نويسنده: محمدرضا هديلو
با توجه به مشکلات و پیچیدگی های فنی و سودآوری
فوق العاده بالای تولید بذرهیبرید، دانش تولید بذرهای هیبرید در انحصار شرکت های خارجی قراردارد و به همين دليل ايران
براي تامین بذر مورد نیاز هیبرید ارقام کشاورزی به ویژه سبزیجات کاملا وابسته است.
بطوريکه در حال حاضر 98 درصد بذور سبزی و صیفی جات کشور وارداتی است که سالانه طبق
آمار رسمی حدود 90 میلیون دلار و براساس آمار غیررسمی بالغ بر 200 میلیون دلار صرف
واردات آنها می شود. علاوه بر ارزبری، بذرهای وارداتی برای شرایط آب و هوایی ایران
اصلاح نشده اند و مصرف آب آنها نيز بالاست . با اين تفاسير اخیرا سیستم جدیدی برای تولید هدفمند
لاینها از طریق مهندسی ژنتیک در کشور ابداع شده که فرایند مهندسی معکوس را میسر میکند
که با توسعه آنها مي شود فرایند بهنژادی را در مدت زمانی کوتاهتر انجام داد.
*افزايش محصول با اصلاح معکوس
روز گذشته رئیس جهاددانشگاهی کشور با عنوان
کردن اين مطلب که بنا داریم پروژه تولید بذرهای هیبریدی را که منجر به افزایش محصولات
در زمینه صیفی جات و ملون ها می شود را آغاز کنیم، گفت:
"اخیرا تفاهم نامه ای با وزارت کشاورزی در
راستای تولید محصولات کشاورزی هیبریدی منعقد کردیم تا بتوانیم به تولید چند بذر هیبریدی
بپردازیم."
دکتر حمیدرضا طیبی با بیان اینکه در راستای این
تفاهم نامه، تولید از بذرهای هیبریدی به ما واگذار شده است، ادامه داد:" بذرهای
هیبریدی، بذرهای گران قیمتی هستند که اکنون جز اقلام وارداتی به شمار می رود، با تولید
این بذرها از هزینه واردات کاسته خواهد شد." بذرهاي هیبریدی متنوع هستند اما به گفته رئیس جهاددانشگاهی
، آنها در صدد هستند در گام نخست در مورد صیفی جات و ملون ها (خربزه و هندوانه) اقداماتی انجام داده
و تولید آنها را آغاز کنند.
طیبی در اين باره گفته با تولید بذرهای هیبریدی
تعداد تولیدات بیشتر خواهد شد و کیفیت بالاتر می رود. بذر هیبریدی بذری است که عقیم
شده و غیر قابل تکثیر است
در همين راستا مدیر گروه کشت بافت و سلول پژوهشکده
بیوتکنولوژی کشاورزی نيز مي گويد: "برای تولید بذرهای هیبرید باید به فناوری تولید
لاین های مادری بذور دست پیدا کنیم که شرکتهای بزرگ خارجی به هیچ وجه چنین تکنولوژی
ای را در اختیار ما نمی گذارند. البته راه میان بری هم برای رسیدن به لاین های مادری
هست که اصلاح معکوس از طریق تولید گیاهان دابل هاپلوئید است. محققان بخش کشت بافت و
سلول پژوهشکده با هدف تامین بذر هیبرید مورد نیاز کشور با تحقیقات گسترده به پروتکل تولید گیاهان دبل هاپلوئید و تولید لاینهای
مادری مورد نیاز تولید بذرهای هیبریدی دست یافته اند."
دکتر مهران عنایتی شریعت پناهی در توضیح این تکنیک
ادامه مي دهد: " گیاهان هاپلوئید گیاهانی هستند که تعداد کروموزوم های اصلی آنها
به نصف کاهش یافته است. بهنژادی از طریق گیاهان هاپلوئید فصلی جدید در برنامه های اصلاحی
است که به دلیل تولید لاینهای کاملا خالص از نسل F1 یک تلاقی خاص طی یک مدت بسیار کوتاه
بر روشهای سنتی کاملا برتری دارد. این کار با تولید گیاه هاپلوئید و بدست آوردن
لاینهای کاملا خالص دبل هاپلوئید از طریق دو برابر کردن تعداد کروموزوم های آنها میسر
است."
