محمدرضا سوري
گرچه در سالهاي اخير
نظام سلامت توانسته است با استفاده ازراهبرد مراقبت هاي بهداشتي اوليه به پيشرفت هاي
چشم گيري در سطح كلي سلامت مردم و بالا رفتن شاخصهاي مربوط به آن برسد، اما همچنان
يكي از مهم ترين دغدغه هاي سياستگذاران، برقراري عدالت در سلامت و دسترسي به خدمات
سلامتي است. موضوعي كه موجب
شد تا سرانجام دردولت يازدهم اجراي برنامه تحول سلامت را پس از يک مرحله مطالعاتي
شش ماهه از ارديبهشت ماه ۱۳۹۳ آغاز به كنار كند. درحالي كه به
گفته اين مجريان قرار بود با اجراي آنها برخي از مشكلات موجود درمان حل شود ، اما
وجود برخي كمبودهاازجمله تامين نشدن بودجه مورد نياز موجب شد تا اين طرح به مشكلات
بسياري مواجه شود كه نمونه كوچك آن نوسازي نشدن بيمارستانهاي فرسوده كشور بود كه به عنوان مثال مي توان به دوبيمارستان
در آستانه تخريب همدان به اسامي بیمارستان
فاطمیه وسينا اشاره كرد. موضوعي كه سبب
شد تا رئیس دانشگاه علوم پزشکی همدان با بحراني خواندن وضعيت اين مكانهاي درماني
از مسئولان بخواهد تا هرچه زودتر با تخريب اين مكانهاي به شدت فرسوده به فكرنوسازي
اين مراكز باشند.»
******
ازآنجايي كه سلامت افراد درجامعه ونداشتن
دغدغه براي درمان بيماري ها يكي ازاصول مهم دولتها بوده لذا درچند سال اخيرسعي شده
اين مهم به طرز قابل قبولي اجرايي شود ، با اين حال نبود بودجه وبرنامه ريزي ها
سبب شد تا روي كار آمدن دولت يازدهم ابن مهم اجرايي نشود.
سرانجام ارديبهشت ماه ۱۳۹۳ بود كه اين طرح مورد
اجراء قرار گرفت
به گفته مسئولان
وزارت بهداشت ،با اجراي طرح بزرگ نظام سلامت
درتمامي بيماران داراي بيمه پايه سلامت ساكن در شهرها كه در بيمارستان هاي دولتي
بستري مي شوند تنها ۱۰ درصد
از كل صورتحساب بيمارستان را پرداخت مي كنند و بيماران روستايي، عشاير و ساکنان شهرهاي
زير ۲۰ هزار نفر كه از طريق نظام ارجاع به بيمارستان
هاي دولتي مراجعه مي كنند ۵ درصد
هزينه هاي درمان را پرداخت مي کنند. همچنين بيماران و يا همراهان آنها براي تهيه دارو،
خدمات آزمايشگاهي و تصويربرداري و ساير ملزومات پزشکي به بيرون از بيمارستان ارجاع
داده نمي شوند.
از طرفي ،ماندگاري پزشکان عمومي و متخصص در مناطق
محروم يكي ديگر از بسته هاي خدمتي طرح تحول نظام سلامت بود تا مناطق محروم کشور معضل
کمبود پزشک نداشته باشند و مردم اين مناطق ناچار نباشند براي انجام امور درماني خود،
با زحمت و مشقت به شهر ديگري مراجعه کنند.
هدف از اجراي اين بسته، حذف زيرميزي در مناطق محروم
و افزايش دسترسي مردم به خدمات تخصصي و عمومي ازطريق افزايش ميزان دريافتي پزشکان شاغل دراين مناطق
بود تا بيماران مناطق محروم بتوانند تمامي خدمات درماني مورد نياز خود را از نزديکترين مکان
محل سکونت خود دريافت کنند.
