جواد محرمی
آنقدر هنر ايراني در 50 سال اخير دچار شبهه روشنفكربازي شده كه توليد و اجراي نمايشي درباره موضوع مهم تاريخي چون هفتم تير نوعي خرق عادت محسوب ميشود. در برهوت تئاتر ايران كه ماهانه شاهد حدود 80 نمايش فقط در تهران هستيم و قريب به اتفاق آنها با تمهايي بيارتباط با مسائل جامعه توليد و اجرا ميشوند، به روي صحنه رفتن نمايشي درباره ماجراي هفتم تير به نوعي حركت در جهت خلاف مسير آب قلمداد ميشود. نمايش هفت روز از تير شصت اين روزها توانسته ارتباط خوبي با مخاطبان هنر تئاتر برقرار كند.
خانوادههاي شهداي فاجعه تروريستي هفتم تير جزو مخاطبان اين نمايش هستند. خانوادههاي كمتوقعي كه ميدانند سينما و تئاتر ايران با وجود گذشت بيش از سه دهه و نيم از آن واقعه تقريباً به بايكوت اين موضوع پرداخته و اصلاً دوست نداشته بودجههاي ميلياردي را روانه پرداخت اين موضوع كند ولي با اين حال همواره نجابت آنها اجازه نداده تا لب به گلايه باز كنند. حالا مدتي است در سالن سايه مجموعه تئاترشهر نمايشي با نام «هفت روز از تير شصت» اجرا ميشود كه به ماجراي ترور بيش از ۷۰ تن از اعضاي حزب جمهوري اسلامي از جمله آيتالله بهشتي ميپردازد. براي كساني كه تجربه تماشاي نمايشهاي زنده را دارند، شايد بيشتر در تعزيهها بوده كه صداي گريه و لعن و نفرين بعضي تماشاگران را در مقابل بعضي كاراكترها شنيده باشند، اما اين روزها تئاتر معاصري روي صحنه است كه حين ديدن آن حتماً صداي همدردي و گريههاي بلند تماشاگران را ميشنويد.
اين نمايش مستند در شبهاي اجراي خود ميزبان تعدادي از خانوادههاي شهداي اين واقعه بوده و فرزندان شهيد بهشتي نيز چند شب قبل به تماشاي اين اثر نشسته و از آن ابراز رضايت كردند. اين مسئله شايد از آن جهت جالب توجه و حائز اهميت باشد كه در توليد چنين آثاري معمولاً اعتراضهايي نسبت به برداشتهاي شخصي يا دقيق نبودن روايات مطرح ميشود.
يكي از فرزندان شهيد بهشتي پس از ديدن اين نمايش گفته بود: «روايت اين نمايش در به تصوير كشيدن رويدادها و ماجراي انفجار حزب جمهوري اسلامي، كاملاً منطبق با جزئيات اين واقعه بود. بسياري از گروهها از جمله برخي از منافقين در آن زمان بسيار منتقد پدر من بودند و دشمني آشكاري داشتند و برخي از آنها بعد از بمبگذاري هفتم تير ماه متنبه و پشيمان شدند.»
با اين حال مستند سياسي كامران شهلايي و محمد لارتي كه علاوه بر پرداختن به ماجراي ترور، روايت جداگانهاي از يكي از مرموزترين چهرههاي سياسي ايران معاصر يعني عامل ترور با نام محمدرضا كلاهي دارد كه هنوز هيچ اطلاع دقيق از سرنوشت او و اينكه كجاست و چه ميكند در دست نيست. «هفت روز از تير شصت» در بسياري از شبهاي اجراي خود با حضور تعداد مختلفي از خانوادههاي شهدا و ايثارگران به صحنه رفت و همين چند شب قبل از اعضاي خانواده شهيد درخشان (يكي از شهداي ترور شده در هفتم تيرماه) هم بدون هيچ دعوت قبلي در سالن سايه حضور داشتند كه در نهايت اجرا به اين شهيد و خانوادهاش تقديم شد.
دعوتي از حاتميكيادر بخشي از اين نمايش طبق گفته كامران شهلايي ـ نويسنده و يكي از دو كارگران اثر ـ با همسر جواد سرافراز ـ رئيس دفتر شهيد بهشتي ـ صحبت شده و بازيگر اين نقش در جايي از نمايش روايت ميكند كه همسر شهيد سرافراز براي اينكه سرگذشت اين شهدا و اتفاقي كه در سال 60 رخ داده مورد توجه قرار گيرد، قصد داشته سراغ ابراهيم حاتميكيا هم برود تا لااقل اين كارگردان سينما فيلمي دراين باره بسازد.
در اين باره كارگردان نمايش با اشاره به گلهمندي خانوادههاي شهداي هفتم تير گفته است: وقتي با برخي از همسران اين شهدا صحبت ميكردم ابراز ناراحتي ميكردند كه در تمام اين سالها هيچ اقدامي در جهت توليد يك فيلم يا سريال و نگارش يك كتاب نشده است. همين ناراحتيها سبب شد كه در يكي از اين اجراها يكي از تماشاگران از صاحبان اثر و بازيگران آن تشكر كند كه در برهوت هنر، چنين نمايشي در تئاترشهر به صحنه ميرود.
رامين سيار دشتي (محمدرضا كلاهي)، فرزين محدث، مژگان خالقي، فرهاد تفرشي، احمد جعفري و هديه رضايي بازيگران نمايش «هفت روز از تير شصت» به كارگرداني مشترك محمد لارتي و كامران شهلايي هستند. اين نمايش كه زمان آن حدود 80 دقيقه است، از روز هفتم تيرماه در سالن سايه مجموعه تئاترشهر در حال اجراست.
