با متضرر شدن کشاورزان خوراک دام شد. مضاف بر این موضوع با توجه به کشت گسترده چغندرقند در محدوده دریاچه ارومیه مانعی به برای احیای این دریاچه شناخته میشود. البته مشکل فقط به کشت گسترده چغندر قند هم منتهی نمیشود، هندوانه هم محصول دیگری است که حتی در جنوبیترین استانهای کشور که منابع آبی برای شرب ناکافی است کشت میشود. محصولی که سالانه در سراسر کشور ۴۰۰ میلیارد لیتر آب را میبلعد و تنها ۱۵۰ میلیون دلار ارزآوری دارد و کارشناسان از آن نه به عنوان صادرات دسترنج کشاورزان بلکه صادرات منابع ارزشمند آب کشور به بهای ناچیز یاد میکنند. لازم به ذکر است که سال گذشته بر اساس آمار گمرک کشور، ۷۸۰ هزار تن هندوانه به ارزش ۱۵۰ میلیون دلار به ۲۹ کشور جهان صادر شده است. البته مشکلات به همین جا ختم نمیشود چرا که در ۹ ماهه سال گذشته ۸۵ هزار تن پسته، ۳۶۹ هزار تن گوجه فرنگی، ۳۵۳ هزار تن سیبزمینی، ۲۱۴ هزار تن آرد گندم، ۶۰ هزار تن کشمش، ۶۶ هزار تن خرما و ۹۶ هزار تن ماست هم به خارج از کشور صادر شده است. محصولاتی که براساس گفته کارشناسان همگی برای تولیدشان نیاز به منابع آبی زیادی دارند. از همین رو به نظر میرسد که وقت آن رسیده که مسئولان جهادکشاورزی مدیریت منابع آبی را مورد توجه قرار دهند و همچون استان یزد کشت محصولات کمآبخواه را اجباری کنند.