همچنين حضور پزشكان متخصص مقيم در بيمارستا نهاي دولتي،حضور پزشك متخصص داخلي،
طب اورژانس، اطفال، جراحي عمومي، زنان و زايمان، بيهوشي مقيم اتاق عمل، ارتوپدي، قلب
و عروق و هر متخصص ديگر به تشخيص بيمارستان بصورت شبانه روزي در بيمارستان هاي دولتي
بالاي ۶۴ تخت امكان دسترسي مردم به پزشك متخصص براي
بيماران اورژانسي را فراهم مي كند. انجام به موقع معاينه و ويزيت بيماران، تعيين تکليف
بيماران اورژانسي در نخستين فرصت و پاسخگويي به موقع و بصورت ۲۴ ساعته در بيمارستا نهاي دولتي، فعال بودن
اتاق عمل در شيفت عصر و شب از ويژگيهاي اين بسته حمايتي بود.
ازطرفي ارتقاي کيفيت
خدمات بيمارستا نها از ديگر برنامه هاي طرح تحول سلامت بود كه بر پايه آن چهره فيزکيي
بيمارستان هاي دولتي مانند وضعيت اتاق ها، سرويس هاي بهداشتي و تخت هاي آسيب ديده بهسازي
و نوسازي مي شود و خدمات هتلينگ و سروي سهاي تغذيه و پرستاري ارتقا مي يابد.
ارتقاي كيفيت ويزيت
در بيمارستان هاي دولتي، كلينيك ها و بيمارستان هاي وزرات بهداشت بسته ديگر طرح تحول
سلامت است. اين طرح در ۵۶۰ بيمارستان
كشور اجرا مي شود و در اين طرح پزشكان متخصص، فوق تخصص و عمومي همكاري مي كنند. استانداردسازي
خدمات ويزيت از طريق بهبود وضعيت كلينيكي و تجهيزات كلينيكي، استانداردسازي زمان ويزيت
همكاران پزشك و توجه ويژه به معاينات باليني از جمله استانداردهاي اين طرح است. اجتناب
ازانجام تست هاي پاراكلينيكي بي مورد، جلوگيري از تكرار ويزيت هاي بي مورد و افزايش
دسترسي مردم به پزشکان متخصص از ديگر دستاوردهاي اين طرح است.
برنامه ترويج زايمان
طبيعي با هدف ارتقاي سلامت مادر و نوزاد از جمله برنامه هيي بود كه در روز نخست
اجراي اين طرح بزرگ به اجرا درآمد.
بر اساس اين برنامه،
تمامي بيمارستان ها ملزم به کاهش ميزان سزارين مي باشند. به منظور تشويق مادران به
انجام زايمان طبيعي و کاهش پرداخت از جيب ايشان، زايمان طبيعي در بيمارستان هاي دولتي
رايگان انجام مي شود و بيمار هيچ هزينها ي بابت زايمان طبيعي پرداخت نمي نمايد. به
علاوه، به منظور حفظ حريم مادر و خوشايندسازي فرايند زايمان طبيعي براي مادر، بهينه
سازي فضاي فيز کيي بخش هاي زايمان مد نظر قرار گرفته است. تشويق مراکز دولتي و ارائه
دهندگان خدمت به فراهم سازي روش هاي کاهش درد زايمان شامل روش هاي دارويي و غيردارويي
از ديگر اقدامات انجام شده به شمار مي رود. ترويج فرهنگ طبيعي بودن فرايند بارداري
و زايمان با برگزاري کلاس هاي آمادگي براي زايمان براي مادران باردار و توانمندسازي
ارائه دهندگان خدمت از ديگر اقدامات انجام شده در برنامه ترويج زايمان طبيعي مي باشد.
برنامه حفاظت مالي
از بيماران صع بالعلاج، خاص و نيازمند نيز يكي ديگر از بسته هاي حمايتي طرح تحول نظام
سلامت است. در اين برنامه بيماران مبتلا به بيماري هاي خاص و صعب العلاج تحت عنوان
مشترک بيماري هاي ويژه تحت پوشش معاونت درمان وزارت بهداشت قرار گرفته وهمچنين تشخيص و درماني بيماري مشمولان اين طرح توسط
دولت انجام مي گيرد.
