انقلابهاي اقتصادي، محصول انباشت قرنها سرمايههاي بلندمدت اجتماعي، اقتصادي، سياسي و فرهنگي بوده است. مناسبات توليدي پس از بردهداري و اضمحلال آن با شروع انقلاب كشاورزي، شروعي تأثيرگذار داشت. از زماني كه انسان انگيزه و ابزار لازم براي كار كشت روي زمين را به دست آورد. به دلايل جغرافيايي هرجا كه آب و رودخانهاي جاري بود، اجتماعات كوچك كشاورزي در آن شروع به رشد كرد. توليد كشاورزي و به دنبال آن پرورش دام راهي را گشود كه تا قرنها پس از آن مناسبات توليدي و دادههاي فرهنگي در آن تعريف ميشد. قرنها گذشت تا انقلابي ديگر تغييرات جدي در روابط توليدي، تناسبات و ملزومات اجتماعي پديد آورد، انقلاب صنعتي. با اختراع ماشين بخار و در ادامه انقلاب صنعتي انگلستان فصلي تازه روي مردم جهان گشوده شد كه با اختراع برق، تلگراف و... رو به تكامل نهاد.
گروهي از مردم شاغل در بخش كشاورزي، اينبار به نيروي محرك انقلاب صنعتي تبديل شدند، كارخانجات و معادن ذغالسنگ شروع به رشد كردند و فرصتهاي شغلي قابل توجهي به دست آمد. لازم به ذكر است كه با پذيرش اصل مداومت تغيير، صنايع، معادن و بخش توليد در دوران جديد و در ادامه شروع به بازآفريني خود كردند، اما در ادامه تحولات در دو دهه اخير انقلاب تازهاي در بخش كشف نشدهاي از صنعت به وقوع پيوسته است، انقلاب اينترنت و حاكميت گامبهگام اقتصاد ديجيتال و اين اواخر انقلاب چهارم، نانوروباتها و هوش مصنوعي، فصلي تازهای روبهروي جامعه بشري گشود و پيام مهمش اين بود كه اگر آمادگي براي پذيرفتن تغييرات مهم را نداشته نباشيم، زندگي و آيندهمان تيره و تار خواهد شد. تحولات اخير به ما يادآوري ميكند كه انسان امروزي حداقل هرنسل (10سال يكبار) بايد تغيير كند و شرايط زندگي قبلي را ترك كند؛ مانند خانههاي بزرگ قديمي كه در حال تبديل شدن به آپارتمانهاي كوچك هستند و تعدادشان بيشتر ميشود.
امروز طبيعت كارهاي توليدي پيچيدهتر شده و ميرود تا با نانوروباتها انقلابي ديگر با عنوان «هوش مصنوعي» به وقوع بپيوندد، اين خبر شايد ما را وادار كند كه به اين موضوع بينديشيم كه با آيندهاي بسيار متفاوت روبهرو خواهيم شد و خود را بايد آماده سازگاري و همسويي با آن كنيم تا بتوانيم بمانيم! در شرايط كنوني كشور ما و با توجه به سياستهاي اعمال شده توسط دولتها در سه دهه گذشته، متأسفانه تعريف رشد و توسعه در گسترش بيرويه صنايع سنگين مانند فولاد، خودرو خلاصه شده و در بخش كشاورزي هم با ادامه كشت به روش سنتي بيشترين آسيب را در كشور دچار خشكسالي و كمآبي، به منابع آبي زيرزميني كشور وارد كردهايم.
وقت آن رسيده كه با توجه به ادامه خشكسالي در كشورمان، تغييرات جدي و فوري در برنامههاي توسعه صورت پذيرد، كشاورزي به روش غرقابي تعطيل و كارخانجات آببري مانند فولاد، خودرو و برخي معادن در محدوده غيردرياها بسته شوند. زمان آن رسيده كه سوت پايان بازي براي بسياري از اشكال توليدات صنعتي كشور كشيده شود و تعريفي دوباره از صنعت صورت گيرد. صنعت آيتي، صنعت توريسم كويري نه شهري، صنعت حملونقل، صنعت ورزش، صنعت هنر (موسيقي، فيلم و سينما، تئاتر و نقاشي)، صنعت انيميشن و برخي ديگر از صنايع دنياي ديجيتال ميتواند جايگزين خوبي براي تفكرات و برنامههاي قبلي باشد.
گسترش بخش صنايع آيتي و خدمات فني مهندسي الكترونيك و كامپيوتر، مستلزم داشتن اينترنت پرسرعت و توسعه دفاتر آيسيتي روستايي و شهري طبق استانداردهاي جهاني است و به موازات آن و در صورت داشتن برنامهاي علمي و جدي براي رشد و توسعه، بايد به تعامل با همه كشورهاي جهان بپردازيم تا بتوانيم از مديريت، دانش، سرمايه و امكانات آنان بهره ببريم. ما براي گام نهادن به دنياي جديد، سخت نيازمند سرمايهگذاري در علوم و فنون جديد هستيم، نانوتكنولوژي و فناوري اطلاعات واقعيات كهنه و نخنما شده در بسياري از زمينهها در سرتاسر جهان را به چالش كشيده و فرصتهاي بسيار جالب را براي عاقلان، آگاهان و انسانهاي مسئوليتپذير و علاقهمند به فرداي بهتر كشور پديد آورده است. نخبگان تلاش كنند تصاويري واضح، دقيق و كافي در پيش چشم مردم و مسئولان قرار دهند.
*كارآفرين و مدرس دانشگاه
