در حال حاضر از قدمت
و تاریخ اولیه فرشبافی در کردستان اطلاعات دقیقی در دست نيست، اما به اعتبار قالیهای
موجود در موزه فرش ایران و گالریهای اروپایی و آمریکایی میتوان قدمت فرشبافی را در
استان بسيار طولانی دانست. به گفته برخي از کارشناسان، سوابق طولاني شهرستانهاي
سنندج و بيجار و استفاده آنها از برخي نقوش همچون «باغي» و «گلستان»، تاریخی بیش از
هزاران سال را برای این صنعت رقم میزند. هرچقدر بر قدمت اين صنعت در استان
کردستان افزوده ميشود، به همان ميزان اهميت فرشبافي نيز افزايش مييابد. به طوري
که از گذشتههاي دور، اين صنعت يکي از مهمترين پتانسيلهاي استان براي اشتغالزايي
زنان کرد، محسوب ميشده و اکنون اغلب زنان اين استان جزو فرشبافان حرفهاي هستند.
بنابراين وجود نيروي
حرفهاي و توليد بهترین و بادوام ترین پشمها در کردستان باعث شده که اين استان
جزو قطبهاي اصلي صنعت فرش بافي محسوب شود و براي تعداد زيادي از مردم اشتغالزايي
کند. همين اشتغالزايي نيز مانعي براي مهاجرت مردم محسوب ميشود که اکنون با توجه
به عدم حمايت جدي مسئولان از اين صنعت، بيکاري در استان جولان ميدهد.
فرشبافي کردستان در
گرو ترکيه
يکي از مهمترين موضوعاتي
که اکنون در کردستان مورد بيتوجهي از سوي مسئولان قرار گرفته، همين نبود کارخانه
ريسندگي در استان است. به گفته اشرف رستم پور، مدیرعامل خانه فرش کردستان، با
اينکه در اين استان، سالانه بيش از هزار و 600 تن پشم درجه یک فاقد توليد ميشود،
اما کردستانيهاي براي ريسندگي آن بايد به کشور ترکيه وابسته باشند. متاسفانه
تاکنون هيچ کدام از مسئولان اقدامي براي رفع اين معضل نکرده و در برنامههاي آتي
دولت هم احداث اين کارخانه جايي ندارد.
درحال حاضر پنبههاي
مرغوب کردستان به ترکيه با قيمت اندکي فروخته ميشود و همان پنبه بعد از فرآوري
توسط ترکها به قيمتي گزاف به ايران بر ميگردد. علاوه بر اين، ديگر مشکلي که عرصه
را بر فرشبافي ساکنان شمال غربي کشور تنگ کرده، خروج صنعت فرشبافي کشور از حالت
اصيل و تبديل آن به فرش بافي صنعتي است. شايد يکي از مهمترين دلايل اين تغيير هم
عدم حمايت مسئولان براي پايين آمدن هزينههاي توليد باشد. چرا که با فرشبافي
سنتي، فرش بافان نميتوانند متوسط سود ماليشان را تامين کنند و اين موضوع نيز ميتواند
ضربهاي بزرگ به آنها باشد.
سبقت رقباي جهاني از
فرشهاي ايراني
در گذشته چون رقیبي براي
رقابت با ايران در دنیا نبود، اکثر فرشهایی که تولید میشد با برند ايراني صادر
ميشد و بر این اساس فروش آن نیز بسیار راحت بود. حالا ترکیه، نپال، چین و اخیرا هند
در صنعت فرش بافي با از ايران سبقت گرفته و امروزه هند یکی از بزرگترین رقیب های ما
در بحث تجاری و تیراژ فرش محسوب ميشود.
علاوه بر اين مشکلات
عدم فرهنگ سازي و نبود دستگاههای متولی براي تبليغ فرش دستبافت، شرايط فروش فرش
ماشيني را تسهيل کرده است. به طوري که اکنون اغلب خانوادههاي ايراني فرشهاي
ارزانقيمت ماشيني را به فرش دستبافت ترجيح ميدهند. اين نيز درحاليست که فرش
دستبافت هرچه استفاده شود، ارزشمند تر و فرش ماشيني بيارزشتر ميشود.
فرش کردستان به خواب
ميرود
حالا با تمام اين
تفاسيري که گفته شد، سوسوي چراغ فرش کردستان در نبود حمايتهاي مردمي و مسئولان
درحال خاموش شدن است. صنعتي که قدمتي هزاران ساله دارد و در اين چند سال اخير مورد
بيتوجهي قرار گرفته است. مدیر عامل خانه فرش استان کردستان در اين راستا ميگويد:
« متاسفانه طي چند دهه گذشته، در بحث هنری فرش بسیار ضعیف عمل شده است. بنابراين حدود
10 سالی است که نیاز بازار به ما القا کرده و ما را به این سمت برده که بحث هنری در
بازارهای جهانی بیشتر از بحث تجاری بايد مورد توجه قرار گيرد.»
رستم پور ادامه ميدهد:
«فرش تولیدی ما اگر قرار باشد در بازارهای جهانی عرضه شود میانگین عرضه ان هزار و
500 دلار است اما هند معادل این نقشه آن هم نه با این کیفیت تجاری را با متری 150 دلار
عرضه می کند یعنی یک دهم قیمت تمام شده ما و این مساله معضلی است که ما امروز به آن
دچاریم.»
