نويسنده: خاطره حسین زاده
در مساله آمایش سرزمین می توان به دیدگاه مقام معظم
رهبری نظر ويژه اي داشت که تاکید کردند با توجه به ضرورت تنظیم الگوی پیشرفت بر اساس
الگوی اسلامی ایرانی، کشور نیازمند یک الگوی صحیح توسعه است. این الگوی صحیح توسعه
می تواند از طریق اجرای صحیح آمایش سرزمینی تقویت و حاصل شود.
اما اگرچه در نظام برنامه ریزی ایران مبحث آمایش
سرزمینی بارها مورد توجه قرار گرفته اما تاکنون تکمیل و بهره برداری از چنین سندی در
کشور محقق نشده و بی شک توسعه نامتوازن استانها یکی از نتایج غفلت از تکمیل این سند
بوده است.
ایران با سابقه نزدیک به 50 سال برنامه ریزی تاکنون
2 بار تهیه برنامه های بلندمدت آمایشی را تجربه کرده است. تجربه نخست مربوط به مطالعات
دهه 50 است که با وقوع انقلاب اسلامی مسکوت ماند و تجربه دوم به سال 61 باز می گردد
که به دلیل وقوع جنگ تحمیلی و افزایش مشکلات و مسائل اقتصادی ناشی از آن به مرحله اجرا
نرسید.
با اين حال مرحله جدید مطالعات آمایش سرزمینی در
کشور از سال 76 شروع شد و تاکنون و با گذشت 20 سال هنوز به مرحله تکمیل نهایی نرسیده
است.
معاون امور آمایش سازمان و توسعه منطقه ای برنامه
و بودجه کشور در نشست اخیر هم اندیشی سازمان مدیریت و برنامه ریزی منطقه هشت کشور در
استان کرمان در این خصوص گفته است: با وجود اینکه 40 سال از طرح آمایش سرزمین در کشور
می گذرد اما این سند تاکنون عملیاتی نشده است.
وی همچنین از بازنگری در ضوابط سند آمایش سرزمینی
کشور خبر داده و گفته است: ناموزون بودن تعداد استانهای عضو هر منطقه و شکل نگرفتن
بستر تعامل میان استانها در یک منطقه از جمله مواردی است که باید در سند آمایش سرزمینی
بازنگری شود.
با این وجود می توان گفت یکی از مهمترین کاربردهای
سند آمایش سرزمین، توسعه متوازن و متعادل بین استانهای محروم و محرومیت زدایی از استانهای
توسعه نیافته است. این موضوع برای استان چهارمحال و بختیاری که با وجود ظرفیت های بیشمار
در سطوح نامناسب توسعه یافتگی قرار دارد از اهمیت بالایی برخوردار است.
کشاورزی نیمه سنتی، واحدهای صنعتی نیمه فعال، دامداری
سنتی، نبود صنایع تبدیلی و تکمیلی و ناتوانی در بهره گیری از ظرفیت های گرشگردی استان
در کنار چالش های دیگر سبب شده تا چهارمحال و بختیاری در ردیف بیکارترین، پرهزینه ترین
و کم درآمدترین استان های کشور جای گیرد.
این وضعیت می طلبد تا مسئولان امر در تکمیل سند
آمایش سرزمینی اهتمام و جدیت بیشتری به کار گیرند چرا که بدون این سند راهبردی نمی
توان چشم انداز روشنی برای توسعه استانهای کشور به ویژه استانهای توسعه نیافته متصور
شد.
اما با وجود چنین خلایی، استاندار جدید چهارمحال
و بختیاری برای رفع این کاستی و مشکلات ناشی از آن مهمترین برنامه مدیریتی خود را شناسایی
بسترهای توسعه در شهرستانهای 9 گانه و اولویت بندی آن در راستای تکمیل چرخه تولید در
استان عنوان کرده است.
اقبال عباسی در نخستین حضور خود در نشست شورای اداری
استان گفت: به زودی یک گروه مطالعاتی دانشگاهی ترجیحا از دانشگاه تهران مامور شناسایی
بسترهای توسعه در استان می شود.
مطالعاتی پس از شناسایی ظرفیت های استان، آنها را
اولویت بندی کرده تا در نهایت چند طرح کارشناسی شده برای تکمیل چرخه تولید در استان
ارائه گردد و بر اساس آن اقدامات عملیاتی هرچه سریع تر آغاز شود.
عباسی گفته که با تکمیل چرخه تولید در استان بسیاری
از مشکلات و موانع توسعه یافتگی چهارمحال و بختیاری برطرف می شود.
تدوين سند و بالابردن رضايت مردم
استاندار چهارمحال و بختیاری در جلسات مختلف نظیر
نشست بررسی مطالعات آمایش سرزمین، آمار، محیط زیست و توسعه پایدار استان گفته است:
تهیه و تدوین سند آمایش سرزمین، آمار، محیط زیست و توسعه پایدار استان باعث افزایش
رضایتمندی عمومی می شود.
وی برگزاری نشست های هم اندیشی را در تهیه و تدوین
سند آمایش سرزمین ضروری خواند و تصریح کرد: برخی قوانین و محدودیت های زیست محیطی نباید
مانع سرمایه گذاری صنعتی شود.
رئیس سازمان برنامه و بودجه چهارمحال و بختیاری
نیز با اشاره به مزیت های استان در طرح آمایش سرزمین، اظهار کرد: ارتفاع بالا و توزیع
نابرابر شیب کمتر از 15 درصد از مهمترین مشکلات و موانع توسعه ای استان است.
حبیب الله وفایی اظهار کرد: وجود منابع طبیعی مناسب،
توزیع خاک های مطلوب برای کشت آبی و منابع آبگیری چهارمحال و بختیاری در فلات مرزی
ایران جزو بهترین مزیت های توسعه ای این استان محسوب می شود.
وی یادآور شد: مطالعات طرح های توسعه ای و تدوین
سندهای علمی در این خصوص یکی از مهمترین راه های تسریع در روند توسعه همه جانبه و پویای
چهارمحال و بختیاری است.
معاون توسعه و برنامه ریزی سازمان برنامه و بودجه
چهارمحال و بختیاری و مدیر پروژه تهیه سند آمایش سرزمین، آمار، محیط زیست و توسعه پایدار
استان نیز در همین خصوص می گوید: هم اینک بین مدیران کل با کارشناسان دستگاه های اجرایی
این استان شکاف وجود دارد.
علیرضا شجاعی تاکید کرد: وجود همین شکاف باعث شده
تا روند بسیاری طرح های توسعه ای مانند سند آمایش سرزمین، آمار، محیط زیست و توسعه
پایدار چهارمحال و بختیاری طولانی شود.
وی تصریح کرد: تبدیل چهارمحال و بختیاری به قطب
ورزش و سلامت کشور از نکات مورد توجه در تهیه و تدوین سند آمایش سرزمین، آمار، محیط
زیست و توسعه پایدار استان محسوب می شود.
با این وجود جای بسی امیدواری است که مدیریت ارشد
استان به اهمیت توسعه مبتنی بر دانش واقف است و اگر بتواند برنامه پیشنهادی خود را
به نحو مطلوبی اجرا کند شاید پس از سالها زنگار محرومیت از چهره چهارمحال و بختیاری
زدوده شود.
