نويسنده: نيره ساري
ابلاغ كتاب ارزشگذاري خدمات سلامت گام سومي بود كه به تعبير دولت يازدهم در پي اجراي طرح تحول سلامت در بيمارستانها و مراكز درماني، موضوع تعرفههاي خدمات سلامت و ارزشگذاري آن برداشته شد تا شايد با اجرايي شدن آن لكه سياه زيرميزي از جامه سپيد جامعه پزشكان زدوده شود. اين در حالي است كه بهرغم ادعاي برخي مسئولان وزارت بهداشت در رابطه با صفر شدن زيرميزي در شهرستانها و نزديك به صفر شدن آن در تهران، نهتنها چنين امري تحقق نيافت، بلكه بزرگترين طرح اجتماعي دولت با ميراث بدهي چند هزار ميلياردي به دولت دوازدهم نيز منتقل ميشود. اكنون نيز به گفته برخي متخصصان و پزشكان تحريفهاي صورت گرفته در كتاب ارزشگذاري نسبي سبب ايجاد نارضايتي بيمار، پزشك، پرسنل و تضاد بين آنها شده و همين اجراي نادرست بيمه سلامت مشكلات فراواني را به دنبال آورده است.
در پي اجراي طرح تحول سلامت در بيمارستانها و مراكز درماني، موضوع تعرفههاي خدمات سلامت و ارزشگذاري با ابلاغ كتاب ارزشگذاري خدمات سلامت در گام سوم ادامه يافت. كتابي كه مبناي اصلي تعيين دستمزد و حقالزحمه گروههاي مختلف ارائهدهندگان خدمات سلامت به ويژه پزشكان قرار گرفت، مبتني بر مباني يك كتاب در امريكا بود. وزير بهداشت در دفاع از اجرايي شدن گام سوم طرح تحول سلامت گفت: كتاب جديد ارزشگذاري نسبي خدمات سلامت تأمينكننده بخشي از خواستههاي جامعه پزشكي و در جهت واقعي شدن تعرفهها است و باعث متمركز شدن خدمات پزشكان در يك بخش ميشود.
رئيس سازمان نظام پزشكي كشور ديگر فردي بود كه كتاب ارزشگذاري نسبي خدمات را مهمترين مرجع علمي در تعيين خدمات بخش دولتي و خصوصي دانست و استفاده از آن را داراي رويكردي متفاوت و علمي نسبت به قيمتگذاري خدمات معرفي كرد. اين در حالي است كه همزمان با اجرايي شدن اين شيوه تازه از تعرفههاي درماني، پزشكان عمومي و پرستاران بهعنوان اولين گروههايي بودند كه نسبت به تعرفههاي تعيين شده انتقاد داشتند، اما در مقابل مديران و دستاندركاران وزارت بهداشت عنوان كردند در حال بهبود شيوه اجرا هستند و هدف از اجراي كتاب ارزش نسبي خدمات سلامت، رفع لكه سياه زيرميزي از جامه سپيد جامعه پزشكان است، چراكه با واقعي شدن تعرفهها بهانه كمبود دستمزد از عده قليل پزشكان زيرميزيبگير گرفته ميشود.
گلايه يك صدا نسبت به اجراي گام سوم طرح تحول سلامت
اگر تا پيش از اين تنها پزشكان عمومي نسبت به اجراي تعرفههاي سلامت گلايه داشتند، همزمان با برداشتن گام سوم در طرح تحول سلامت، پيراپزشكان و فعالان حوزه علوم آزمايشگاهي نيز به جرگه گلايهمندان پيوستند و همگي يك صدا معتقد بودند كه در اين كتاب توجه لازم به خدمات آنها نشده است. ابلاغ كتاب تعرفهها از سوي آن دسته از گروههاي پزشكي و پيراپزشكي و كادر درماني مورد انتقاد و گلايه وارد شد كه معتقد بودند در كتاب جديد تعرفهها، توجه لازم به خدمات آنها نشده است. به عنوان نمونه، پرستاران و پزشكان عمومي از آن دسته از گروههاي معترض به كتاب جديد تعرفههاي خدمات سلامت بودند.
