رعايت استانداردهاي بين المللي شرط محيط زيست براياحداث پتروشيمي در شمال کشور

احداث واحدهاي پتروشيمي در شهرهاي شمالي ايران که در ابان ماه سال جاري با اصرار و پيگيري وزير نفت و موافقت غير منتظره سازمان حفاظت محيط زيست مطرح شد، حالا وارد فاز جديدي شده تا قسمتي ديگر از سريال جدال بين طرح هاي اشتغالزا و توسعه اقتصادي و محيط زيست را به تصوير بکشد. در حالي که چند ماه پيش عيسي کلانتري رييس سازمان حفاظت محيط زيست موافقت خود را با صدور مجوز احداث واحدهاي پتروشيمي در مازندران و گيلان اعلام کرده بود، اظهارات اين مسئول طي روزهاي اخير مبني بر اينکه تنها زمانی با احداث پتروشیمی در استان های شمالی موافقت می کنیم که استانداردهای بین المللی رعایت شود از تغيير جهت ومشروط بودن موافقت اين سازمان براي اجراي اين طرح حکايت مي کند !

نويسنده: مريم احمدي

اواخر آبان ماه سال جاري وزير نفت درجمع نمايندگان مجلس از پيگيري جدي احداث واحدهاي پتروشيمي در سواحل درياي‌خزر خبر داد . طرحي که سالها به دليل ملاحظات زيست محيطي بر روي کاغذ مانده بود و مطرح شدن مجدد ان با توجه به شرايط آلاينده هاي فراوان زيست محيطي و وضعيت بحراني پساب ها فاضلاب هاي شهري و صنعتي به ويژه در شهرهاي شمالي اجراي ان دور از تصور به نظر مي رسيد . با اين وجود وزير نفت طي نامه‌اي رسمي به عيسي كلانتري رئيس سازمان حفاظت محيط‌زيست با تاکيد بر اين که وزارت نفت ساخت چند واحد پتروشيمي براي توليد پروپيلن از گاز طبيعي را در دستور كار خود قرار داده و با توجه به نياز اين واحدها به آب، خواستار صدور مجوز ساخت اين واحدها در سواحل خزر شد. در خواستي که در کمال ناباوري از سوي کلانتري پاسخ مثبت گرفت و زمينه ايجاد موجي از اعتراضات کارشناسان محيط زيست را فراهم کرد . ازانجا که دفع پساب هاي صنعتي و شيمايي و به ويژه پساب هاي پتروشيمي که خطرناک ترين مواد الاينده خاک ، اب و هوا هستند همچنان در بسياري از شهرهاي صنعتي و از جمله نواحي شمالي معضل اصلي محيط زيست محسوب مي شوند ، موافقت با چنين درخواستي اقدامي عجولانه و بدون استدلال منطق شمرده مي شد!

حالا پس از گذشت سه ماه از اين موافقت، رييس سازمان حفاظت محيط زيست در حاشیه همایش روز جهانی تالاب‌ها به صراحت اعلام کرده:" یقین داشته باشید تا تکنولوژی های جدید و روز دنیا وارد نشود، پتروشیمی در مازندران و گیلان احداث نخواهد شد".

کلانتري با بيان اينکه برخوردهای ما در حوزه محیط زیست علمی خواهد بود زیرا خودمان را مقید به حفظ محیط زیست و البته حفظ کشور می دانیم گفت : تنها زمانی با احداث پتروشیمی در استان های شمالی موافقت می کنیم که استانداردهای بین المللی رعایت شود، یعنی موافقت ما مشروط است و هنوز هیچ طرحی هم در این خصوص مطرح نشده است!

تداوم موافقت و مخالفت ها!

