استان البرز که همسايه ديوار به ديوار پايتخت
است به خاطر کوهپايه اي بودن و بهره مندي از آب و هواي معتدل و خنکش در طول سال
ميزبان ميليونها مسافر است.
مهمتر اينکه گردشگران براي رفتن به شمال يا غرب
کشور حتما بايد از اين استان گذر کنند. به همين خاطر شناختن مناطق ديدني البرز مي
تواند توقفي دل انگيز را مسافران به همراه داشته باشد.
ازبکي، شهر تپه ها
در بخش مرکزي شهرستان نظر آباد محوطه باستانی ازبکی
در روستای ازبکی از توابع دهستان احمدآباد مصدق قرار دارد برای نخستین بار در سال ۴۸ شمسی این تپه باستانی شناسایی و چند سال بعد در فهرست میراث ملی ایران
ثبت شد. ازبکی محوطه باستانی گستردهای برابر ۱۰۰ هکتار و ۱۰ تپه ارزشمند است کهنترین خشت جهان در این
محوطه کشفشده است.
در شرق روستای ازبکی تپهای با هفت هزار سال قدمت
وجود دارد، ازبکی محوطه باستانی گستردهای شامل یک تپه بلند مرکزی به ارتفاع ۲۶ متر و شش تپه کوتاهتر به نامهای «تختگاه»، «جیران»، «مارال»، «دوشان»،
«یان» و «گومیش» است طی کاوشهای صورت گرفته قدیمیترین خشتهای دستساز بشری در جیرانتپه
کشفشدهاند این محوطه تا حدود چهار هزار سال پیش سکونتگاه قوم مادها بود اما به دلیل
بیتوجهی در طول سالهای گذشته زمینهای کشاورزی جای تپهها را اشغال کردهاند.
با اين حال "یان تپه" به معنای (تپه کناری) در
حدود یک کیلومتری غرب تپه مرتفع اُزبکی واقعشده و آثار بهدستآمده از دوشان تپه متعلق
به دورههای پیشازتاریخ، تاریخی و اسلامی است.
نحوه چیدمان دیوارها در معماری این بنا نشان میدهد
که ساکنان فلات مرکزی ایران در این مراحل نخستین معماری خشتی را پشت سر گذرانده درمجموع
کاوشها بیستوهشت تدفین بهدستآمده است، یک مورد از آنها مربوط به دوره پیش از اسلام
(دوره تاریخی)، هشت تدفین متعلق به دوره اسلامی و نوزده تدفین دیگر به دوره پیشازتاریخ
مربوط میشود همچنین ۵۷ درصد تدفینهای پیشازتاریخی به کودکان
تعلق دارد.
«مارال تپه» به معنای (تپه آهوی نر) یکی
از تپههای اقماری است که حدود ۵۰ متری غرب تپه مرتفع ازبکی قرار دارد،
معماری مارال تپه مربوط به دوره مادها است تدفینهای گورخمره ای در زیر انباشتسنگهای
رودخانهای به دست آمد، این تدفینها متعلق به افراد کم سن و سالی است.
در جنوب محوطه اُزبکی بافاصله ۲۵۰ متر، تپهای مدور و تقریباً مسطح با ارتفاعی در حدود دو متر به نام «جیران
تپه» قرارگرفته است جیران به معنای (آهوی ماده)
است در این تپه بقایای سه دوره عمده فرهنگی شامل اسلامی، عصر آهن و پیشازتاریخ
شناسایی شد.
سفر به هزاره اول قبل از میلاد
وقتي نظر آباد را قدم بزنيد به خوبي متوجه مي شويد که تاريخ را عقب
باز مي گرديد. آن هم نه يک سال و دو سال، بلکه چند هزار سال قبل!
از آثار ديگر تاریخی نظرآباد مي توان به روستای
خرمآباد اشاره کرد که در فاصله دو کیلومتری جنوب غربی آن محوطه باستانی «تینال تپه»
قرار دارد. این اثر در دوران تاریخی و اسلامی دارای رونق بسیاری بوده است.
توجه به شواهد معماری و آثار سفالینههای مکشوفه
در سطح و پیرامون این تپه نشان از آثار دژ باستانی دارد آثار موجود مربوط به هزاره
اول قبل از میلاد و سفالینههای دوران اسلامی است.
همچنين تپه شرفالدین نظرآباد با ارتفاع ۱۶ متر در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است و اگرچه مربوط به دورههای قبل
از اسلام بوده است اما نمونه سفالینهها و آثار پراکنده در سطوح تپه نشان از استقرار
انسان در این منطقه طی قرون متعدد دارد.
از دیگر آثار و تپههای باستانی ثبتشده این منطقه
«کرش تپه» است که با ارتفاع شش متر در حدفاصل روستای شیخ حسن و مزرعه قزلحصار خودنمایی
میکند پراکندگی سفالینههای خاکستری مربوط به هزاره اول قبل از میلاد در سطح کرش تپه
و اطراف آن نشاندهنده اهمیت این تپه است.
بهر حال اگر راه را به عنوان بخشي از سفر در نظر داشته باشيم حتما
براي رسيدن به مقصد مي توان فرصتي را به البرز و ديدني هايش اختصاص داد.
