مراکزي که براي گردشگري مهم است اما براي مسئولان بي‌اهميت!

با اينکه موضوع ميراث فرهنگي کشورها و استفاده از پتانسيل منابع طبيعي و تاريخي و گردشي براي جذب توريست سالهاست که در تمام دنيا مورد توجه ويژه قرار گرفته است اما در ايران هنوز در اين مورد فقط حرف ميزنيم و آمار و ارقام ميدهيم و از درآمدهايي که صنعت گردشگردي دارد و مي تواند در اين زمينه به بالاتر از درآمدهاي نفتي برسد، مي گوييم. اين حرافي ها در حالي صورت مي گيرد که بسياري از آثار سالهاي سال است که زير گرد و غبار بي توجهي ها قرار گرفته اند و در حال نابودي هستند. مثل منطقه باستاني "شهريري" در اردبيل و "باغ بیرم آباد" منسوب به بیرام بیگ در کرمان.

نويسنده: محمدرضا هاديلو

در گوشه اي از اردبيل منطقه اي باستاني و تاریخی معروف به «شهریری» وجود دارد که با بیش از ۴۰۰ هکتار وسعت در شمال غربی روستای پیرازمیان در ۳۱ کیلومتری شرق شهرستان مشگین شهر در کنار رود قره سو قرار داشته و از سه قسمت دژ نظامی، معبد و «قوشا تپه» تشکیل می‌شود.

به تعبیر پژوهشگران «شهریری» در دنیا بی‌نظیر است و قبل از آنکه اراده‌ای برای کشف رموز آن باشد، بی‌تدبیری موجب شده تا به فرسایش و نابودی تدریجی گرفتار شود.

به نظر می‌رسد هرچقدر اين منطقه از نظر باستانشناسان شگفتی‌آفرین است، برای مسئولان اهمیت خاصی ندارد. بطوریکه اشتباهات در نگه‌داری از استل های سنگی این منطقه موجب شده، کارشناسان از فرسایش و نابودی تدریجی یکی از قدیمی‌ترین آثار باستانی کره زمین ابراز نگرانی کنند.

در کل منطقه باستانی پیرازمیان خبری از نگهبانی جدی، دوربین‌های مداربسته و تمهیدات امنیتی نیست. مواریث تاریخی و باستانی حتی به اندازه پارکینگ خودروها نيز ارزش محافظت ندارند.

بطوریکه ضعف نگه‌داری موجب شده تخریب‌ها و حتی گاهی سرقت سنگ افراشته‌ها برای پژوهشگران به افسوس تبدیل شود.

سنگ افراشته‌هايي که به تعبیر مدیرکل میراث فرهنگی استان اردبیل هزاران سال در دل خاک بودند و با شرایط طبیعت هم هوا شده بودند، با سوتدبیر ها بیرون کشیده شدند و در معرض جریان هوا قرار گرفتند.

باغي 450 ساله اما دور از چشم ها

چند هزار کيلومتر دورتر از اردبيل و در قلب ايران باغي تاریخی بنام بیرم آباد سالهاست که بکندي در حال مرمت است و مردم شهر کرمان در انتظارند که درب های این بنا پس از ۴۵۰ سال باز شود تا حداقل بدانند چه ميراثي در جوارشان بوده و خود از آن بي اطلاع.

حکایت باغ بیرم آباد کرمان جالب تر از همه آثار تاریخی در این شهر است، این باغ بزرگ که ۴۸۰ سال قدمت دارد در بخش شرقی کرمان و در دامنه کوه و در جوار تخت درگاه قلی بیگ قرار گرفته است.

سالهاست که مردم کرمان از کنار این باغ تاریخی می گذرند و برج و باریش را می بینند اما تا کنون کمتر شهروند کرمانی موفق شده است داخل این باغ را مشاهده کند.

با وجود تمام اما و اگرهایی که در خصوص مسائل فنی مرمت این باغ طی ماههای اخیر مطرح شده است اما هنوز هم مردم نتوانسته اند منظر این باغ را از نزدیک ببینند.

با اين تفاسير کارشناسان معتقدند نزدیکی این باغ به سه بنای تاریخی قلعه دختر و قلعه اردشیر، گنبد جبلیه و تخت درگاه قلی بیگ و مجاورتش با جنگلی که در دامنه کوه قرار گرفته است می تواند این باغ تاریخی را به یکی از قطبهای گردشگری ایران تبدیل کند.

بهر حال باغ فتح آباد و بیرم آباد نمونه بی توجهی به آثار تاریخی شهر کرمان است که پس از قرنها بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است اما مردم از این بیم دارند که بازسازی بیرم آباد به دلیل مشکلات کمبود اعتبار با چالش مواجه و به سرنوشت پروژه های شهری راکد کرمان گرفتار شود.

موضوعي که مدیرکل میراث فرهنگی استان کرمان درباره آن مي گويد: "باغ بیرم آباد منسوب به بیرام بیگ است، کتیبه های زیبای صفوی تا چندی قبل در این باغ وجود داشته است باغ بیرم آباد ۴.۵ هکتار وسعت دارد و بر اساس وقفنامه موجود، در زمان قاجاریه توسط چهار تن از فرزندان قلی بیک به آستان قدس رضوی واگذار شده است."

محمود وفایی ادامه مي دهد: " کار بازسازی این باغ مطابق با تفاهم نامه ای که در این زمینه منعقد شده است توسط کارشناسان میراث فرهنگی استان کرمان و براساس پلان اصلی در حال انجام است. در مرمت این بنای تاریخی از مصالح بومی و اصیلی که در احداث باغ استفاده شده بهره برده می شود و کار مرمت بدون وقفه ادامه دارد و امیدواریم با اختصاص اعتبار لازم به زودی به پایان برسد."