49 مرحله را پشت سر گذاشته و حالا اين مرحله آخر است. هر روز يك مرحله را اجرايي كرده تا به مرحله بعدي راه يابد. 49 مرحله و حالا مرحله پاياني اصليترين مرحلهاي است كه اگر پشت سر بگذارد به خط پايان ميرسد. دختران نوجوان اصفهاني هم به جرگه افرادي پيوستند كه وارد مرحله پنجاهم بازي نهنگ آبي شدهاند. اين دو دختر 29 مهرماه براي به پايان رساندن مرحله آخر بازي نهنگ آبي از پلي در اصفهان خود را به پايين پرت كردند. در جريان اين حادثه يكي از اين دو كشته شده و نفر دوم به شدت آسيب ديده است.
خودكشي دو دختر نوجوان اصفهاني و فايل صوتي بهجا مانده از آنها نشان داد بر خلاف انكار برخي مسئولان بازي نهنگ آبي در ايران هم آنچنان جدي است كه قرباني بگيرد. پيش از اين نيز درباره اخبار ضد و نقيضي درباره قربانيان اين بازي آنلاين در كشورمان به گوش ميرسيد، اما همه اين اخبار تكذيب ميشد و شايد همين تكذيبهاي بدون پيگيري و برخورد با ارائه اين بازي در بستر فضاي مجازي موجب شد تا دو دختر جوان اصفهاني در اقدامي هماهنگ و همزمان خودشان را از روي پلي به پايين پرت كنند.
عبور از خط قرمز قربانيان نهنگ آبي
آنگونه كه كيانوش جهانپور، مدير روابط عمومي دانشگاه علوم پزشكي اصفهان خبر داده است، يكي از حادثهديدههاي خبر پل عابرپياده چمران به بيمارستان غرضي منتقل شده بود كه شب گذشته چشم از جهان فروبست و ديگري به بيمارستان امين اعزام شده كه هنوز در قيد حيات است و تلاشها براي نجات وي ادامه دارد.
جهانپور در خصوص وضعيت دو نوجوان در زمان رسيدن نيروهاي امدادي ميگويد: اين افراد در اثر شدت حادثه دچار شكستگيهاي متعدد در نقاط مختلف بدن شده بودند و فرد بستري در بيمارستان به دليل همين جراحات شديد هنوز به سطح هشياري نرسيده است.
در حالي كه پيشتر سرهنگ دوم علي نيكنفس در خصوص بازي آنلاين نهنگ آبي گفته بود: خوشبختانه اين بازي در ايران قرباني نداشته و برخي از تصاوير و فيلمهايي كه در اين زمينه وجود دارد و به اين بازي در ايران منتسب شده است، صحت ندارد. اين تصاوير مربوط به كشورهاي ديگر يا اقدامات ديگري است كه به اين بازي مرتبط نبوده و به اشتباه به كاربران ايراني نسبت داده شده است.»
وي هشدارهايي را كه در فضاي مجازي در خصوص بازي نهنگ آبي در شبكههاي اجتماعي دست به دست ميشد، هجمه رسانهاي خوانده بود كه بيش از آنكه به واقعيتها بپردازد، دامنه شايعات را توسعه داده و باعث ايجاد هراس در جامعه و خانوادهها شده است و تأكيد كرده بود: بازتابهاي گسترده بازي نهنگ آبي در رسانهها همان ترفندهاي هوكس خبري و ناشي از شيطنت برخي از كاربران است.
اما حالا جهانگير كريمي، معاون اجتماعي نيروي انتظامي استان اصفهان درباره حادثهاي كه براي دو دختر جوان اصفهاني رخ داده ميگويد: دو نوجواني كه روز گذشته از پل چمران به پايين پريدند، پيش از اقدام صداي خود را ضبط كردهاند و در اين فايل صوتي از خانواده خود خداحافظي و دليل اقدام خود را انجام بازي آنلاين نهنگ آبي در فضاي مجازي اعلام كردهاند.
تقويت لذت براي بردگي كاربران
مردم بازيها را دوست دارند. بازيهاي ديجيتالي در سال 2010، 25 ميليارد دلار فروش داشتهاند، اما بازي نهنگ آبي بر اساس اصول روانشناختي طراحي شده است. فيليپ بوديكن، جوان ۲۱ ساله روسي و دانشجوي اخراجي رشته روانشناسي، طراح بازي نهنگ آبي كار خود را از سال ۲۰۱۳ آغاز و تمام مراحل را با كمك روشهاي گيميفيكيشن (بازيوارسازي) و اصول روانشناسي ترسيم كرده است. اين بازي از 50 مرحله تشكيل شده است. بازي به نحوي طراحي شده كه كاربر بايد قدم به قدم جلو برود، به همين دليل اغلب در هر روز، فقط يك وظيفه به وي محول ميشود و فقط بايد يك مرحله را پشت سر بگذارد. طراحيهاي گيميفيكيشن يا بازيوارسازي بدين معناست كه با قرار دادن كاربر در داخل چيزي شبيه بازي وي را ترغيب به كاري ميكند كه به آن مايل نيست، اما با اين روش انگيزه و لذت در كاربر تقويت ميشود و همان كاري را ميكند كه بازيساز از وي خواسته است.
بازياي كه همچنان در اپاستور هست
فرزانه شريفي، دكتراي علوم ارتباطات و جانشين معاونت آموزش و پژوهش بنياد ملي بازيهاي رايانهاي ميگويد: اين بازي، برنامه يا اپليكيشني براي نصب ندارد. متخصصان علم بازي وارسازي به خوبي ميدانند نهنگ آبي در واقع كانسپت بازي يا ARG است و برنامهاي براي نصب نياز ندارد كه در App Store يا Google Play يافت شود.
اين دكتراي علوم ارتباطات معتقد است: آنچه طراح نهنگ آبي و ساير بازيهاي خشونتبار را ترغيب به ساخت ميكند، انگيزههاي بالاي روانشناختي، جامعه مصرف، فروش بالا و موارد مشابه است.
خطر در كمين 23 ميليون گيمر
مطابق آمار اعلام شده از سوي مديريت پژوهش بنياد ملي بازيهاي رايانهاي كه با عنوان دايرك از آن ياد ميشود، در جمهوري اسلامي ايران 23 ميليون نفر گيمر وجود دارد كه هر گيمر در شبانهروز به صورت متوسط 79 دقيقه صرف بازيهاي ديجيتالي ميكند. دو دختر اصفهاني كه براي رسيدن به خط پايان بازي نهنگ آبي زندگي خود را به پايان رساندند هم نمونههايي از اين 23 ميليون گيمر بودند و اين يعني احتمال دارد اين بازي باز هم قرباني بگيرد. صرفنظر از نهنگ آبي بازيهاي ديگري نيز هستند كه شايد برنده شدن در آنها نيازي به خودكشي نداشته باشد، اما آسيبهاي روانشناختي، تحصيلي و اجتماعي برونداد غيرقابل انكار بسياري از آنهاست و مسئولان حوزه فضاي مجازي هنوز درگير فيلتر كردن يا نكردن برخي سايتها و كانالها هستند.
