از وقتی پارکهای علم و فناوری در استانهای مختلف ایران راهاندازی شد، مشخص شد عزمی برای مدیریت تحصیلکردگان و فارغالتحصیلان رشتههای مختلف به وجود آمده است. یک پارک علمی و فناوری سازمانی است که به وسیله متخصصان حرفهای مدیریت میشود. مهمترین هدف این پارکها تمرکز بر افزایش ثروت جامعه از طریق بالابردن فرهنگ نوآوری و رقابتپذیری کسب و کارهای نهادهای دانشبنیان مرتبط با خود است. حالا قرار است در ۷ استان ساحلی که در شمال و جنوب کشور قرار دارند مناطق ویژه علم و فناوری دریایی ایجاد شود. مناطقی که توسعه علوم و فنون دریایی را در دستور کار خود قرار داده و حتماً تأثیرات آن ابتدا در این استانها و زندگی ساحلنشینان ظهور و بروز خواهد کرد.
در کنار تمام پارکهای علم و فناوری، ایران به خاطر دسترسی به بزرگترین دریاچه و مهمترین خلیج دنیا و همچنین دریایی که به تمام آبهای آزاد دنیا راه دارد به فکر توسعه علوم و فنون دریایی افتاد. بنابر این برای رسیدن به این مهم ایجاد مناطقی ویژه در استانهای ساحلی در دستور کار قرار گرفته که بتواند با شبکهسازی و ایجاد ساختاری درست و علمی راهی برای توسعه علوم دریایی باز کند. طرح ایجاد منطقه ویژه علم و فناوری دریایی زمینهای برای همافزایی نهادها و ارگانهای فعال در استان با هدف تشکیل یک زنجیره و اکوسیستم پیوسته است تا بتوان اهدافی همچون تسهیل در اجرای پروژههای مربوط به حوزه دریا که نیازمند مشارکت ارگانهای مختلف در استان است و همچنین شبکهسازی و ایجاد ساختارهای فیزیکی لازم جهت جلوگیری از مداخلات سیستمی و افزایش تعاملات را برنامهریزی کند. کاری که در سرعتی باورنکردنی زمینه سرمایهگذاری در جهت توسعه استانهای ساحلی را فراهم میکند.
اعمال مدیریت صحیح بر فعالیتهای پژوهشی
هماکنون ۳ استان گیلان، مازندران و گلستان در شمال کشور و خوزستان، بوشهر، هرمزگان و سیستان و بلوچستان در جنوبکشور به عنوان شهرهای ساحلی ایران به شمار میآیند که در مجاورت دریای خزر، خلیجفارس و دریای عمان قرار دارند. استانهایی که به نوبه خود از ظرفیتهای زیادی در عرصههای مختلف برخوردارند و پیشرفت و رشد آنها میتواند در گام اول تأثیر بهسزایی در معیشت ساحلنشینان و پس از آن در اقتصاد کشور داشته باشد. در همین راستا اولین و مهمترین گام در رشد این استانها، توسعه علوم و فنون دریایی است که از جمله راهکارها، ایجاد مناطق ویژه علم و فناوری دریایی است. در همین رابطه دبیر گروه ترویج و آموزش ستاد دریایی معاونت علمی و فناوری با بیان اینکه مناطق ویژه علم و فناوری، شبکهای انبوه از امکانات علمی، صنعتی، تولیدی، آزمایشگاهی، تحقیقاتی، زیرساختهای ارتباطی و افراد و اطلاعات است که در یک امتداد جغرافیایی و براساس یک نظام مدرن، با اهداف و راهکارهای معین و هماهنگ شدهاند، میگوید: «این مراکز با جذب سرمایههای ملی منطقهای و اشتراک منافع آوردههای همه طرفهای ذینفع و همافزایی میان سازمانها، مراکز و مؤسسات حاضر، سبب ارتقای نوآوری و توسعه علم و فناوری و در نتیجه توسعه تولید و اقتصاد و ایجاد جامعه دانامحور خواهند شد.» بهنام رضایی آسیابر با تأکید بر اینکه فرآیند تبدیل ایده به محصول نیازمند زیرساختهای مختلف اطلاعاتی، مدیریتی، حقوقی و مالی است، ادامه میدهد: «این مناطق ویژه، خدمات توسعه فناوری را با در نظر گرفتن همه این نیازمندیها در نظر گرفته و اقدام به استقرار واحدی فعال در حوزه خدمات تخصصی فناوری در یک مجموعه متمرکز کرده است.» این کارشناس دریا معتقد است با ایجاد این شبکه توسعه فناوری و اعمال مدیریت صحیح بر فعالیتهای پژوهشی و فناوری، زمان رسیدن به دستاوردهای مطلوب در بخشهای مختلف کاهش خواهد یافت.
