علياكبر اقبالي
اصلاحطلباني كه در ابتداي دولت يازدهم از دولت روحاني با عنوان رحم اجارهاي نام برده بودند، حال و در ابتداي دولت دوازدهم احتمالاً مطمئن شدهاند كه پروژه رحم اجارهاي به عكس خود بدل شده است.
تا حدي قابل پيشبيني بود كه روحاني دولت دوازدهم در نوع مواجهه با اصلاحطلبان حتي با روحاني دولت يازدهم هم متفاوت خواهد بود. در واقع تفاوت دور دوم با دور اول رياست جمهوري روحاني اين است كه وي در دولت يازدهم به اصلاحطلبان نياز بيشتري داشت چراكه انتخابات دوازدهم پيشرو بود، اما حالا ديگر انتخاباتي هم نيست كه روحاني نياز به آراي اصلاحطلبان داشته باشد. اين در حالي است كه روحاني با افزايش چند درصدي آراي خود نسبتبه قبل، احتمالاً احساس قدرت بيشتري ميكند و بر همين اساس، كمتر از گذشته خود را مديون اصلاحطلبان ميداند، البته نگاهي به نوع برخورد روحاني با اصلاحطلبان در چهار سال دولت يازدهم نيز نشان ميدهد كه او در آن زمان هم به اصلاحطلبان باج نميداد و همواره تلاش ميكرد آنها را بهدنبال خود بكشاند و با اهداف و برنامههاي مدنظر خود منطبق كند.
با اين همه اصلاحطلبان پيروزي روحاني در انتخابات دوازدهم را حتي بيشتر از انتخابات قبلي مديون خود ميدانند و همين امر هم موجب شده تا آنها در هفتههاي اخير بارها براي دولت روحاني و بهويژه براي تركيب كابينه او تعيين تكليف كنند و «بايد»هايي را براي روحاني تعريف كنند. اين مسئله تا حدي بود كه همان ابتدا، واكنش صريح حسامالدين آشنا، مشاور فرهنگي رئيسجمهور و از چهرههاي نزديك به روحاني را موجب شد و وي نوشت: «كاسبان بهاصطلاح اصلاحطلبي كه باجخواهي رسانهاي و سياسي از رئيسجمهور را آغاز كردهاند، بدانند روحاني خاتمي نيست؛ نه تعارف ميكند، نه مأخوذ به حيا ميشود.»
محمود واعظي، وزير ارتباطات دولت يازدهم و از ديگر چهرههاي نزديك به روحاني نيز در مصاحبهاي نسبت به سهمخواهي اصلاحطلبان واكنش نشان داد و گفت: «سهمخواهي از روحاني در چينش كابينه اصلاً تفكر درستي نيست. مردم در 29 ارديبهشت 24 ميليون رأي به آقاي روحاني دادند و از رئيسجمهور انتظار دارند به وعدههايش عمل كند. بنابراين دست رئيسجمهور در چينش كابينه بايد باز باشد. اگر قرار باشد رئيسجمهور كابينه تحميلي داشته باشد كه نميتواند به وعدههايش عمل كند.»
اصلاحطلبان اما همچنان به مسير تعيين تكليف براي روحاني ادامه دادند و كار به جايي رسيد كه چند روز قبل حتي روزنامه «شرق» نيز با نااميدي از رايزنيهاي اصلاحطلبان درباره كابينه دوازدهم نوشت: «رايزنيها و گمانهزنيها درباره كابينه دوازدهم همچنان ادامه دارد، اما از نقلقولهاي فعالان اصلاحطلب چنين برميآيد كه دوز اصلاحطلبي كابينه دوازدهم پايين خواهد بود و حسن روحاني بهمثابه تصميم شخصي خود در سال ٩٢ عمل خواهد كرد.»
