بعد از آلودگي‌ها، نوسانات اب، درد تازه خزر

چند سالي مي شود که درياي خزر در اثر آلودگي ناشي از فعاليت هاي انساني باکاهش کيفيت آب و آلودگي مواجه شده و حيات اين اکوسيستم ارزشمند در معرض تهديد جدي قرارگرفته است. از تخليه مواد مفتي و مضر ناشي از فعاليت منابع دريايي و مستقر در خشکي در مرزهاي داخلي گرفته تا نقش آلاينده 5 کشور ساحلي درياي خزر، محيط زيست بزرگترين درياچه جهان را به نابودي کشانده است. حالا مدتي است اخباري از وجود مشکل جديد نوسات اب خزر منتشر شده است!

نويسنده: مريم احمدي

چندي پيش همزمان با روزي که از سوي سازمان ملل روز درياي خزر نام گرفته مدیرکل بنادر و دریانوردی گیلان از نابودی حیات اکولوژیکی و اقتصادی خزر دراثردخالت هاي شتابزده انساني ابراز نگراني کرد. وضعيتي که حسین چراغی ان راناشي از کاهش کيفيت و الودگي بيش از حد آب بزرگترين درياچه جهان دانست.

بنا به گفته اين مسئول، خزر با تنوع زیستی بسیار غنی با گونه‌های خاص ژنتیک جانوری، گیاهی و همچنین ۱۵ میلیون سکنه حاشیه خود، با هجمه بیش از حد بهره برداری پرشتاب و کم ملاحظه اقتصادی ‌مواجه شده و حيات اکولوژیکی و اقتصادی اين اکوسيستم طبيعي روبه نابودي است ! وضعيتي که اگرچه طي سالهاي اخير مورد توجه سازمان ملل هم قرار گرفته اما هنوز کمابيش پابرجاست . دراين ميان چندي است نوسانات اب اين دريا نيز به عنوان عامل تهديد کننده ديگري مطرح شده است.

بروز خسارت هاي جاني و مالي در اثر نوسانات

دریای خزر به‌عنوان بزرگترین حوضه آبی محصور در خشكی طي سالهاي اخير به دلايلي چون خشک‌سالی در حوضه آبریز خزر ، کاهش بارش و درنتیجه کاهش آبدهی رودخانه‌ها و ده ها عامل انساني چرخه های متعدد نوسان تراز آب را تجربه کرده است. تراز آب دریای خزر نسبت به ۲۰ سال گذشته ۱.۲۰ متر کاهش‌یافته و خشک‌سالی نیز در حوضه آبریز خزر، کاهش بارش و درنتیجه کاهش آبدهی رودخانه‌ها، موازنه منفی بیلان آبی را منجر شده اما افزايش بي سابقه و ناگهاني اب درياي خزر در ماه هاي اخير سبب نگراني برخي کارشناسان شده است. چرا که سالهاي گذشته پس روي و پيش روي اب دريا سبب تحميل خسارت مالي و جاني به کشورهاي ساحلي خزر شد و حالا بيم ان مي رود با توجه به برخورداري 865 کيلومتري کشورمان ازساحل درياي خزر تداوم اين نوسانات چنين خساراتي را برجاي بگذارد. ضمن اينکه اين نوسانات مي تواند تغییر شکل سواحل، شکل‌گیری محیط‌های آبی جدید و جابجایی زیستگاه آبزیان ، خشک شدن یا غرقابی پهنهٔ ساحلی، خشک شدن یا تشکیل مرداب‌ها و تغییر گسترهٔ خلیج‌ها و دلتاها ، تغییر در پارامترهای فیزیکی و شیمیایی آب را رقم بزند. از انجا که طبق گزاراشات مرکز مطالعات ملي درياي خزر خطرات ناشی از نوسانات سطح آب ، محیط زیست دریای خزر و خصوصیات اکولوژیکی و آب نگاری منحصر به فرد آن را تهدید می کند و نقش عوامل انساني در اين پديده نيز محرز شده قراراست با همکاري دولت هاي ساحلي خزر و سازمانهاي بين المللي اين مسئله پيگيري شود. اين در حالي است که ايران به دليل شرايط خاص جغرافيايي از عدم ملاحظات زيست محيطي کشورهاي ساحلي بيشترين زيان را مي بيند !