نویسنده: عليرضا سليمانيزاده *
بالکان شبهجزيرهاي است در جنوب شرق اروپا با مساحت 728 هزار کيلومتر مربع که 10 کشور را به علاوه بخش اروپايي ترکيه دربر ميگيرد. جمعيت اين منطقه بيش از 60 ميليون نفر است که بالغ بر 15 درصد آنها مسلمانند. موقعيت استراتژيک شبهجزيره بالکان قدرتهاي غربي را به حضور و نفوذ در اين منطقه علاقهمند ساخته و دو طرف بارها در اين منطقه يا حتي در مقياسي بزرگتر بر سر تصاحب آن درگير شدهاند.
پس از پايان جنگ جهاني دوم، مارشال تيتو که رهبري عمليات پارتيزاني در برابر ارتش آلمان نازي را برعهده داشت موفق شد شش کشور امروزي صربستان، مقدونيه، کرواسي، اسلووني مونتهنگرو و بوسني و هرزگوين را در قالب يک کشور به نام يوگسلاوي متحد کند، اما در پي فروپاشي شوروي اين اتحاديه هم در سال 1992 به شش کشور تجزيه شد که متأسفانه اين فرآيند بسيار خونين و دردناک بود.
جنگ در بالکان که با تلاش صربستان براي جانشيني يوگسلاوي سابق آغاز شد توجه ايران اسلامي را به اين منطقه جلب کرد. در پي اعلام استقلال يکايک کشورهاي اين اتحاديه بوسني و هرزگوين هم که بيشترين شمار مسلمانان را در يوگسلاوي داشت اعلام استقلال کرد و به همين علت از سوي صربها مورد حمله قرار گرفت.
جمهوري اسلامي ايران در دفاع از اين مسلمانان مظلوم وارد عمل شد و کمک شاياني کرد تا مانع از ادامه نسلکشي بوشنياکهاي مسلمان و نقض تماميت ارضي و حق حاکميت ملي آنان شود. از جمله اين اقدامات تهيه مقدمات راديو بوسني در معاونت برونمرزي سيما بود که با يک بخش خبري کار خود را شروع کرد و پس از پايان جنگ راهاندازي خبر تلويزيوني را در دستور کار خود قرار داد. در طول دو دهه بعد پخش برنامههاي تلويزيوني به زبان بوسنيایی در قالب شبکه سحر به پنج ساعت رسيد که نيمي از آن شامل خبر و برنامههاي سياسي و معارفي توليدي و نيم ديگر تکرار را شامل ميشد.
در سه سال اخير تبديل سيماهاي کردي، آذري و اردوي شبکه جهاني سحر به کانالهاي 24 ساعته مسير توسعه فعاليت سيماي بوسني را هموار ساخت و بهرغم کمبود منابع مالي با تدابيري که اتخاذ شد از ابتداي سال 95 توليد سيماي بوسني به پنج ساعت و پخش آن به 15 ساعت افزايش يافت، اما اين افزايش کمي به تنهايي به هيچ وجه کافي نبود و براي گسترش و تعميق نفوذ پيام و تأثيرگذاري اقدامات انقلابي ديگري لازم بود. در واقع سيماي بوسني هم نيازمند تغيير رويکرد در توليد محتوا و مهندسي کنداکتور بود و هم بازتعريف جامعه مخاطبان خود که تا پيش از اين بالقوه فقط جامعه بوشنياکهاي مسلمان بوسني را دربر ميگرفت يعني جمعيتي حداکثر يک و نيم ميليوني.
کشور بوسني و هرزگوين قريب به 4 ميليون نفر جمعيت دارد که حدود 40 درصد از آنها مسلمانند هرچند مسلمانان در ساير کشورهاي همزبان منطقه هم بالقوه هدف سيماي بوسني محسوب ميشدند، اما با توجه به مشترک بودن زبان صربوکرواتي يا بوسنيايي و کمرنگ شدن مرزهاي فرهنگي در بين اين کشورها ميتوان از فرصت استفاده و محتوايي ارائه و کنداکتوري تنظيم كرد که براي مردم در هر پنج کشور مذکور قابل استفاده باشد.
