به گزارش جوان آنلاین، صبح نو در گزارشی نوشت: بعد از خروج آمریکا از برجام بود که آقای حسن روحانی، رییسجمهوری در دستوری به وزارت امور خارجه دکتر ظریف را مکلف کرد که ظرف چند هفته در مذاکره و رایزنی با کشورهای اروپایی و دو کشور بزرگ دیگر یعنی روسیه و چین رایزنیها، به این نتیجه برسد که آیا میتوانیم با همکاری پنج کشور آنچه را در برجام خواست ملت ایران بوده بهدست آوریم؟ روحانی این را هم تاکید کرد که اگر «ببینیم منافع ما تضمین نخواهد شد به زودی من با مردم ایران صحبت خواهم کرد و تصمیمات نظام را در آن شرایط به اطلاع مردم میرسانم.»به همین منظور رییس دستگاه دیپلماسی به چین و سپس به روسیه و بروکسل برای انجام مذاکرات سفر کرد. مذاکراتی که انگلیس از ارائه یک بسته پیشنهادی به ایران خبر داده بود. اما در ایام مذاکرات خبری از بسته پیشنهادی اروپا به تیم مذاکرهکننده هستهای ایران بیرون نیامد.
موضع اروپا بعد از مذاکرات بدون آمریکا
حال بعد از دور اول مذاکرات، سران اتحادیه اروپا که روز پنجشنبه در صوفیه، پایتخت بلغارستان گرد هم آمده بودند تاکید کردند: «بهعنوان اتحادیه اروپا به باقی ماندن در برجام متعهد هستیم.» ماکرون، رییسجمهوری فرانسه نیز تاکید کرد: «اتحادیه اروپا تصمیم گرفت از برجام و از منافع دولتهای عضو اتحادیه اروپا حفاظت کند.»
تضمین اروپا یا تضمین ایران!
تا اینجای مذاکرات معلوم است که طرف اروپایی تضمین خود را از ایران گرفته و متفوقالقول بر سر ماندن بر برجام تاکید و در بیانیهای عنوان کردند: «از فردا (جمعه 28 اردیبهشت) اقدامات برای مقابله با تحریمهای آمریکا علیه ایران را آغاز میکنیم.»اما تضمینهایی که اروپا باید به ایران بدهد چه شد؟ طبق دستور رییسجمهوری قرار بود ایران بعد از مذاکرات موضع خود را برای ماندن یا رفتن از برجام اعلام کند. گویا طرف اروپایی دست ایران را خوانده و میداند که ایران هرگز از این توافق خارج نخواهد شد، بنابراین در صدد گرفتن امتیاز از ایران برای ماندن خودشان در توافق است. حال بهجای آنکه ایران تضمین بگیرد خود به اروپا تضمین داده است!
خروج شرکتهای اروپایی همزمان با بیانیه اروپا
اما همزمان با بیانیه اتحادیه اروپا مبنی بر ماندن در برجام و مقابله با تحریمهای آمریکا، برخی از شرکتهای مهم اروپایی طرف قرارداد با ایران اعلام کردند که در صورت بازگشت تحریمها قادر به ادامه همکاری با ایران نخواهند بود. شرکت توتال فرانسه، زیمنس آلمان، شرکت کشتیرانی مولر مرسک از جمله آنها بودند. موضع این شرکت در قبال ادامه همکاری با ایران سایهای از تردید ایجاد میکند که آیا نشست رهبران اروپا برای حفظ توافق هستهای میتواند روابط تجاری با تهران را حفظ کند. همزمانی انتشار بیانیه و تصمیم این شرکتها در خروج از ایران جواب را تا حدود زیادی آشکار میسازد.
یک بام و دوهوای برجام
نشست سران کشورهای اروپایی یک خروجی دیگر هم داشت و آن تاکید مجدد آلمان، فرانسه و انگلیس بر نگرانیهای خود از برنامه موشک بالستیک ایران و فعالیتهای منطقهای ایران بود. به ادعای این کشورها اقدامات ایران موجب بیثباتی در منطقه شده لذا بر تعهدات خود برای مقابله با این موضوعات تأکید کردند. که این موضوع سیاست یک بام و دو هوای اروپا در برجام را نشان میدهد.اما آنچه باید مورد توجه قرار گیرد آن است که تیم مذاکرهکننده هستهای نباید تنها برای حفظ برجام، دیگر منافع ایران را زیر پا بگذارد و به دام مذاکرات بیحاصل یا مذاکره برای مذاکره نیفتد. تیم مذاکرهکننده ایران باید بدون خیالبافی واقعیتهای اروپا را در نظر بگیرد و اینکه چقدر این کشورها توان ایستادگی در برابر آمریکا را خواهند داشت.
معادله برد- باخت
امروز اروپا در نقش پلیس خوب همان اهداف پلیس بد یعنی آمریکا را بازی میکند تا بتوانند با تقسیم وظایف همانگونه که جلوی پیشرفت ایران در صنعت هستهای را گرفتند اما همچنان تحریمها ادامه دارد، توان موشکی و قدرت منطقهای ایران را نیز بدون هیچ هزینهای از ایران بگیرند. یک معادله «برد- باخت» به نفع طرف غربی. یعنی برای حفظ برجام نه تنها هستهای بلکه قدرت و توان موشکی خود را هم بدهیم و آنها هم دائماً با حربه بازگشت مجدد تحریمها ایران را منفعل کنند و جلوی هراقدام متقابل را بگیرند.