در مقابل، دست اندركاران حوزه سلامت، ضمن رد اعتراضها عنوان ميداشتند كه در صدد رفع نقاط ضعف اين كتاب هستند، اما اجراي آن را منتفي نميدانند. ايرج فاضل، رئيس جامعه جراحان ايران معتقد بود، اين كتاب بيربط به تعرفهها است، چراكه تعرفه را سالانه توسط هيئت دولت تعيين ميشود و اين كتاب تنها تبيينكننده نسبتها است و با ذكر مثالي گفته بود: مثلاً عمل آپانديسيت با تومور مغزي با يكديگر فرق ميكند. كتاب بينهايت مهم است، اما آنچه تهيه ميشود ارزش اين واحدهاست، يعني به طور مثال آپانديسيت پنج واحد و تومور 30 واحد درنظر گرفته ميشوند. وي با تأكيد بر اينكه مطلقاً نبايد در كتاب دست برده شود، از جابه جايي و كم و زياد شدن تعرفهها در اين كتاب خبر داد و گفت: متأسفانه در اين كتاب دست برده شده كه مطلقاً ارزش ندارد. در طرح تحول نظام سلامت، متأسفانه در اين واحدها دست برده شده است و جامعه پزشكي آن را قبول ندارد، چراكه اين بيعدالتي است كه چيزي بالا برود، در حالي كه ساير واحدها تغيير نكنند. اعتبار اين كتاب در صورتي است كه دستنخورده ارائه شود.
گامي كه حوزه سلامت را وارد چالش جديد كرد و حتي موافقان طرح تحول را تبديل به منتقد كرد در بطن خود با تحريفاتي نيز همراه بوده است، چنانچه كماكان متخصصان و پزشكان نسبت به اين موضوع واكنش نشان ميدهند و همين اجراي نادرست بيمه سلامت را سبب بروز مشكلاتي ميدانند.
تحريف در كتاب ارزشگذاري نسبي
حسين كرمپور متخصص راديولوژي به تازگي گفته است: تحريفهاي صورت گرفته در كتاب ارزشگذاري نسبي سبب ايجاد نارضايتي پزشك، پرسنل و تضاد بين آنها شده است.
وي در اينباره تصريح ميكند: تعرفهها بر اساس اين كتاب مشخص شده و هتلينگ و درصدي كه بايد به پرسنل غيرپزشك نيز ارائه شود، در آن مشخص شده بنابراين سهمي كه بيمارستان و پرسنل غيرپزشك ميبرند به صورت كامل مشخص شده است، ولي زماني كه اين كتاب در ايران براي ابلاغ در دستور كار قرار گرفت، مشخص شد كه در تعاريف آن دست برده شده است و جزء حرفهاي و جزء فني به صورت كامل در آن در نظر گرفته نشده و در واقع قسمت درصدي كه بايد پرسنل غيرپزشك دريافت كنند، حذف شده است. اين متخصص خواسته بسياري از انجمنها را مبتني بر اجرايي شدن بدون تحريف اين كتاب توصيف كرده است و ميگويد: متخصص راديولوژي عنوان كرد:شعار ميدهند كه جمعيت بزرگي را بيمه كردهاند بار ترافيكي درمانها در بيمارستانها را زياد كردهايم و سيكل معيوب را ادامه دادهايم كه در اين ميان دولت بايد هزينهها را تأمين كند كه آن هم توان ندارد و قضيه تصديگري سازمانهاي بيمهگر كه عنوان ميشود نيز مشكل ديگري بوده كه دولت زماني كه بدهي دارد به سازمانهاي بيمهگر به جاي آن به برخي از ارگانها، صنايع و شركتها را واگذار ميكند و آن شركت بيمه نيز با ديدگاه تجاري نگاه ميكند و سيكل معيوب بايد از جايي شكسته شود. وزير بهداشت در حالي گفته بود كه گام سوم اجرايي كردن طرح تحول دو هدف عمده يعني افزايش خدمت پزشكان در مناطق محروم و كاهش دريافتهاي غيرمتعارف را به دنبال دارد كه به گفته جامعه پزشكان نقصان سياستهاي تشويقي براي پزشكان در مناطق محروم و كمجمعيت بخش ديگري از معضل موجود است؛ چراكه اين گروه بلافاصله پس از اتمام دوره به شهرهاي بزرگ باز ميگردند و شهرهاي بزرگ دچار انفجاري از خدمات و اشباع ميشود كه همين امر زمينهساز رقابت ناسالم و بسياري از مفسدهها ميشود.
به علاوه اينكه نحوه قيمتگذاري و افزايش چندباره تعرفهها، نارضايتيهاي گستردهاي را هم در بين بيماران به دنبال داشته است.
