ميترا شهبازي
با کاهش روز افزون تراز آب درياچه خزر طي
سالهاي اخير، برخي از کارشناسان محيط زيست معتقدند، احتمال وقوع پديده ريزگردها در
شمال کشور در سالهاي آتي دور از انتظار نيست. حالا با اين شرايط حيات تالاب انزلي
با غفلت متوليان مواجه شده است و در حال حاضر اين تالاب در معرض عديدهاي از مشکلات
قرار دارد. به طوري که بيش از 50 درصد مساحت 20 هزار هکتاري تالاب انزلي در فصل
تابستان به طور کامل خشک ميشود.
بنابراين در حال حاضر مهمترين دغدغه
مسئولان مربوطه را رفع معضلاتي چون، جلوگيري از رسوبگذاري، کاهش تخريب اکوسيستم
آبي در بخشهاي جنوبي تالاب، مقابله با ورود آلودگيهاي شيميايي، فاضلاب شهري،
روستايي، کشاورزي، صنعتي تشکيل ميدهد. علاوه بر اين جلوگيري از ريختهشدن زباله
از طريق رودخانهها به اين تالاب و ريشهکن کردن آفاتي چون آزولا و سنبل آبي(شيطان
زيبا) در برنامههاي مسئولان براي حفاظت از اين تالاب قرار دارد. حالا عليرغم
تمام برنامهها و اقداماتي که در جهت حفظ تالاب انجام ميشود، تمام مشکلات نامبرده،
دست به دست هم داده و کاهش عمق تالاب را برخي از نقاط جنوبي، به زير 40 سانتيمتر
رقم زده است. تالابي که در گذشته بر اساس گزارشات سازمان محيط زيست، به عمق 11 متري
هم در برخي از نقاط آن رسيده بود و حالا به اين روز افتاده است.
تير خلاص به تالاب با استمرار کشت برنج
با توجه به آنچه تاکنون در خصوص مشکلات
تالاب انزلي گفته شد، حجوم تهديدات متعدد به تالاب انزلي حتي اشتغال مردم حاشيه
تالاب را هم مورد تهديد قرار ميدهد. در حال حاضر، بخش قابل توجهي از اراضي
کشاورزي در حاشيه تالاب قرار دارند. علاوه بر اين حدود 32 درصد از خانوارهاي حاشيه
تالاب براي تامين معيشتشان صيادي مي کنند که از همين مقدار حدود 16 درصد علي رغم
اشتغال به صيادي با عنوان شکارچي فصلي فعاليت ميکنند. همچنين حدود 500 خانوار به
عنوان آببنداندان در 6 ماه از سال از طريق تالاب امرار معاش مي کنند.
حالا با اين تفاسير که وجود تالاب انزلي
علاوه بر محيط زيست براي امرار معاش مردم منطقه هم از اهميت بسياري برخوردار است، جبار
کوچکینژاد، نماینده مردم رشت با انتقاد از اينکه مردم در بخشهایی از حاشیه تالاب
انزلی به برنج کاری و پرورش ماهی ميپردازند، ميگويد:« تجاوز به حریم تالاب در حال
انجام است و متاسفانه سازمان حفاظت محیطزیست هم کاري از دستش بر نميآيد.»
سید کاظم دلخوش اباتری، سخنگوی فراکسیون محیطزیست
و توسعه پایدار مجلس هم با انتقاد از کمکاری
سازمان محيط زيست در صیانت از تالابها، بيان ميکند:« متاسفانه تاکنون اقدامات موثری
در خصوص حفظ منابع طبیعی، تالابها و رودخانهها انجام نشده است. از اين رو با
اهمالکاري مسئولان مربوطه مردم به دخل و تصرف ميپردازند.»
نمايندگان گيلان از تالاب انزلي بياطلاعند؟
حالا با اين شرايط که نمايندگان مجلس کمکاري
مسئولان سازمان حفاظت محيط زيست را دليل اصلي به خطر افتادن تالابها ميدانند، مدير
كل محيط زيست گيلان در گفتگو با خبرنگار «جوان» ميگويد:« خوشبختانه براي احياي
تالاب انزلي تاکنون اقدامات خوبي انجام شده و امسال بعد از پنج سال، بالاخره شاهد
مهاجرت پرندگان به اين تالاب بوديم که خود نشان دهنده بهبود وضعيت تالاب است. حالا
با اين شرايط اگر برخي از نمايندگان مجلس معتقدند محيط زيست به خوبي به وظايفش عمل
نکرده، حکايت از بياطلاعي آنها از وضعيت استانشان دارد.»
قربانعلي محمدپور، با اشاره به اينکه در
دهه گذشته تراز آبي درياي خزر ½ متر کاهش يافته و اين موضوع رابطه مستقيمي با خشکشدن
تالاب انزلي دارد، ميافزايد:« تاکنون اقدامات خوبي در خصوص برطرف کردن مشکلات
تالاب انجام شده که شامل، برداشت رسوبات، احياي آبراههاي تالاب انزلي، راه سازي
براي انواع ماهيان بومي با همکاري سازمان شيلات، شناسايي متصرفان و جلوگيري از
تغيير کاربري تالاب، خريداري دستگاهي از کانادا براي از ريشه کن کردن معضل گسترش گياهان
مخرب و جلوگيري از ورود زبالهها ميشود.
وي با اشاره به اينکه تاکنون هيچ جلسهاي
در راستاي جلوگيري از فعاليتهاي مخرب کشاورزان در حاشيه تالاب بين مسئولان جهاد کشاورزي
و سازمان محيط زيست تشکيل نشده است، ادامه ميدهد:« در خصوص کشاورزان بايد بپذيريم
که طي چند صد سال گذشته مردم در اين منطقه در حال کشاورزي هستند و نمي توان به
يکباره از آنها خواست که راه هاي معيشتي شان را ترک کنند. البته در اين راستا نيز
با توجه به تعاملات محيط زيست با جهادکشاورزي، تاکنون هيچ برنامه اي براي تغيير
کشت از سوي اين دو سازمان ارائه نشده است. همچنين جلوگيري از فعاليتهاي کشاورزي به
هيچ وجه در دستور کار محيط زيست نيست.»
با توجه به شرايط پيش رو و گفتههاي
مسئولان، 2 سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت جهاد کشاورزی نه تنها هيچ برنامهاي
براي جلوگيري از کشت بيرويه و مخرب برنج در حاشيه تالاب ندارند که آن را هم
اقدامي طبيعي ميدانند. موضوعي که پيش از اين نيز مورد انتقاد نمايندگان مجلس قرار
گرفته بود.