فرصت دو ماهه مجلس به دولت
همچنانکه تنها چندساعت بعد از شوی سیاسی ترامپ، نمایندگان مجلس شورای اسلامی طرح «الزام دولت برای اجرای قانون اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام» را با قید دو فوریت کلید زدند اما بهخاطر درخواست دولت آن را بین 45 تا 60 روز به تعویق انداختند.
در سال1394 بود که قانون اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام در مجلس شورای اسلامی مصوب شد و بعد از آن مقام معظم رهبری الزاماتی را برای اجرای آن قانون تعیین کردند. در بند دوم الزامات رهبری آمده که اگر نقض برجام صورت بگیرد، بایستی بند سه قانون اقدام متقابل اجرایی شود.
براساس این بند؛ دولت مسائل مربوط به برجام را رصد میکند و اقدامات متقابل در جهت احقاق حقوق ملت ایران را انجام میدهد و همکاری داوطلبانه را متوقف مینماید و توسعه سریع برنامه هستهای صلحآمیز جمهوری اسلامی را سامان میدهد، بهطوریکه ظرف مدت دو سال ظرفیت غنیسازی کشور به 193 سو
افزایش یابد.
آغاز طراحی «تولید سوخت» و پیشران هستهای از سوی ایران
اما بعد از گذشت چندسال از نقض عهدهای مکرر آمریکا، ایران تنها یکبار دست به اقدام متقابل زده است. در 24آذرماه95 بود که بعد از آنکه با رأی حداکثری مجلسین آمریکا قانون ایسا علیه ایران تصویب شد، رییسجمهوری در پی نقض برجام توسط آمریکا و پیرو تصمیمات شورای عالی امنیت ملی و هیات نظارت بر برجام، دستورهای جداگانهای را خطاب به وزیر امور خارجه و رییس سازمان انرژی اتمی صادر کرد. آغاز طراحی «تولید سوخت» و پیشران هستهای و پیگیریهای حقوقی و بینالمللی از جمله آنها بود که هر یک از این دو نهاد وظیفه داشتند یک ماه بعد گزارش کاری به رییسجمهوری ارائه دهند اما گویی مانور و تبلیغاتی بیش نبود.
طرح دو فوریتی الزام دولت به اجرای قانون اقدام متناسب و متقابل
حال اما بیش از یکسالونیم از این موضوع میگذرد و ما تنها شاهد سکوت دولت یا نامهنگاریهای وزارت امورخارجه در برخورد با نقض عهدهای آمریکا بودیم تا اینکه در 18اردیبشهتماه ترامپ طبق وعدههای انتخاباتیاش برجام را پاره کرد، چندساعت بعد از این نقض فاحش و آشکار نمایندگان مجلس در حاشیه جلسه علنی روز چهارشنبه مجلس، طرح الزام دولت به اجرای قانون اقدام متناسب و متقابل را تهیه کردند. این طرح که دارای قید دو فوریت است، دارای یک ماده واحده و سه بند است، در همان روز به امضای حداقل 30نماینده رسید. در صورت تصویب نهایی طرح دو فوریتی الزام دولت به اجرای قانون اقدام متناسب و متقابل، دولت موظف میشود ضمن آغاز غنیسازی و تولید آب سنگین، اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی و سایر همکاریهای داوطلبانه خود را با آژانس بینالمللی انرژی اتمی به حالت تعلیق درآورد. این طرح اما هنوز به جریان نیفتاده است چراکه دولت درخواست فرصتی برای مذاکره با اروپا کرد و مقاممعظمرهبری هم این مجوز را به تیم مذاکرهکننده داد، در این میان اما نمایندگان معتقدند که دولت باید گامهای ابتدایی و اولیه را برای آغاز اقدام متقابل برجام بردارد.آقای محمدحسین نقوی حسینی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در گفتوگو با روزنامه «صبحنو» درباره لزوم اقدام متقابل دولت در برابر نقض عهد ترامپ گفت: مطابق قانون اقدام متقابل هرگاه نقض آشکار و فاحش برجام صورت بگیرد، دولت موظف است این اقدامات را انجام دهد. خروج آمریکا از برجام نقض آشکار و فاحش برجام محسوب میشود و طبق این قانون موظف است که وظایف خود را انجام دهد.وی ادامه داد: البته هیات نظارت بر برجام با پیشنهاد رییسجمهوری مبنیبر مذاکره با اروپاییها برای ادامه برجام و جبران خسارات خروج ترامپ از توافق موافقت کردند؛ همچنین مقاممعظمرهبری هم مجوز مذاکرات را به دولت دادند اما تاکید کردند که به اروپاییها اعتماد ندارند، به همین دلیل هم فرصتی 45روزه تا دو ماهه به تیم مذاکرات داده شد.سخنگوی کمیسیون امنیت ملی تصریح کرد: تیم مذاکرهکننده حداکثر دو ماه فرصت دارند تا مذاکرات را به اتمام رسانده و تعهد کتبی از اتحادیه اروپا برای جبران خسارات خروج آمریکا از برجام را گرفته و در اختیار مجلس قرار دهند، در غیر اینصورت جمهوری اسلامی تصمیم دیگری اتخاذ میکند.وی در پایان خاطرنشان کرد: ما انتظار داریم که دولت در همین فرصت خود برای مذاکرات مقدمات اقدام متقابل برای بازگشت به توان هستهای پیش از توافق را آغاز کند تا درصورت شکست مذاکره با 1+4 بلافاصله برنامهها را عملی کنند اما متاسفانه دولت فرصتسوزی میکند.