به اين ترتيب با اتخاذ رويکرد تبليغ غيرمستقيم و نرم به جاي رويکرد تبليغ مستقيم و سخت نه تنها شمار بالقوه مخاطبان شبکه سحر در بالکان به حدود 17ميليون نفر افزايش مييابد بلکه با توجه به اين مهم که شبکه کارکرد اينفوتينمنت (اطلاعرساني و سرگرمي) پيدا کرده ميتواند براي عموم مخاطبان جذابيت داشته باشد. ميماند مشکل اختلاف گويشها در اين پنج کشور که آن هم با زيرنويس کردن برنامهها با رسمالخط مشترک صربوکرواتي حل شده است. شيوهاي که در بسياري از شبکههاي رقيب در بالکان و در اين منطقه به خوبي رايج است. به اين ترتيب خيلي از توليدات تلويزيوني جمهوري اسلامي ايران با صرف هزينه نسبتاً اندکي قابل ارائه در کانال بالکان شبکه جهاني سحر است که از روز اول ماه مبارک رمضان امسال جايگزين سيماي بوسني شد و انشاءالله به زودي 24 ساعته خواهد شد.
با توجه به مأموريت شبکههاي برونمرزي صداوسيما که ترويج گفتمان انقلاب اسلامي و مقاومت از يکسو و معرفي بيواسطه ايران اسلامي و سبک زندگي آن است از سوي ديگر انتظار ميرود بهرهگيري از توليدات فاخر هنري در قالب کنداکتوري متنوع نفوذ و برد پيام شبکه سحر را در منطقه بالکان به مراتب افزايش دهد به خصوص که اين منطقه پيوندهاي تاريخي و فرهنگي با ايرانزمين داشته و در اينجا شاعراني چون مولانا، خيام و سعدي و آداب و رسوم ايراني از جمله نوروز گرامي داشته ميشوند. علاوه بر برنامههاي مستند نمايشي جنگ انيميشن و کليپها و ميان برنامههاي جذاب تأميني در کنداکتور کانال بالکان دو برنامه زنده و توليدي روزانه با عناوين اتاق خبر و کافه سحر گنجانده شده که کارکرد اطلاعرساني و تحليلي دارند. بايد افزود اکنون الزامات سياسي متعددي هم راهاندازي کانال بالکان را توجيه و تأييد ميکنند.
پيامهاي اخير رهبر انقلاب اسلامي به جوانان اروپا و امريکا و تأكيد ايشان به آنها براي شناخت اسلام با بهرهگيري از منابع ناب و اصيل در واقع حاکي از خطر رو به رشد ناشي از دو انديشه تکفيري وهابي و اسلامهراسي غربي است که بهسان تيغههاي يک قيچي اساس اسلام را هدف گرفتهاند و در اين ميان با توجه به اينکه ايران اسلامي پرچمدار اسلام ناب است به ايرانهراسي رو آوردهاند. اين واقعيت در مجموعه کشورهاي يوگسلاوي سابق که سعوديها با دلارهاي نفتي و امريکاييها با ابزار فرهنگي و ترويج سبک زندگي غربي به شدت فعالند از نمود مضاعف برخوردار است.
ضمن آنکه نبايد از نظر دور داشت که امريکا پسمانده منافقان را به اجبار از عراق به آلباني کوچ داد تا با سازماندهي دوباره از آنها به عنوان اهرم فشاري بر ضدجمهوري اسلامي بهره گيرد و از همينرو در کانال بالکان شبکه سحر توليد برنامههايي براي افشاگري درباره ماهيت و جنايات اين فرقه تروريستي در دستور کار قرار دارد. انگيزهها و الزامات اقتصادي اگرچه در راهاندازي کانال بالکان در اولويت نبوده، ولي حتماً مهم هستند. بهخصوص ظرفيت گردشگري عالي که هر دو طرف يعني ايران و کشورهاي حوزه بالکان دارند فرصت خوبي براي رشد صنعت توريسم فراهم آورده که اميد ميرود با معرفي کشورمان آورده اقتصادي خوبي را نصيبمان کند. اميد ميرود اين گام که با تکيه بر ظرفيتهاي موجود منطبق بر اقتصاد مقاومتي و بهرهگيري از نوآوري در وجوه مختلف برداشته شده زمينهساز تغيير رويکرد در ساير حوزهها و نويدبخش افزايش تأثيرگذاري رسانههاي برونمرزي جمهوري اسلامي ايران باشد.
* مدير شبکه جهاني سحر