يكي ديگر از برنامه
هاي طرح تحول راه اندازي اورژانس هوايي است كه از نيمه مرداد اجرايي شد. در مرحله نخست
۱۴پايگاه اورژانس هوايي با همکاري هوانيروز
و ارتش جمهوري اسلامي راه اندازي شد و حدود يک سوم کشور تا شعاع ۱۵۰ کيلومتري تحت پوشش اورژانس هوايي قرار گرفت
.
بي توجهي به وضعيت بيمارستانهاي فرسوده
از آنجا كه امكاني همچون اورژانسها ، مراكز
پليس ، آتش نشاني وبيمارستانها به خاطر خدمت رساني بايد همواره در مقابل آسيبها
مقاوم باشند لذا اين مهم بايد به شدت مورد توجه قرار بگيرد.
دراين ميان مي توان به عنوان نمونه مي توان به
بيمارستانهاي همدان اشاره كرد كه برخي از اين مكانها از لحاظ فرسودگي
درشرايط بدي به سرمي برند.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی همدان با اشاره به
وضعیت بیمارستانهای همدان،دراين خصوص مي گويد:«درحال حاضردوبيمارستان فاطمیه
وسينا ازجمله مراكز درماني استان هستند كه به علت عمر بالافرسوده ودر آستانه
فروريختن هستند.»
دکتر حبیبالله موسوی بهاربا اشاره به نبود
منابع مالي براي نوسازي اين مراكز مي افزايد:« برای ساخت بیمارستان200
تختخوابیزنان و زایمان در محل بیمارستان فاطمیه حداقل به 50 میلیارد تومان
اعتبار نیازمندیم.»
وی ادامه مي دهد:«بیمارستان سینا یکی دیگر
از بیمارستانهای فرسوده همدان است، گفت: این بیمارستان نیز نیاز به بازسازی و
تخریب دارد که برای ساخت یک بیمارستان 350 تختخوابی در این محل به 100 میلیارد
اعتبار نیازمندیم.»
هرچند در سالهاي اخير خدمات خوبي در زمينه
نوسازي مراكز درماني انجام گرفته است ، اما با نگاهي به اين اقداماتئ مي توان به
اين نكته پي برد تا رسيدن به نقطه مطلوب راه دورودرازي در پيش است.
قائم مقام وزیر بهداشت دراين خصوص مي
گويد:«با اقداماتي كه در طول ده سال گذشته در زمينه ايمن ونوسازي مراكزدرماني
انجام گرفته است آمار ۷۰ درصدی بیمارستانهای
فرسوده را به حدود ۴۷ درصد کاهش دادیم.»
دکتر ایرج حریرچی مي افزايد:« در شهر تهران بیمارستانهای دولتی در سال ۸۶، ۸۷ درصد فرسوده بوده
اند که هم اکنون آنها را ۷۵ درصد
کاهش دادیم و چشم انداز ما این است که تا سال ۱۴۰۰ به ۴۵ درصد کاهش یابد.»
وي
با اشاره به وضعيت بيمارستانهاي قدیمی و فرسوده تهران مانند بیمارستان
سینا، امام حسین، شریعتی وطالقانی ادامه مي دهد:« ایمنی کلی بیمارستانهای
دولتی و غیردولتی کشور در سال ۹۲، ۳۴ درصد بوده که هم
اکنون به ۴۸ درصد رسیده است.»
اين اظهارات درحالي كه شرايط به وجود آمده
براي اجراي اين طرح به شدت روند اجرايي آن را با اما واگر مواجه كرده است كه
اميدمي رود بزودي اين مشكلات حل شده وشرايط ادامه اجراي اين طرح بزرگ فراهم شود.