اما اوج شكافها بين اصلاحطلبان و دولتيها جايي بود كه محمدرضا عارف در نشست همانديشي شوراي عالي سياستگذاري اصلاحطلبان، با بيان كنايهاي تند خطاب به روحاني، از اينكه رئيسجمهور اصلاحطلبان را وارد بازي نميكند، انتقاد كرد: «بعضيها پيروز ميشوند يادشان ميرود چهكساني برايشان زحمت كشيدند و من اين گلايه را دارم. در شوراي عالي دو كار مهم پيشرو داشتيم: پيروزي در انتخابات سال 96 و ادامه گفتمان اصلاحات كه به اتفاق آرا آقاي روحاني رأي آورد. نتيجه انتخابات اتفاقي نبود بلكه نتيجه شعار اميد، آرامش و رونق اقتصادي بود. اگر ما را دنبال نخود سياه نفرستند، قصد ما كمك كردن و ادامه راه است. در انتخابات ارديبهشت ماه هيچ شكي نيست كه پيروزي روحاني مديون اصلاحطلبان است. خواهش ما در آستانه تشكيل دولت دوازدهم، همراهي و هماهنگي با فراكسيون اميد است و هيچ سهمخواهيای نخواهيم داشت. انتظارمان از روحاني اين است با شوراي عالي اصلاحطلبان مشورت كند.»
اين سخنان عارف با واكنش رسانههاي حامي دولت همراه بود تا جايي كه يكي از رسانههاي اصلي حامي دولت با حمله تند به عارف نوشت: «عارف دستبردار نيست! همان كسي كه در ميان قحطالرجال سالهاي اخير كه بر اثر كنارهگيري يا كنار گذاشتن برخي چهرههاي اصلي جريان اصلاحات، يكباره مهم شد! او حالا تصور ميكند رئيس يك جبهه بزرگ به نام اصلاحطلبان است. او حالا پس از انتخابات تصور ميكند روحاني مديون او و شوراي كذايي اصلاحطلبان است و بهدنبال سهمخواهيهايي است كه بار ديگر، نزاع و اختلاف را برميانگيزد و ناراحتي مردم را موجب ميشود. نكته جالب اينجاست كه هرگاه او انتظارات خود از روحاني در مورد كابينه آينده را مطرح ميكند، تأكيد ميكند كه بهدنبال سهمخواهي نيستم!» افزون بر اين، كار عارف به مجادله در فضاي مجازي با حسامالدين آشنا نيز كشيد؛ جايي كه عارف در توئيتي آورده بود: «همراهي، هماهنگي و همدلي با جريان اصلاحات، رمز موفقيت دولت دوازدهم است و گفتمان اصلاحات در اين مسير دنبال سهمخواهي نيست» و آشنا در پاسخ به او نوشت: «درست است كه گفتمان از جنس سهمخواهي نيست، اما امان از سهمخواهيهاي افراد به اسم جريان.» همچنين الياس حضرتي، نماينده عضو فراكسيون اميد كه در روزهاي گذشته اخبار كابينه دوازدهم از صفحه شخصي او منتشر ميشد، چند روز قبل در توئيتي نوشت: «اخبار خوب و خوشايندي از بستن ليست كابينه به گوش نميرسد، مخصوصاً در تيم اقتصادي. اميدوارم اين اخبار درست نباشد.»
اين در حالي است كه در روزهاي گذشته خبري مبني بر استعفاي اسحاق جهانگيري از سمت معاون اولي رئيسجمهور نيز در برخي رسانهها منتشر شد؛ خبري كه فارغ از صحت يا عدمصحت آن، يك واقعيت را بيشتر نمايان كرد و آنهم وجود اختلافات جدي بين اصلاحطلبان و حسن روحاني است؛ اختلافاتي كه محمدعلي ابطحي، فعال اصلاحطلب اينگونه بر آن صحه گذاشت: «روحاني در دور دوم فقط عقبه اصلاحطلبي داشت و مخالفان همه كار عليه او كردند. كابينه اگر پاسخ به سهمخواهي مخالفانش باشد، عقبهاش را از دست ميدهد.» به نظر ميرسد، حسن روحاني بهدرستي به موقعيت و شرايطي كه اصلاحطلبان در آن قرار دارند، واقف است. روحاني بهخوبي ميداند كه در انتخابات، اصلاحطلبان چارهاي جز حمايت از او نداشتند كه اگر داشتند، هيچگاه از او حمايت نميكردند. روحاني خوب ميداند عملكرد افراطي و ضد منافع ملي جريان اصلاحطلب در فتنه 88 پاشنه آشيل اين جريان شده و آنها چارهاي جز همراهي با او ندارند. اصلاحطلباني كه در ابتداي دولت يازدهم از دولت روحاني با عنوان رحم اجارهاي نام برده بودند، حال و در ابتداي دولت دوازدهم، احتمالاً مطمئن شدهاند كه پروژه رحم اجارهاي به عكس خود بدل شده و اين اصلاحات است كه رحم اجارهاي دولت و جريان نومحافظهكاري شده است!
