فرزين ماندگار
درباره فضای سينمايي دهه 60 در دوره وزارت ارشاد سيدمحمد خاتمي سخن بسيار گفته شده است؛ دوراني كه به واسطه مجله فيلم تأثيرات غيرقابل انكاري بر ذائقه و سمت و سوي سينماي ايران ايجاد شد و تا همين حالا هم غلبه همان ذائقه و سياستها را در سينماي ايران شاهد هستيم.
در تازهترين اظهارنظر درباره این دهه و فضای سينماي حاکم بر آن مهدي فخيمزاده و سيروس الوند در شماره جديد مجله «24» كه به پرونده سينماي ايران در دهه 60 اختصاص يافته است، روايتهاي جالبي از آن دوران ارائه دادهاند. ميزگردي كه با اجراي نيما حسنينسب به تأثير نقد و مطبوعات بر اين دهه ميپردازد. در بخشي از اين گفتوگو سيروس الوند ميگويد:منتقدان در دهه ۶۰ به جاي اينكه تماشاگر را پرورش دهند و مخاطب را باسواد كنند، انگار ميخواستند فيلمساز پرورش دهند و مدام به كارگردانها الگو ميدادند! اينطوري بود كه مجله فيلم با همه احترامي كه براي دوستان قائل هستم و معتقدم در جاهايي به سينما خدمت كرد، شد ارگان فارابي و ارشاد!
فخيمزاده نيز در ادامه با اشاره به تأثير مجله فيلم در درجهبندي ارشاد به فيلمها ميگويد: از جايي كه مجله فيلم پروانه مستمر دريافت كرد، سينما كاملاً تحت كنترل آنها قرار گرفت و مجله فيلم به صورت ابزاري برايشان كار ميكرد. اين دوتا خط مشي ذهنيشان يكي شد. فارابي سينماي مطلوب را در همين نوع جشنوارهاي و عرفاني ديد و مجله «فيلم» هم همان را ديد. اينها چيزي را تقويت ميكردند، مجله فيلم هم همان را تحسين ميكرد، آنها غير از آن را ميزدند، مجله فيلم هم همان را به شدت ميزد، مثل الان كه فيلمهاي «هنر و تجربه» سينماي دلخواه گلمكاني است، آن موقع هم آنجور سينما دلخواهشان بود و از درجهبندي هم حمايت ميكردند. فخيمزاده كه خود را يكي از عاملان اصلي تحريم مجله فيلم از سوي تهيهكنندگان براي عدمواگذاري آگهي فيلمها در دهه ۶۰ معرفي ميكند، گفت: كار به جاي نقد و تحليل به توهين و تمسخر رسيده بود، ميگفتند ما آزاديم نقد كنيم، ما هم گفتيم آزاديم به شما آگهي ندهيم. ارشاد هم نتوانسته بود كاري بكند، براي اينكه گفتيم دلمان نميخواهد، آگهي نميدهيم. در ادامه نيما حسنينسب ميافزايد: جالب اين است كه مجله فيلم خيلي زود كوتاه آمد و چند شماره هيچ نقدي منتشر نكرد و بعد هم رسيد به بخش گزارش اكران. الوند همچنين با اشاره به همسويي مجله فيلم با دولت ميگويد: يك نكته مهم اين است كه هنوز هم ميبينيم در جمعبنديهايي كه مجله فيلم ميكند، همسويي و نقطهنظرات حكومتي و دولتي زياد است.