در حالي که وزير نفت در نامه خود به رييس سازمان حفاظت محيط زيست مدعي شده احداث واحدهاي پتروشيمي براي توليد پروپيلن مورد نياز کشور در در منطقه عمومي اميراياد مازندران و منطقه عمومي رودسر به دليل امکان دسترسي به دريا براي برداشت اب و بازگرداندن ان به دريا با رعايت استانداردهاي زيست محيطي پيش بيني شده است ، برخي کارشناسان محيط زيست بر تشديد بحران زيست محيطي در اين منطقه به ويژه در پنج کيلومتري منطقه گردشگري و اکوسيستم ارزشمند ميانکاله

از انجا که طي سالهاي اخير دریای مازندران به‌دلیل ورود پساب‌های صنعتی، شهری و روستایی، ورود آب کانال‌های زهکشی زمین‌های کشاورزی که مملو از کود و سموم شیمیایی است، با مشکلات بسیاری مانند کاهش قابل توجهی از جمعیت آبزیان، تغییر اکوسیستم منطقه و ... مواجه شده احداث پتروشیمی دراين منطقه قطعا در تشدید این بحران‌ها بسیار تاثیرگذار خواهد بود. همچنین میانکاله به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین و پراهمیت‌ترین تالاب‌های ایران از حضور و استقرار پتروشیمی تاثیر می‌گیرد و به دليل وسعت خشکي ان ممکن است به عاقبت درياچه اروميه دچار شود .

اين در حالي است که کارشناسان حوزه نفت هم معتقدند به دليل نوع فعاليت صنايع پتروشيمي احداث چنين واحدهايي علاوه بر کاهش خام فروشي نفت و توسعه اقتصادي کشور مي تواند سبب ايجاد اشتغال و رفع مشکل بيکاري در استان هاي شمالي کشور شود!

حر منصوری عبدالملکی فعال محیط زیست در اين خصوص با تاکيد بر اينکه بر خلاف ادعاي برخي مسئولان احداث واحدهاي پتروشیمی فرصت‌های خدادادی منطقه را از بین می‌برد گفت: پتاسیل‌هایی مانند شرایط اقلیمی خاص، دارا بودن استعداد طبیعی در اقتصاد باغداری و کشاورزی،آبزی پروری،مرکبات و دامداری و گردشگری مبتنی بر طبیعت‌گردی در این منطقه نادیده گرفته شده است. پتروشیمی به‌جای سودآوری برای عموم مردم تنها جیب سرمایه‌گذارن را پر کرده و از توزیع عادلانه ثروت جلوگیری می‌کند.

محمد درويش مدیر کل دفتر آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست نيز در اين خصوص معتقد است: اگرچه اجرای پتروشیمی براساس استاندارهای روز دنیا و مطابق ملاحظات زیست محیطی یکی از قول‌های وزارت نفت در این‌باره اما بايد دانست که پتروشیمی آلایندگی مانند فاضلاب دارد. وي افزود: براساس مصوبه سال 81 استقرار هر نوع واحد صنعتی که خروجی فاضلاب آلاینده داشته باشد در مناطق شمالی کشور ممنوع است. با اين حال حتي اگر بپذيريم که این واحد صنعتی با گاز کار می‌کند و آلایندگی آن نیز کم است اما بايد در نظر داشته باشيم که اگر دچار نقص فنی شود یا فیلترهای آن مشکل پیدا کند، به‌راحتی پساب آلوده وارد زمین‌های کشاورزی یا ایستگاه ارزشمند ماهیان خاویاری در نطقه میانکاله می‌شود.

وعده هاي شيرين، تجارب تلخ!

شايد بتوان دليل برخي مخالفت هاي کارشناسان محيط زيست و کم اهميت دانستن جنبه هاي اقتصادي اين گونه پروژه ها را در تجارب تلخ گذشته جستجو کرد . به عنوان مثال نیروگاه شهید سلیمی که طبق وعده ها بر پایه بالاترین استانداردهای زیست‌محیطی و با سوخت گاز احداث شد پس از مدتي با بهره گيري از سوخت مازوت به يکي از صنايع الاينده تبديل شد و بحران زيست محيطي را براي منطقه به ارمغان اورد! يا احداث خط لوله اتيلن غرب که به رغم مخالفت هاي بسيار به ثمر نشست امروز هشدارهاي مخالفان را محقق کرده و در کنار ايجاد مشکل کم ابي در غرب کشور دامنه الودگي زيست محيطي در اين منطقه را وسعت داده است!

واحدهای پتروشیمی ماهشهر از جمله نمونه هاي ديگري است که به رغم وعده مسئولان مبين بر بروز رساني تجهيزات اين واحدها همچنان جزو واحدهاي فرسوده با ميزان الايندگي بسيار زياد هستند!