ایجاد اشتغال در استانهای ساحلی
با گذری به استانهای ساحلی ایران نیاز به مناطق ویژه علم و فناوری دریایی به خوبی حس میشود. مناطقی با هدف کلان بهرهگیری همه جانبه از موهبت دریا و طراحی نظام توسعه هوشمندانه بر پایههای نوین و ثروتآفرینی از سواحل، بنادر و دریاها.
شنیدهها حکایت از آن دارد که ستاد توسعه فناوری و صنایع دانشبنیان دریایی معاونت علم و فناوری، در راستای بهرهگیری هرچه بیشتر توانمندیهای موجود دریایی کشور در جهت توسعه فناوریهای دریایی و همچنین در راستای سیاستهای کوچکسازی بدنه دولت و استفاده از ساختاری چابک و به دور از گسترش تشکیلات اداری، قصد دارد تا اهداف و مأموریتهای خود را با بهرهگیری از منابع موجود در نهادها و ارگانهای دریایی کشور و با سازماندهی واحدهای مستقر در استانهای ساحلی دنبال کند. دبیر گروه ترویج و آموزش ستاد دریایی معاونت علمی و فناوری در این باره میگوید: «این مراکز به صورت فعال، خدماتی همچون ارزیابی قابلیت تجاریسازی طرحهای فناورانه، خدمات حقوقی در حوزه علم و فناوری، ارزشگذاری فناوریها و یافتههای پژوهشی و بهرهمندی از خدمات مشاورهای به منظور توسعه فناوری و سرمایهگذاری نهادها همچنین بازاریابی ایدهها و تولیدات جدید را ارائه میدهند.» در فرآیند تجاریسازی، موضوع حمایت از طرحها و ایدههای جدید افراد و شرکتهای نوپا به عهده مراکز رشد فناوری است و پس از آن حضور شرکتهای دانشبنیان در بازارهای منطقهای و جهانی است که به عهده پارکهای فناوری است. پارکهای فناوری پذیرای اشخاص حقوقی یعنی شرکتهای فناور و دانشبنیان هستند. در پذیرش این شرکتها، عواملی همچون توانمندی فناوری و برنامههای شرکت در جهت توسعه و تولید فناوریهای جدید مورد ارزیابی قرار میگیرند. به همین خاطر در اکثر پارکهای فناوری کشور، مراکز رشد فناوری نیز ایجاد شده که وظیفه آنها حمایت از نخبگان جوانی است که ایدههای مناسبی را در حوزه فناوری دارند و این موضوع به دانشجویان یا فارغالتحصیلان دانشگاهی محدود نمیشود. هماکنون استانهایی مثل سیستان و بلوچستان، گلستان، خوزستان و بوشهر نیاز به کسب و کارهای کوچک دارند. مشاغلی که بتواند در کمترین زمان معیشت فعالان آن را تأمین کند. دبیر کارگروه ترویج ستاد دریایی میگوید: «تأثیرگذاری اجرای پروژهها بر کسب و کارهای کوچک و متوسط و فعالسازی آنها در سطوح استانی و ملی، ایجاد و توسعه مراکز رشد و پارکهای علم و فناوری به عنوان بستر کارآفرینی، فناوری و نوآوری و تغییر نظام فکری دانشگاهی از آموزشمحوری به سمت پژوهشمحوری، مبتنی بر نوآوری و کارآفرینی و تبدیل دانشگاهها به دانشگاههای کارآفرین، توانمندسازی نیروی انسانی در حوزه فناوری با برگزاری کارگاهها و همایشهای علمی و توسعه زیرساختهای فناوری منطبق با اولویتهای پژوهشی از دیگر برنامه ریزیهای صورت گرفته به منظور جلوگیری از مداخلات سیستمی و افزایش تعاملات است.»
