بايد از رشد سينماي جشنواره‌اي خوشحال باشيم يا ناراحت؟

  جواد محرمي
آماري كه اخيراً محمد اطبايي فعال سينمايي در امور بين‌الملل درباره رشد جوايز سينماي ايران در جشنواره‌هاي بين‌المللي ارائه داده شايد در نگاه اول جذاب و غرورآفرين به نظر برسد اما با نگاهي عميق‌تر اين مسئله مي‌تواند نگران كننده تلقي شود، چراكه اساساً رشد سينماي جشنواره‌اي نفعي براي صنعت سينماي كشور و منافع ملي ندارد و سينماي ايران را در چرخه‌اي معيوب گرفتار مي‌كند.
يك كارشناس بين‌المللي سينماي ايران اعلام كرد: «شمار جايزه‌هاي بين‌المللي سينماي ايران در سال 1395 به تنهايي برابر است با كل جوايز سينماي ايران در 40 سال 1337 تا 1377»!
طي چند روز گذشته، آمارهاي غيررسمي از حضورهاي بين‌المللي سينماي ايران در چند سال اخير منتشر شده است، محمد اطبايي كه حدود 30 سال است آمار بين‌المللي سينماي ايران را ثبت مي‌كند اعلام كرده كه سينماي ايران در سال‌هاي پيش از انقلاب 666 حضور، 152 جايزه و هفت داوري بين‌المللي داشته است. از ابتداي سال 1358 تا پايان سال 1395، طي 38 سال، 34930 حضور، 3 هزار و 685 جايزه و 786 داوري بين‌المللي نصيب سينماي ايران شده است. به عبارتي، سينماي ايران در سال‌هاي بعد از انقلاب، در هر هفته به طور متوسط حدود 18 جايزه بين‌المللي دريافت داشته است، يعني هفته‌اي 18 بار در سراسر جهان نام ايران با سينماي ايران مطرح شده است.
مدير عرضه و پخش بين‌المللي «مستقل‌هاي ايراني» اضافه كرده  است در سال‌هاي 1394 و 1395، آمار موفقيت‌هاي بين‌المللي سينماي ايران به دلايل مختلف افزايش چشمگيري داشته است، به گونه‌اي كه در سال 1394، سينماي ايران 2 هزار و 271 حضور، 382 جايزه و 43 داوري بين‌المللي داشته و در سال 1395، اين آمار به 3 هزار و 267 حضور (144 درصد افزايش)، 516 جايزه (135 درصد افزايش) و 85 داوري بين‌المللي دست پيدا كرده است كه حد نصاب جديدي در تاريخ سينماي ايران محسوب مي‌شود. شمار جايزه‌هاي بين‌المللي سينماي ايران در سال 1395 به تنهايي برابر است با كل جوايز سينماي ايران در 40 سال 1337 تا 1377!
اطبايي خاطرنشان كرده فعاليت‌هاي هفت نهاد رسمي و دولتي، بنياد سينمايي فارابي، سازمان صدا و سيما، سازمان سينمايي سوره (حوزه هنري)، كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان، مركز گسترش سينماي مستند و تجربي، انجمن سينماي جوانان ايران و سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي در سال 1395، منجر به 376 حضور (حدود 5/11 درصد از كل حضورها) و 88 جايزه بين‌المللي (حدود 17 درصد از كل جوايز) شده است و هشت شركت بخش خصوصي نيز در عرضه و پخش بين‌المللي سينماي ايران به فعاليت مشغولند كه در سال 1395، 657 حضور (حدود 20 درصد) و 79 جايزه بين‌المللي (حدود 15 درصد) دريافت داشته‌اند.
اين پخش‌كننده بين‌المللي در ادامه گفته است: پخش‌كننده‌هاي خارجي نيز حدود 200 حضور و 50 جايزه بين‌المللي براي سينماي ايران در سال 1395 رقم زده‌اند و نكته جالب توجه آن‌كه الباقي حضورها و جايزه‌ها كه به طور عمده توسط فيلم‌هاي كوتاه كسب شده، توسط خود كارگردان‌هاي فيلم‌ها به دست آمده است. به عبارتي ديگر حدود 2 هزار حضور (60 درصد) و 300 جايزه (58 درصد) بين‌المللي توسط خود سينماگران ايجاد شده كه متأسفانه در اكثر موارد از جشنواره‌هايي با كيفيت پايين كسب شده است. كيفي‌ترين حضورها و جوايز بين‌المللي سينماي ايران در سال 1395، همچون چند سال اخير توسط بخش خصوصي و پخش‌كننده‌هاي خارجي سينماي ايران، حاصل شده است.
به گزارش «جوان»، غلبه سينماي جشنواره‌اي بر سينماي بدنه يا عامه پسند را بايد يك تهديد براي صنعت سينماي ايران قلمداد كرد. تقسيم بندي سينما به سينماي هنري و سينماي تجاري نظريه‌اي است كه از بيرون به تفكرات مديران سينمايي ايران تزريق شده است. اين طرز فكر انحرافي به رشد سينماي جشنواره‌اي در ايران دامن زده است و جوايز جشنواره‌هاي خارجي را معياري براي رشد سينماي ايران تلقي مي‌كند، در حالي كه سينما با مخاطب معنا پيدا مي‌كند و سينماي جشنواره‌اي در جهان و در ميان توده‌هاي مردم از مخاطب حداقلي برخوردار است. اينكه سينماي جشنواره‌اي در دولت يازدهم و دوران حجت الله ايوبي از رشد چندبرابري برخوردار بوده موضوع نگران كننده‌اي محسوب مي‌شود. فيلمساز جشنواره‌اي براي مردم فيلم نمي‌سازد و خود را بي‌نياز از مردم مي‌داند و مخاطب اصلي خود را مديران جشنواره‌هاي خارجي محسوب مي‌كند.