اولين شهر خشتي جهان جادوانه مي شود

از ثبت جهاني يزد تا تبديل به مرکز معماري خشتي در جهان !

ثبت جهاني شهر تاريخي يزد توسط سازمان يونسکو در چند ماه گذشته، اتفاق خوشايندي است که جاودانگي اولين شهر خشتي جهان با معماري منحصربفردش را نويد مي دهد و مي تواند رونق اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي اين شهر را در پي داشته باشد. شهري که به عنوان يک بافت زنده خاص در دل کوير حالا فقط متعلق به ايران نيست و از حقوق جهاني برخودار شده است. حالا در شرايطي که برنامه هاي استراتژيک براي حفاظت از اين شهر در سطح بين المللي در حال تدوين است اخباري از ثبت اين معرفی اين شهر به عنوان مرکز معماری خشتی در جهان مطرح شده است. موضوعي که مي تواند نقطه عطفي در رونق صنعت گردشگري شهر تاريخي يزد محسوب شود.

نويسنده: مريم احمدي

در کنار تمام مزاياي اقتصادي و فرهنگي جهاني شدن شهر يزد، ثبت اين منطقه تاريخي با معماري منحصر بفردش مي تواند از ساخت و سازهاي بي رويه و غيراصولي به عنوان يکي از مهمترين دغدغه هاي مديريران شهري در بسياري از استانها، جلوگيري کند. در حال حاضر بخش اعظمي از مرکز شهر يزد را بافت قديم با معماري سنتي خشت و گل تشکيل داده و بخش ديگر که به عنوان منطقه توسعه يافته شناخته شده از معماري متفاوتي برخوردار است و پس از ثبت اين شهر خشتي مقرر شده معماري هاي جديد هم با بافت سنتي و خشتي هماهنگ شوند! مسئله اي که مي تواند جلوي ساخت و سازهاي بي رويه و غير اصولي در يزد را بگيرد و سيماي اين شهر تاريخي را حفظ کند .

حفظ چهره تاريخي شهر

در شرايطي که ضرورت توجه به مقاوم سازي بناها در شهرهاي کشور به منظور جلوگيري از بروز خسارات ناشي از حوادث طبيعي در دستور کار مسئولان شهري قرار گرفته است برخي کارشناسان سازه‌های گلی وخشتی يزد توانایی مقابله با زلزله را دارندو مي توان از اين پس اين سبک خانه سازي را تداوم بخشيد . عضو کمیسیون عمران مجلس با تاييد اين موضوع گفت: از آنجا که سازه‌های گلی وخشتی توانایی مقابله با زلزله را دارند به منظور حفظ معماري سنتي اين شهر مقرر شده در ساخت ساختمان ها و بناهاي جديد در يزد استفاده از آجر،بتون و سیمان منطبق با معماری سنتی باشد و اين مصالح بیش از اندازه به کارگرفته نشود. سید ابوالفضل موسوی بیوکی همچنين افزود: سازمان میراث فرهنگی، شهرداری و شورای شهر یزد موظف شده‌اند که ترمیم و نوسازی بناهاي خشت و گلي را با نظر کارشناسی و تحت نظارت و در چارچوب ضوابط میراث فرهنگی انجام دهند.

از انجا که مهمترين مسئله در ثبت جهاني هر منطقه و بنا، حفاظت و صيانت از آثار تاريخي است از اين رو مي توان گفت زنده نگه داشتن بافت زنده و تاريخي شهر يزد و جادوانگي اش يکي از مهمترين مزاياي ثبت جهاني اين شهر است. با توجه به اهميتي كه اكنون شهر تاريخي يزد در سطح جهاني يافته حفاظت جامع از نخستين شهر تاريخي ايران در فهرست جهاني يونسكو را در اولويت قرار مي گيرد و تمامي ساكنان وحتي بخش‌هاي دولتي و غيردولتي ملزم به حفاظت از بناهاي اين شهر هستند.

محمدحسن طالبيان، معاون ميراث فرهنگي كشور در اين خصوص گفت: از مزاياي مهم ثبت جهاني يزد اين است كه مديريت يكپارچه در بخش تاريخي يزد توسط افراد مسئول در تمامي بخش‌هاي مديريتي انجام مي‌شود. وي امكان توسعه كيفي، رسيدگي فوري به بناهاي تخريب شده، ساماندهي زمين‌ها در بافت ثبت جهاني شده و لايروبي مسير قنات‌هاي موجود زير اين شهر تاريخي و احياي آنها با هدف بازديد عمومي را بخشي از دستاوردهاي ثبت جهاني شهر تاريخي يزد عنوان کرد .

ضمن اينکه يزد پس از ثبت جهاني داراي حقوق جهاني شده و اگر اين شهر تاريخي در جنگ‌ يا بلاياي طبيعي دچار آسيب و خسارت شود همه كشورهاي عضو يونسكو متعهد به جبران خسارت‌ها براي اين شهر تاريخي هستند.

ثبت يزد به عنوان مرکز معماري خشتي جهان

چند ماه پس از ثبت جهاني شهر تاريخي يزد توسط يونسکو حالا اخباري از ثبت اين شهر به عنوان مرکز معماري خشتي جهان منتشر شده است. موضوعي که با توجه به بافت منحصربفرد خشتي يزد و قدمت آن دور از ذهن به نظر نمي رسد. بافت متراکم و پيوسته اين شهر که يک دست و منسجم کنار هم قرار گرفته و زندگي هنوز در آن جريان دارد علاوه بر اينکه امتيازي براي ثبت جهاني يزد محسوب مي شود مي تواند نام اين شهر را به عنوان اولين شهر خشتي در جهان به لحاظ معماري جاودانه کند.

طي روزهاي اخير نماینده مردم یزد در مجلس شورای اسلامی با اعلام اينکه به زودي یزد به عنوان مرکز معماری خشتی درجهان انتخاب می شود گفت: باتوجه به معماری شهر یزد به احتمال زیاد این شهر به عنوان مرکز معماری خشتی و گلی در جهان انتخاب می‌شود. موسوی بیوکی تحقق اين موضوع را راه موثري براي رونق گردشگري اين شهر عنوان کرد. چرا که طبق برآوردها اين شهر ظرفيت جذب 300 هزار نفر گردشگر را دارد و قطعا بعد از ثبت و فراهم شدن زيرساخت ها اين مهم محقق مي شود.